Thương nhớ B́nh Dương, Long An, Tây Ninh,

kể chuyện t́nh duyên Hậu Nghĩa

 

An Tiêm MAI LƯ CANG

medium_Mai-Ly-Cang.jpg

Đă lâu lắm rồi tôi thường có dịp được nghe nói đến, có những con người xa xứ do định mệnh của cuộc sống đẩy đưa vào tận miền Nam lập nghiệp. Rồi bởi do duyên t́nh Hậu Nghĩa luyến lưu, v́ thế, sau một thời gian gần gũi thiết tha bên cục đất tuy vô t́nh mà có sức trữ t́nh quyến rủ thiêng liêng. Cho nên, phải đành chấp nhận dừng chân trên điểm hẹn, và xin được chọn nơi nầy làm quê hương thứ hai của cuộc đời ḿnh.

Tuy cũng có những trường hợp khác, như là khách thương hồ đến đó chỉ v́ mục đích sinh nhai, nhưng khi rời khỏi vùng địa lư thân thương nầy th́ cũng không khỏi đă mang theo rất nhiều kỷ niệm êm đềm nơi đất lành chim đậu. Và như một đoạn phim trường trực chiếu trên màn ảnh, mà khán giả đang theo dơi bây giờ chính là những đồng hương ”đất khách tha phương ngộ cố tri” vốn có nhiều liên hệ mật thiết trước sau về t́nh nghĩa bầu bạn giao du trong giềng mối xóm làng, hiện đang sinh sống rải rác ở khắp nơi trên toàn thế giới. Hằng năm, tất cả đă hẹn cùng nhau quy tụ tâm hồn vào trong kư ức của không gian bé nhỏ nầy qua những tâm t́nh ràng buộc, thắm đượm màu sắc của quê hương. Tôi muốn nói đến một sự đóng góp tinh thần của những con người từ lâu có tâm hồn t́nh thâm nghĩa hậu, thủy chung ḷng dạ phố phường, lúc nào cũng có mang tâm trạng âm thầm thương nhớ vườn cây trái B́nh Dương, vựa lúa vàng Long An, ngọn gió núi Tây Ninh và nặng t́nh cánh đồng xanh Hậu Nghĩa...

Và cho dù trên đây chỉ là những h́nh ảnh nhận thức của một sự kiện có giá trị về mặt t́nh cảm. Tuy nhiên, nếu nói chung về mặt tích cực th́ chính những h́nh ảnh của nhận thức đó phải được coi như là biểu tượng của một điều kiện cần không thể không có, để cho những đồng hương có dịp t́m đến nhận diện với nhau trong t́nh nghĩa anh chị em bạn bè. Do vậy, tiếp nối đường nét của những bức tranh hăy c̣n dang dở, tôi cố gắng phác họa phụ lằn ranh những dấu ấn trong kư ức, để kỷ niệm về một vùng đất già nua nhưng có một dạo lại trẻ trung ra nhờ được sát nhập lập thành tỉnh mới.

Trong quá khứ, Hậu Nghĩa đă có những địa danh lịch sử thời tiền chiến do vị trí đặc biệt của vùng địa lư, thổ ngơi thuộc đất B́nh Dương và Long An. Do vậy mà hôm nay, ngày mai sức tiến của con người có thể làm cho phong cảnh của Hậu Nghĩa dễ bị đổi thay. Nhưng những cái ǵ được gọi là dư âm kỷ niệm êm đềm của hôm qua, th́ chắc chắn h́nh ảnh của Hậu Nghĩa bao giờ cũng hăy c̣n lưu lại trong hầu hết tâm hồn của những con người tha phương viễn xứ.

