Bí ẩn bao trùm ba vụ án “Nam Kỳ”

TRẦN VĂN VĂN, NGUYỄN VĂN BÔNG, TRẦN VĂN BÁ

Lâm Lễ Trinh

Nhiều năm đă trôi qua nhưng một số câu hỏi vẫn chưa được trả lời về hai vụ ám sát dân biểu Trần Văn Văn (1966) và giáo sư Nguyễn Văn Bông (1971) cũng như án tử h́nh của nguyên chủ tịch Tổng Hội sinh viên Việt Nam tại Pháp Trần Văn Bá (1985). Cả ba nạn nhân đều gốc Miền Nam Việt Nam. V́ những vụ này liên hệ đến lịch sử, đánh dấu ba giai đoạn nhiểu nhương khác nhau của Đất nước, nên người viết đă thu thập một số tài liệu, mong có thể giúp soi sáng phần nào một hồ sơ chứa đựng nhiều giả thuyết.

I - Dân biểu Trần Văn Văn và nhóm Caravelle

Trần Văn Văn là một tiêu biểu điển h́nh cho giới trí thức Miền Nam thời Pháp thuộc và trong giai đoạn đấu tranh dành thống nhứt và độc lập cho xứ sở. Ra đời tại Long Xuyên năm 1907, ông tốt nghiệp trường Cao đẳng thương măi Paris (HEC) và sau khi trở về nước, hùn với kỷ sư Kha Vạng Cân lập ra hảng đúc kim khí Cân & Văn trước 1945. Kha Vạng Cân bỏ theo kháng chiến, được bổ nhiệm Bộ trưởng kỹ nghệ trong Chính phủ Hồ Chí Minh và về sau, thất sủng. Trần Văn Văn có lúc giữ chức Tổng trưởng Kinh tế và Kế hoạch trong chánh phủ Bảo Đại. TVV là một nhân vật cốt cán của đảng Phục Hưng do Trần Văn Hương thành lập.

Ngày 26.6.1954, theo lời mời của Bảo Đại, chí sĩ Ngô Đ́nh Diệm về nước với chức Thủ tướng có toàn quyền chính trị và quân sự, Sau khi dẹp B́nh Xuyên và giáo phái, truất phế Bảo Đại trong cuộc trưng cầu dân ư ngày 23.10.1955, bác bỏ ngày 20.7.1956 việc tổng tuyển cử hai miền quy định bởi Hiệp ước Genève, ông tuyên bố thành lập nền cộng ḥa ngày 26. 10.1956. Từ 1956 cho đến nửa năm 1959, t́nh h́nh an ninh trong xứ được văn hồi tương đối nhờ những cải cách xă hội, tảo thanh của Quân đội quốc gia và v́ một phần quân đội Bắc Việt rút về trên vĩ tuyến 17. Tuy nhiên một thời gian sau, Việt cộng xây dựng lại được cơ sở hạ tầng tại nông thôn với các cán bộ không tập kết. Ngày 26.1.1960, cách tỉnh lỵ Tây ninh lối 12 cây số, chúng chiếm đồn Trảng Sập, gây thiệt hại nặng về nhân mạng và vơ khí cho sư đoàn 21. Mặt khác, sự lộng quyền của một số đảng viên Cần lao và chính sách đàn áp của Chính phủ bắt đầu gây bất măn trong quần chúng. Nhóm Tự do Tiến bộ xuất hiện - gồm nhiều nhà trí thức đối lập - trong đó Trần Văn Văn là một người đầu đàn v́ giao thiệp rộng, có uy tín và mưu trí. Sau nhiều tuần thăo luận và tiếp xúc trong ṿng bí mật, sáng ngày 26.4.1960, hai ông Phan Khắc Sửu và Trần Văn Văn, âu phục chỉnh tề, bất thần đến trước cổng Dinh Độc lập. đại lộ Thống Nhứt Saigon, nhờ quân pḥng vệ chuyển đến Tổng thống Ngô Đ́nh Diệm một bản tuyên ngôn mang chử kư của 18 nhân sĩ thưộc nhiều khuynh hướng chính trị, xong họ đi thẳng đến khách sạn Caravelle, ở trung tâm Saigon, họp báo. Báo giới ngoại quốc và các Ṭa Đại sứ được mời tham dự nhưng không cho biết trước địa điểm, hẹn sẽ được hướng dẫn khi đến giờ. Caravelle được chọn v́ an toàn. Để đánh lạc hướng cảnh sát, báo chí Việt được mời nhóm riêng tại một khách sạn Chợ lớn.