Thực vậy, ngày xưa có người nói chuyện bông đùa rằng tỉnh Hậu Nghĩa nên h́nh nầy mà nếu không nhờ có những dăy phố lụp xụp như kiểu thành phố Trảng Bàng, th́ sẽ không phải là một Hậu Nghĩa có mang theo ư nghĩa là hậu nghĩa. Cho dù lănh địa nơi nầy đă có sự góp mặt cả tinh hoa của cục đất Củ Chi, Đức Huệ, Đức Ḥa. Do vậy, cho nên trong phạm vi bài nầy tôi muốn có dịp được cùng với tất cả đồng hương, để chúng ta cùng nhau gợi lại về những nét đan thanh trong phong thủy của một ngôi làng xưa, phố cũ.

Trảng Bàng! Tên gọi thương nhớ làm sao của một thành phố nhỏ nằm ven quốc lộ 1, và được nh́n thấy có dấu chấm trên bản đồ thân yêu tổ quốc. Cách đây hơn ba phần tư thế kỷ, th́ ngay kế tại vị trí của ngôi chợ cũ Trảng Bàng khi xưa chính là chốt đóng binh của lính lê dương dưới thời Pháp thuộc. Và trải qua bao thế hệ cha ông dày công tạo dựng khai phá biên cương từ cuộc Nam tiến, đất Trảng Bàng là nơi lập nghiệp sau cùng của hầu hết ông bà của cả đồng hương. Khi c̣n trực thuộc hành chánh tỉnh Tây Ninh, Trảng Bàng đă là một quận lỵ nổi tiếng trên nhiều phương diện mặc dù chỉ có mấy dăy phố chính thấp lè tè kéo dài từ bờ kinh, nhà Vuông qua khu chợ lên ngă tư Cầu Cống, rồi tḥng thêm ra hai xóm nhà khu cây da, cây thị và khu cây me thẳng tới ngă ba hai châu. Do vậy, tâm lư của người dân dạo mà có dụ đất đai bị sát nhập ấy th́ lúc nào cũng cảm thấy rằng, là tâm hồn ḿnh gần gũi với non nước Tây Ninh nhiều hơn là thổ ngơi Hậu nghĩa. Xét ra, th́ tâm lư nầy cũng tế nhị lắm chứ! V́ gần với Tây Ninh th́ Trảng Bàng c̣n có được núi Bà Đen, Ṭa Thánh Cao Đài là hai danh lam thắng cảnh có tầm vóc quốc gia. C̣n nếu an phận trong Hậu Nghĩa trẻ trung, sinh sau đẻ muộn th́ Trảng Bàng chỉ được coi như là một quận lỵ anh cả, quy tụ nhiều tiềm năng để phát triển nhu cầu làng mạc. Tuy nhiên, cũng không quá đáng khi cho rằng đất Trảng Bàng là h́nh ảnh của một bà mụ khéo tay đă giúp sinh ra được nhiều đứa con có những đặc tính khác nhau. Tỉ dụ như lúc thời b́nh th́ có những nhà văn, nhà báo ra thành lập nghiệp nổi danh một dạo, nhà kinh doanh đến chốn kinh kỳ ăn nên làm ra. Gặp thời chiến th́ có những con nhà vơ xông pha ngang dọc bốn phương, công thành danh toại. Tất cả đều làm rạng danh cục đất hiền ḥa bên ḍng sông Vàm Cỏ Đông thơ mộng.

Và sự thơ mộng đó đă được thể hiện qua nhiều h́nh thức khác nhau. Nói riêng trên địa hạt văn nghệ, th́ Trảng Bàng đă từng là một trong những nơi đi tiên phong trong các phong trào tổ chức xướng ca vô ngại, để mỗi cuối tuần có dịp đáp ứng nhu cầu giải trí cho đồng bào trong quận. Và không những thế, mà đồng bào tại đây lại c̣n vỗ tay nhiệt liệt ủng hộ hoan nghinh các đoàn hát cải lương từ ở các phương xa kéo đến tŕnh diễn thường xuyên. Điều nầy, chứng tỏ rằng t́nh yêu văn nghệ của bà con đồng hương của chúng ta khi xưa ở quê nhà không thiếu. Và tôi cũng có thể khẳng định rằng, các nghệ sĩ cải lương cao tuổi hiện nay c̣n sống sót hiện ở trong nước có thể minh chứng bằng cuộc đời của họ qua những kỷ niệm ngày xưa trên làng quê phố cũ ở nơi nầy.