Theo bác sĩ Nguyễn Lưu Viên, hiện ở Virginia, tiết lộ, ông được Nhóm giao phó thu thập ư kiến các nhân sĩ để thảo ra bản tuyên cáo với sự giúp đở của giáo sư Trần Văn Hương và ông Trần Văn Văn. Trần Văn Ṭng, trưởng nam của cố Trần Văn Văn, hiện giữ trong tay bản chính được (cố) kư giả Bernard Fall dịch ra ngoại ngữ để phổ biến. Nội dung văn kiện này chỉ trích quyết liệt các sai lầm của chính quyền Diệm về chính trị, hành chính, xă hội và quân sự, gây ra t́nh trạng bất măn trong dân chúng, suy thoái của chế độ và làm giăm tiềm lực đấu tranh chống cộng. Tuy nhiên, ngoài việc đ̣i hỏi thực thi dân chủ và chấm dứt gia đ́nh trị, những đề nghị cải cách tương đối khiêm tốn. 18 nhân vật kư tên bản tuyên ngôn gồm có : Lê Ngọc Chấn, Trần Văn Văn,Trần Văn Đổ, Trần Văn Tuyên, Trần Văn Lư, Trần Văn Hương, Nguyễn Lưu Viên, Huỳnh Kim Hữu, Phan Huy Quát, Nguyễn Tăng Nguyên,Nguyễn Tiến Hỷ, Lê Quang Luật, Phạm Hữu Chương, Tạ Chương Phùng, Trần Lê Chất, Lương Trọng Tường và linh mục Huỳnh Văn Vui. Mười trong số đó là cựu ân nhân, đồng chí, bạn thân và Bộ trưởng từng hợp tác với ông Diệm. Cố vấn Ngô Đ́nh Nhu mỉa mai gọi họ là «chính khách xa-lông, chính khách pḥng trà». Lời kêu gọi của các trí thức đối lập này, tiếc thay, không được chính phủ xét đến.

Tuy nhiên, bản tuyên cáo báo động Caravelle có tiếng vang ở quốc ngoại và trong quân đội. Một chuổi biến cố liên tiếp xảy ra sau đó: Cuối tháng 10.1960. Tổng thống Diệm cải tổ nội các v́ có bất đồng nội bộ, Bốn bộ trưởng ra đi: Nội vụ (Lâm Lễ Trinh), Quốc pḥng (Trần Trung Dung), Thông tin (Trần Chánh Thành) và Tư pháp (Nguyễn Văn Sĩ ) sau một thủ tục điều tra do các bộ này khởi xướng về những lạm quyền của đảng Cần lao. (đọc Hoàng Lạc & Hoàng Mai Việt trong tác phẩm Blind Design, Why America lost the VN War?, chương The Lottery scandal, trang 131, và trong hồi ức Đổ Mậu « VN máu lửa, quê hương tôi », trang 259}. Lối hai tuần sau, ngày 11.11.1960. nhóm Vương Văn Đông, Nguyễn Triệu Hồng, Nguyễn Chánh Thi, Hoàng Cơ Thụy và Phan Quang Đán đảo chính nhưng thất bại. Bác sĩ Nguyễn Lưu Viên xác nhận : nhóm Caravelle không có liên hệ ǵ đến vụ mưu loạn nhưng cơ quan an ninh Nhà nước thừa cơ hội để câu lưu nhiều thành viên của tổ chức này tại trại Ô Ma (Aux Mares). Ngày 20.12.1960, Mặt trận Giải phóng Miền Nam được thành lập. Tháng 2.1961, lực lượng vơ trang Giải phóng Miền Nam chính thức hoạt động. Ngày 27.2.1962,hai phi công Phạm Phú Quốc và Nguyễn Văn Cử dội bom Dinh Độc lập và cuối cùng, ngày 1.11.1963, Quân đội lật đổ chính phủ Ngô Đ́nh Diệm, đưa Miền Nam VN vào một cuộc phiêu lưu hỗn loạn.

Khi nhóm sĩ quan trẻ, mệnh danh «Jeunes Turcs» “Young Tusks”, lên nắm quyền, vào năm 1966, Trần Văn Văn đắc cử dân biểu Quận 3 Saigon trong Quốc hội Lập hiến. Không thuộc đảng phái nào, cố vấn của Hội Liên Trường mà đa số đoàn viên là dân Miền Nam, Văn thường chỉ trích tại diễn đàn Nguyển Cao Kỳ, chủ tịch ủy ban hành pháp trung ương, và các hành vi lạm quyền của cảnh sát - công an do đại tá Nguyễn Ngọc Loan chỉ huy. Sau vụ Loan cho câu lưu bác sĩ Nguyễn Tấn Lộc v́ lư do ông Lộc (gốc Nam) kỳ thị địa phương sa thải một số nhân viên người Bắc trong Bộ Y tế, cuộc tranh chấp Nam-Bắc nổ lớn. Tổng trưởng Kinh tế-Tài chánh Âu Trường Thanh cầm đầu năm tổng trưởng khác (gốc Nam) từ chức để phản đối : Nguyễn Văn Trường (Giáo dục), Trương Văn Thuấn (Vận tải), Trần Ngọc Liểng (Xă hội) Vơ Long Triều (Thanh niên) và Nguyễn Hữu Hùng (Lao động). Phó thủ tướng Nguyễn Lưu Viên không đồng ư về quyết định này. Dư luận cho rằng Trần Văn Văn giật giây, để đ̣i thay thế Nguyễn Ngọc Loan…

Ngày 7.12.1996, vào buổi sáng, ông Văn bị hai kẻ lạ mặt đèo nhau trên chiếc Honda bắn chết khi xe hơi của ông trờ tới góc đường Phan Đ́nh Phùng và Mạc Đỉnh Chi. Đài phát thanh Saigon tố cáo Việt Cộng chủ mưu v́ bắt được Vơ Văn Én. Trong một cuộc họp báo, với dáng người tật nguyền, mắt gần mù ḷa, mặt rổ chằng chịt, Én chịu nhận bản án tử h́nh và khai rằng MTGP sai y và một đồng chí về thành để thi hành nhiệm vụ: y lái xe (mới tập), c̣n ṭng phạm ngồi phía sau th́ cầm súng bắn.

Trong nguyệt san Quê Mẹ, Paris, đầu năm 1986, chủ bút Vơ Văn Ái ghi lại rằng hành vi và ngôn ngữ của Én làm cho dư luận nghi rằng đây là một sự dàn cảnh của cơ quan điều tra. Ba ngày liên tiếp 7, 8 và 9.12. 1966, Đài Hànội tố cáo «Dù khác chính kiến, dù không đồng quan điểm chính trị với ông Trần Văn Văn, chúng ta không bao giờ can dự vào việc ám sát ông Văn, Đây là hành động dơ bẩn của bọn tướng lănh khát máu ở Sàigon». Bà quả phụ Trần Văn Văn (hiện sống ở Paris) vẫn ấm ức tin rằng Vơ Văn Én chỉ là con chốt thí, con c̣ mồi, cho nên ngày 10.1.1967, bà đă gởi thơ xin Tổng thống Thiệu ân xá cho Én. Đây là cách gián tiếp tố cáo Kỳ-Loan mưu sát chồng bà.

Trong bài « Nhớ lại cái chết bi thảm đầy nghi vấn của ông Trần Văn Văn » đăng năm 1978, trong số 58 nguyệt san V́ Nước, Paris, kư giả Hoàng Ngọc Giao ghi lại lời khai của C. trưởng ban Bài trừ Du đảng (một tổ chức của «Chính phủ ngưởi nghèo» của Nguyễn Cao Ky} thú nhận y được cấp trên chỉ thị giết Trần Văn Văn. Theo Giao, về sau, để phi tang, C. bị thủ tiêu trong một tai nạn xe hơi được sắp đặt (đọc Tuyển tập Trần Văn Bá).