Đặc biệt ở lănh vực thể thao, Trảng Bàng ngày trước có những danh cầu được nhiều người mến mộ, và đội bóng đá Trảng Bàng là một đội bóng đá mang giày trước cả đội bóng đá Tây Ninh. Dưới sự d́u dắt của thủ quân Tư Báu, các cầu thủ Trảng Bàng từng được dịp ra quân tung lưới đội cầu Svay Riêng (Cam Bốt) rất nhiều lần, và cũng đă lập được rất nhiều thành tích trong các cuộc đấu giao hữu với các đội banh khác.

Nhưng khi nói đến cục đất Trảng Bàng mà chúng ta không nhậm lẹ ưu tiên nhắc tới những món ăn đặc sản địa phương như bánh phồng, bánh tráng ngọt, bánh tráng phơi sương, bánh canh gị heo*, th́ quả thật là một điều thiếu sót lớn lao! Và hầu hết đồng bào hải ngoại con dân “chính cống” đồng hương của chúng ta hôm nay c̣n có ǵ hơn để gọi là niềm vui hănh diện cho quê hương ruột thịt của chính ḿnh?

Vậy trước hết, phải nói Trảng Bàng là chỗ chợ hàng bông v́ số lượng rau cải cung cấp về cho thành phố Sài G̣n hằng ngày. Ngày xưa, chợ hàng bông của quận Trảng Bàng có tên là chợ Gia Huỳnh. Chợ Gia Huỳnh nằm kế bên các ḷ bánh canh gị heo, bánh tráng phơi sương đặc biệt nổi tiếng về phương thức biến chế gia truyền, mà ai ăn vào cũng phải khen ngon, và bắt chước công thức nấu nướng hoài cũng không sao có kết quả được! Ngày ngay, mọi kỹ thuật biến chế công thức nào cũng được không coi như là c̣n bí mật nữa, và các ḷ bánh canh chủ yếu đua sức cạnh tranh nhau qua cách tiếp đăi khách hàng. Bây giờ, th́ người ta lại nh́n thấy thường xuyên bóng dáng đó đây của cả du khách ẩm thực từ Sài G̣n, từ bên kia biên giới Cam Bốt cũng dừng chân lại đây để thưởng thức món đặc sản địa phương sau mỗi chuyến tham quan. Và cũng giống như các khu ăn uống ở khắp mọi nơi, các ḷ bánh canh gị heo với bánh tráng phơi sương nổi tiếng nầy chỉ tập trung lại ở cạnh một hai con đường. Và cũng thử, nếu đem so sánh sự bành trướng về món ẩm thực nầy trong vài chục năm qua, th́ người ta mới thấy là đă có một sự thay đổi rất nhiều về mọi mặt.

Trảng Bàng thân thương! Cái tên nghe đơn sơ, mộc mạc làm sao, ấy thế mà thời tiền chiến đă có những tâm hồn lăng mạn yêu văn, sính thơ từ ở phương xa t́m đến một địa danh nên thơ nào đó để t́m nguồn cảm hứng khai thác đề tài tác phẩm của ḿnh. Nhưng tâm hồn nghệ sĩ của người dân Trảng Bàng cũng không phải kém! Kể từ lúc được tin Trảng Bàng sửa soạn khăn gói hành trang lên đường rời bỏ Tây Ninh để gá duyên về cùng Hậu Nghĩa, th́ ḷng dạ người dân cảm thấy nao nao như có một cái ǵ va chạm làm chấn thương về mặt t́nh cảm, tinh thần. Do vậy, dạo ấy khách bàng quan khó có thể t́m thấy được cái cảnh người dân địa phương nào sớm có ư vội...