Đâu là sự thật ? Trần Văn Văn có phải là một nạn nhân của phe quân phiệt gốc Bắc ? hay Côïng sản đă giết Văn để gây ly tán và nghi kỵ trong chính trường Miền Nam? hay v́ CS Bắc Việt sợ Trần Văn Văn quy tụ được một lực lương quốc gia đa số gốc miền Nam có khả năng lôi cuốn quần chúng hơn tổ chức bù nh́n của chúng là Mặt trận Giải phóng miền Nam?

Đầu tháng chạp 2004, tại Hoa Thịnh Đốn, Bác sĩ Nguyễn Lưu Viên xác nhận với tác giả bài này rằng nhóm Caravelle không liên hệ, trực tiếp hay gián tiếp, đến vụ đảo chính Tổng thống Diệm và cũng không hợp tác với chính phủ quân nhân trong giai đoạn đầu của «cách mạng». Tháng 9.1965, Bác sỉ Viên là nhân vật đầu tiên và duy nhứt của cánh Tự do Tiến bộ nhận tham chánh trong chức Phó Thủ tướng của nội các Nguyễn Cao Kỳ, sau khi lấy ư kiến của các đồng chí trong nhóm Caravelle. Ông kể lại với người viết: Ngày 1.11.1963, khi hay tin đảo chính thành công, Trần Văn Văn liền điện thoại cho ông, vừa nói vừa cười hô hố : « Viên ơi, “thằng Minh Cồ”, nó giết lăo Diệm rồi, bây giờ nó không biết phải làm ǵ !! »

II - Bí ẩn quanh vụ mưu sát Gs Nguyễn Văn Bông

Khác với Trần Văn Văn thuộc một gia đ́nh khá giả, Nguyễn Văn Bông có một thời niên thiếu cơ cực. Cha của Bông làm nghề thợ bạc, ly dị với mẹ Bôngï là một thợ may, cả hai đều tái giá sau đó và có con riêng. Bông sống với ông, bà nội. khi mới lên ba, tại làng Kiến Phước, tỉnh G̣ công , nơi Bông ra đời năm 1931. Lúc 14 tuổi, để có tiền vào trung học, Bông lên Saigon xin một chân quét dọn và đánh máy trong trường Huỳnh Cẩm Chương, lao công ban ngày, tối đi học, để dành tiền mua một vé tàu hạng ba qua Pháp.

Tại Paris, Bông phải làm bồi bàn (cùng với Nguyễn Ngọc Huy) tại tiêm ăn La Table du Madarins của « anh Mười » để sinh sống. Chàng học tṛ khó Nguyễn Văn Bông xuất sắc, lấy xong bằng Tú tài th́ vào Đại học Sorbonne, theo ngành Luật và Chính trị học. Có một lúc, Bông làm phu khuân vác đêm tại Nhà Lồng Paris hay Les Halles, và bị bệnh lao, phải nằm nhà thương. Với tinh thần tự tin, tự lập, Bông thành công vẽ vang, Năm 1963, thay v́ nhận chức phụ tá giáo sư tại Pháp, Thạc sĩ luật khoa Nguyễn Văn Bông quyết định trở về Việt Nam để đấu tranh và phục vụ. Trước khi hồi hương, Bông đă hứa hôn với nữ sinh viên Thu Vân tức là bà Nguyễn Văn Bông sau này, tác giả Mây Mùa Thu,(MMT), xuất bản tại Hoa Thịnh Đốn. Đây là dịch bản tiếng Việt của hồi kư tiếng Anh Autum Clouds (Capitol Books, VA, 2001).