Trau tria mănh má hồng (khi về Hán: Hậu Nghĩa) vào khoảnh khắc không gian mà ḷng dạ của con người hăy c̣n...

Bịn rịn cḥm mây bạc (lúc ĺa Ngô: Tây Ninh).

Rồi cho dù trải qua bao ngày tháng phù du của cuộc đời, Trảng Bàng lúc nào cũng hiện thân tỏ ra là một vùng đất dân gian tài tử đôi khi pha chút tinh thần cao bồi rẫy theo truyền thống phong tục, tập quán của ông bà khi xưa sinh sống lâu năm quanh miền sơn cước Bà Đen. Thực vậy, lúc bấy giờ hiến đất Trảng Bàng về cho Hậu nghĩa, Tây Ninh cũng âu sầu cảm thấy biết rằng ḿnh vĩnh viễn sẽ không c̣n có được nữa một bộ phận của tứ chi sinh động về mặt văn hóa đa dạng.

Nhưng bây giờ chúng ta nên trở về với một Hậu Nghĩa trẻ trung đầy nhựa sống cần được sự cưu mang, ôm ấp, bao dung của những con người vốn có tinh thần hoài cổ, tiếc thương quá khứ, lưu luyến thời gian.

Và người ta c̣n có thể nói rằng, chính sóng nước con sông Vàm Cỏ Đông đă có công tưới mát cho cánh đồng Hậu Nghĩa, hoặc là, chính đất đai Hậu Nghĩa chỉ thích bám chặt h́nh hài vào tuần thủy lưu êm ả của ḍng Vàm Cỏ Đông giang. Tuy nhiên, một mẫu đồng ruộng Bàu Trai khi xưa không thể đắp nên thành dù như trên đă nói là đă có những Củ Chi, Đức Huệ, Đức Ḥa...khi xưa vốn là da thịt của nắm đất màu mỡ B́nh Dương và Long An. Hơn thế nữa, dù sao th́ Trảng Bàng vẫn hăy c̣n ra đó và trọng lượng về tiềm năng kinh tế, địa bàn chiến lược của cục đất Trảng Bàng dạo ấy đă làm lệch cán cân, làm lu mờ h́nh ảnh của những vùng phong thủy, thổ ngơi kia. V́ vậy, thế đứng của Trảng Bàng lúc ấy được ví như là h́nh ảnh của một đứa con đầu tiên dưới mái gia đ́nh.

Trảng Bàng có giếng Mạch trữ t́nh, có mả Trúc huyền bí và bắp, mía, ruộng lúa ph́ nhiêu. Giếng Mạch ngày xưa là nơi ḥ hẹn của những cặp thanh niên nam nữ trong làng đến gánh nước về uống, v́ nước dưới mạch ngầm nầy rất ngon và mát. Và cũng để tiện dịp cùng nhau trao đổi tâm t́nh. Theo lời các vị bô lăo kể chuyện, th́ chính ngọn nước phun nầy đă từng là tụ điểm se duyên cho những cặp hôn nhân, mà về sau có con cháu đề huề. Ngoài ra, nét chấm phá về mặt sơn kỳ thủy tú cũng được nh́n thấy rơ hơn vào những buổi trời trong có mây giăng giăng lơ thơ thoáng hiện ra ngọn núi Bà Đen đầy huyền thoại ở phương trời xa tít. Trong giây phút tâm hồn rung động, khách nhàn du sẽ có dịp bồi hồi hồi tưởng lại đâu là dấu vết của người xưa (nhà Nguyễn) khi định phương hướng la bàn trên con đường tiến quân chinh phục lân bang.

C̣n mả Trúc khi xưa vốn là một ngôi mộ cổ được xây cất chu đáo, chung quanh có hàng rào tre trúc rậm rạp, nhưng thực tế th́ người ta không thể biết được đích xác con số thi hài nằm trong ḷng đất? V́ có chuyện lạ, là nơi đây thường hay có lửa bay lên trời vào lúc ban đêm mà ai cũng biết tên gọi của hiện tượng đó là ma Trơi. Tại mả ma Trơi nầy c̣n có những rặng trâm bầu trái to ngọt lịm để cho lũ trẻ con rủ nhau đến hái, và cũng là tụ điểm hoang vắng thích hợp, để cho bọn trẻ con nghịch ngượm trong làng thường xuyên kéo tới bày tṛ tập trận cờ lau. Và nếu chúng ta không quên, th́ Trảng bàng lại c̣n có cả một cây thị đặc biệt to cao có tuổi đời đă gần một thế kỷ nay rồi. Cây thị vốn không phải là một loại cây quí hiếm, nhưng trái thị th́ lại được liệt kê vào trong một thứ trái cây thần tiên trong thần thoại dân gian của chúng ta mà ai cũng biết trong truyện Tấm Cám. Nhớ lại ngày xưa, các cô cậu học tṛ mỗi khi có dịp đi ngang đều vui đùa giơ tay mở rộng cái cặp sách và hú to lên mong sao cho trái thị rớt bị...học tṛ.

Giờ đây, hồi tưởng lại quá tŕnh h́nh thành ngắn ngủi của giang san Hậu Nghĩa trong những ngày tháng sau cùng, mà đất Trảng Bàng chính là nơi đă phát sinh ra rất nhiều kỷ niệm vui buồn thương thương nhớ nhớ lẫn lộn, quyện vào tâm khảm của mỗi con người chúng ta. Tuy nhiên, nếu bên cạnh những cuộc trường t́nh thắm thiết, buộc ràng bao nỗi ân t́nh với cả niềm tin, lời hứa bên nhau hăy c̣n trong mộng đẹp... Rồi thử nh́n vào thực tế, th́ cũng có những đám mây đen u ám, thê lương nặng trĩu đè lên cả bầu trời quê hương Trảng Bàng, khiến cho đồng hương ta phải cam gánh chịu đau buồn nhiều hậu quả.

Đó là h́nh ảnh ”truồng chạy” trên lưng có mang theo ngọn lửa bạo tàn của một em bé gái thân thương của quê hương ta trên quốc lộ 1. Hàng triệu trái tim của con người yêu chuộng Ḥa B́nh và Công Lư trên trái đất nầy, khi nh́n thấy chứng tích đều thành tâm xúc động âm thầm nhỏ lệ, xót xa cho vết tích của chiến tranh tại Việt Nam và nói riêng là ở tại Trảng Bàng. Do vậy, em bé gái ấy ngày ngay được cả thế giới biết đến xem như là đứa con biểu tượng của Việt Nam c̣n sống sót sau cuộc chiến tranh Mỹ Việt. Và bây giờ, bà đă chính thức được tổ chức UNESCO vinh danh trao cho nhiệm vụ là sứ giả Ḥa B́nh và bổ nhiệm làm Đại sứ Thiện Chí.

Hậu Nghĩa ngày nay đứng về mặt hành chánh th́ đă bị xóa mờ, nhưng sở dĩ được nhắc tới nguồn gốc lịch sử là nhờ có khu công nghiệp hiện đại và tham quan khu du lịch địa đạo Củ Chi, có khác với Trảng Bàng ngày trước được nói đến rất nhiều nhờ có một địa danh đặc biệt.

Đó là Tha La xóm đạo!

Nói đến Tha La, hẳn người ta không bao giờ quên được h́nh ảnh và tâm trạng của những người trai thời loạn phải xếp bút nghiên, giă từ mái trường Cao Cẳng Trảng Bàng để lên đường theo tiếng gọi của hồn thiêng sông núi. Hơn thế nữa, đó c̣n là trường hợp diển h́nh của những văn nhân, thi sỉ lăng tử, xúc cảnh sinh t́nh trước bức họa đồng quê bên sóng nước Tha La**. Thực vậy, thời tiền chiến năm 1945 có một ngôi làng nhỏ khoảng độ chừng vài chục nóc gia tọa lạc bên bờ sông Vàm Cỏ Đông xanh biếc, thơ mộng. Dân cư trong làng phần đông theo đạo Chúa và hầu hết cùng làm nghề ruộng rẫy, hoa màu. Muốn vào ghé bến Tha La th́ phải đi ngang qua nhịp cầu Quan dẫn lối từ Lộc Giang hoặc từ chợ quận Trảng Bàng thuộc tỉnh Tây Ninh. Nếu muốn thay đổi lộ tŕnh để hái cà na, b́nh bát thiên nhiên và ngắm nh́n ngọn núi Bà Đen xa tít nhô lên ở tận chân trời man mác, th́ có thể mượn ḍng thủy đạo từ hướng An Tịnh mà lênh đênh theo ngọn thủy triều đưa tới.

Cho dù nếu khách không phải là một nghệ nhân sành văn hóa, thổ ngơi, ẩm thực địa phương. Nhưng khi đă đặt gót chân tới đất Trảng Bàng lần đầu tiên, th́ cũng sẽ không làm sao quên được những kỷ niệm hạp khẩu của món bánh canh gị heo, bánh tráng phơi sương đặc biệt nổi tiếng số một tại miền Nam ở tại chợ hàng bông Gia Huỳnh. Chính bữa ăn lót dạ vừa ḷng nầy sẽ làm cho khách viễn du yên tâm, trước khi cất bước tiếp tục đăng tŕnh viếng thăm vùng sơn kỳ thủy tú Tây Ninh và nói riêng là của nơi nầy.

C̣n ǵ thú vị cho bằng khi ngồi co ro trên chiếc xe thổ mộ cũ kĩ, liếc ḍm con ngựa già cố kéo cộc cạch chạy ngang qua các mái chùa cổ kính Phước Lưu khi xưa nằm che khuất dạng dưới những tàn cây đại thụ. Đến ngă ba đường, người phu già sẽ g̣ nhẹ dây cương phía trái cho xe quanh qua con đường đá đỏ. Từ đàng xa, một cánh đồng hoa sim dại thoáng hiện ra ở hai bên vệ đường, lác đác đó đây là những ngôi mộ hoang tàn nằm im theo tháng ngày, không một khói nhang, hiu quạnh. Trong tiếng gáy của những con gà nh́n nước ao khô cạn, chiếc xe thổ mộ vẫn vô t́nh đưa khách nhàn du vào tận vườn cây trái Tha La vào những buổi trưa hè, để có dịp ngắm nh́n cây xanh trái ngọt. Dưới cơn nắng nóng thiêu người, tiếng ve sầu trên cành phượng vĩ vẫn liên tục cất lên những khúc hát u buồn bên làn gió hây hây thổi nhẹ nhấp nhô làn sóng nước bờ sông.

Ôi! Đẹp làm sao khung cảnh nên thơ bé nhỏ nầy lại tự khép ḿnh nơi hoang vắng!

Tuy nhiên, may mắn thay trong vườn hoa văn học nghệ thuật nước nhà nhằm lúc trổ hoa vào thời điểm không gian đó, đă có xuất hiện một cây bút tuổi trẻ đầy phong độ, một nhà văn tiêu biểu đầu tiên của đất Trảng Bàng có tầm cỡ trên văn đàn lúc bấy giờ. Nhà văn đó chính là giáo sư Thẩm Thệ Hà***. Sau bao ngày tha phương ở chốn kinh kỳ hoa lệ, th́ ông khăn gói trở về quê và đi t́m nguồn cảm hứng tâm hồn tại Tha La, để thực hiện một công tŕnh văn hóa khó khăn, tế nhị đ̣i hỏi một phải có tŕnh độ khả năng nghị luận sắc bén bằng với những tinh thần nhận thức thực tế trong tác phẩm. Nếu cách đây chừng sáu bảy thập niên, giới mộ điệu ghiền tiểu thuyết tại miền Nam khoái đọc các tác phẩm kích thích về xă hội, tâm lư của Hồ Biểu Chánh, vơ hiệp kỳ t́nh, phiêu lưu của Phú Đức, đồng rừng, ruộng rẫy, sông rạch của Sơn Nam, t́nh cảm tế nhị thâm thúy của B́nh Nguyên Lộc v.v, th́ Thẩm Thệ Hà đă lựa chọn một hướng đi cho ḿnh...có lẽ v́ bản chất của ông vốn là một nhà mô phạm?

Thực vậy, qua tác phẩm “Đời Tươi Thắm” lồng mối t́nh đôi bạn vào trong khung cảnh bên cạnh giáo đường vắng vẻ Tha La, ông đă đưa người đọc đi vào không gian nồng nàn qua biên cương của t́nh yêu tuổi trẻ nhận thức về ư nghĩa của cuộc đời trong cuộc sống thực tế ở tương lai. Trong phần bố cục cũng như về văn phong, ông tŕnh bày khúc chiết, rơ ràng cùng với lối hành văn diễn tả trong sáng không có sự mâu thuẫn trong cá tính của nhân vật. Và theo quan niệm cuối cùng của ông trong tác phẩm, th́ mối tương quan buộc ràng cuộc sống giữa t́nh yêu con người với nhau là một nhân tố thực thể tất nhiên, cần được sự cổ vơ liên hợp và không thể tách rời. Nhất là đối với thành phần của tuổi trẻ đôi mươi chứa chan niềm tin yêu lư tưởng. Do vậy, cảm tưởng của một người đọc sách có tŕnh độ học vấn và nhận thức cao, lúc bấy giờ, sau khi xem qua được tác phẩm “Đời Tươi Thắm” nầy th́ chắc chắn phải đều đồng ư cho rằng là dụng ư của tác giả của nó, là muốn khai mào cho một trận bút chiến (polémique) với phần kết cục trong cuốn sách “Hồn Bướm Mơ Tiên” của Khái Hưng? V́ từ lâu, ư kiến cá nhân ông đă từng lên tiếng phê b́nh về phần kết cục trong tác phẩm lừng danh đó. Và ông cho là nó kém sâu sắc, phản thực tế, phản khoa học của một sự lập luận giải quyết lưng chừng thiếu tính chất tế nhị và bén nhạy về mặt tâm lư, t́nh cảm đương đại của con người.

C̣n nữa, ngoài bản sắc văn chương phong phú trong câu truyện “Đời Tươi Thắm”. Thẩm Thệ Hà c̣n là một nhà nghiên cứu lịch sử từng dày công sưu tầm về huyền thoại của vị thủy tổ nhà Nguyễn được hiền thần Bà Đen báo mộng cứu nguy trên con đường bôn ba đào tẩu, lưu lạc vào vùng sơn cước Tây Ninh. Và măi cho đến ngày hôm nay, câu chuyện kỳ thú đó bây giờ vẫn hăy c̣n được nhiều người truyền tụng.

Tuy nhiên, ngoài những thực thoại hăy c̣n nghi vấn cần phải được trả về cho lịch sử, về huyền thoại Vua Gia Long được hiền thần báo mộng cứu nguy lánh nạn Tây Sơn để về sau có c̣n thời cơ dựng xây nên nghiệp đế. Chính cái tên hiệu Thẩm Thệ Hà của ông cũng c̣n là đề tài thú vị của một giai thoại ngoạn mục khác, do bởi một dạo có sự xuất hiện hoành tráng của nữ minh tinh màn bạc cũng có cái tên tài tử hao hao là Thẩm Thúy Hằng...

Tóm lại, dẫu sao th́ hồn quê của xứ Trảng Bàng nầy từ lâu cũng không bao giờ phải là của riêng ai, nắm đất thiêng của chung nầy là của chung tất cả đồng hương, cũng như của cả đồng bào, nhưng những cái ǵ mà bạn cảm nhận được có danh thơm th́ bạn có quyền hănh diện. Và hẳn bạn từng nghe, người ta thường nói chim chóc xa rừng c̣n thương cành nhớ cội, huống chi là người rời bỏ quê hương ai mà không nhung nhớ xóm làng! Trường hợp của chúng ta vắng xa làng xưa phố cũ lâu ngày, hẳn bạn có thể h́nh dung ra được một sự đổi thịt thay da nơi thôn xóm, ở đầu đ́nh cuối chợ mà tùy theo sự tiếp cận của cách nh́n, để cho bạn phải làm sao tránh khỏi được bao điều trăn trở, ước mơ và...ôm ấp?

Nhưng thôi! Có tiếng canh gà điểm sáng đúng vào lúc bức tranh quê mẹ mạo muội đă vẽ đơn sơ, nhưng tôi không sao có thể tiếp tục hoàn thành được phần hậu cảnh cuối cùng. Hơn thế nữa, tôi tự biết sức ḿnh v́ lănh địa Hậu Nghĩa (vốn là khúc ruột h́nh hài “hậu duệ”của B́nh Dương, Long An, Tây Ninh tạo thành) hăy c̣n nhiều vùng đất mà tôi thiếu sót chưa được đề cập đến trong những trang sử góp công tô điểm, đắp xây làng mạc và xây dựng t́nh người. Hi vọng rằng, sự thiếu sót nầy sẽ được tất cả đồng hương nhiệt t́nh bổ sung đóng vào góp bằng với tất cả những tâm t́nh thân ái, đậm đà nơi phần hậu cảnh đó, để lưu lại cho nhau và cho cả thế hệ mai sau một kỷ niệm liên đới, ḷng dặn ḷng, tay trong tay.

Sau cùng, để kết thúc những kỷ niệm viết về làng xưa phố cũ với nỗi niềm canh cánh bên ḷng thương nhớ khôn nguôi. Tôi xin gói ghém tất cả tâm t́nh ứa lệ, cảm hoài vào trọn mấy vần thơ mộc mạc sau đây để ôn lại một quảng đường đời, để chúng ta cùng nhau t́m lại được những bức chân dung đẹp tuyệt vời của quê hương ta yêu dấu!

Và chân t́nh gởi bạn tấm thiệp Xuân nầy với ước mong có ngày tái ngộ hàn huyên.

Hồi c̣i giục giă xuống tàu

Tâm t́nh xin gởi trọn vào t́nh thương

Chiều tà vọng nhớ cố hương

Mái trường Cao Cẳng, giáo đường Tha La...

An Tiêm MAI LƯ CANG (Paris)

* Món ăn địa phương này nay đă được đồng bào trong nước biết đến rất nhiều, và cũng đă được liệt kê vào danh mục của đặc sản văn hóa ẩm thực Việt Nam.

** Trường hợp của thi sĩ Vũ Anh Khanh với bài thơ “Tha La” xóm đạo.

*** Nhà văn, giáo sư Thẩm Thệ Hà là tác giả của nhiều bộ sách giáo khoa, tiểu thuyết. Tên thật của ông là Tạ Thành Kỉnh trong nhóm bạn văn của B́nh Nguyên Lộc.

**** Trích từ tuyển tập thơ MLC.

 (Bài nầy nằm trong phần phụ bản của tác phẩm “Người Việt Nam Ở Nước Ngoài” của tác giả).

(Nguồn: nguoivietonline)