Tại trường Luật và Quốc gia hành chánh Saigon, Gs Bông dạy môn luật Hiến pháp và Khoa học chính trị. Sau ngày đảo chính 1.11.1963, Bông được bổ nhiệm Viện trưởng Học viện Quốc gia hành chánh và lao ḿnh vào chính trường với sự hổ trợ của Nguyễn Ngọc Huy, tiến sĩ chính trị học, một đồng chí từ ngày ở Paris. Huy lănh đạo đảng Tân Đại Việt (TĐV), Bông sáng lập Phong trào Quốc gia cấp tiến (PTQGCT) vào mùa xuân 1969, hai tổ chức hoạt động chặt chẻ với nhau và mang nhăn hiệu đối lập với chính phủ đương nhiệm. Trong hai năm 1970 và 1971, PTQGCT phát triển mạnh. Phần đông đảng viên và cảm t́nh viên là cựu sinh viên Quốc gia hành chánh nắm giữ những chức vụ cốt cán tại Miền Nam Việt Nam.

Cương lĩnh PTQGCT cổ vơ cho một nước VN thống nhứt dưới một chế độ dân chủ,với quyền b́nh đẳng giữa các công dân, tôn trọng nhân quyền, triệt tiêu nạn tham nhũng và cải tổ hành chánh. Về kinh tế, Phong trào chủ trương đẩy mạnh phát triển, cải cách điền địa, canh tân thuế vụ và khuyến khích đầu tư. Về an sinh xă hội, Phong trào đ̣i hỏi một chế độ quân dịch công bằng, giáo dục miễn phí và cưởng bách và sự phục hồi uy tín của giáo giới.

Tháng 9.1971, PTQGCT và TDC đưa được vào Hạ viện 21 dân biểu, một lực lượng đáng kể. Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu cử Gs Huy tham gia, với tư cách cố vấn, vào phái đoàn đàm phán với Bắc việt tại Paris. Uy tín của Nguyễn Văn Bông lên như diều. Bất thần, vào cuối 1969, xảy ra một vụ mưu sát : một trái bom nổ cạnh bên pḥng làm việc của Gs Bông tại tầng hai, Học viện quốc gia hành chánh. Ông Bông bị thương tích nặng. Nhưng lối một năm sau, ngày 10.11. 1971, Gs Bông không thoát khỏi lưỡi hái của tử thần trong vụ mưu sát thứ hai, mặc dù ông được toán an ninh bảo vệ khá chặt chẻ. Vào giờ ăn trưa ngày vừa nói, kẻ ám sát thảy một trái bom dưới sườn xe hơi của Gs Bông, trên đường Cao Thắng, Saigon, nơi có đèn đỏ, làm xe nổ tung và gây thiệt mạng cho ông Bông, người tài xế và ba vệ sĩ.

Trong hồi kư MMT, trang 148 và tiếp theo, bà Nguyễn Văn Bông ghi: Ngày hôm trước, 9.11., Tổng thống Thiệu gởi người anh là ông Nguyễn Văn Kiểu, đại sứ tại Đài loan, đên tận nhà để thảo luận. Khi ông Kiểu ra về, Bông cho (vợ) biết ông đă «chấp thuận làm Thủ tướng cho TT Thiệu», thay thế tướng Trần Thiện Khiêm. Chỉ 15 phút sau, báo chí điện thoại xin xác nhận tin này, kư giả Pháp Francois Nivolon của France Soir cũng gọi phôn để chia vui. Bà Bông ghi nơi trang 148 và 152: « Đến mùa thu 1971, ông Thiệu thấy rằng để nâng cao sự ủng hộ bên trong và chống trả hữu hiệu CS Bắc Việt, ông phải liên minh với một chính phủ liên hiệp mạnh. Anh Bông cũng có ư kiến như vậy, sự thật anh đă đúc kết một chương tŕnh đối lập rộng lớn cho PTQGCT mà anh hy vọng các lực lượng chống Cộng sẽ quy tụ xung quanh…Vài tháng sau, hai thanh niên Việt Cộng bị bắt. Một trong hai người, có tên Nguyễn Hữu Thái, là lănh tụ nhóm sinh viên trường Kiến trúc Đại học Saigon.»

Sự việc đáng lưu ư là trong chương cuối cùng của hồi kư MMT, nhan đề «Những suy tư về cuôc chiến VN và thời kỳ hậu chiến », trang 270-276, bà Bông viết: tháng 7.1971, Kissinger (K) qua Saigon vào lúc TT Thiệu lo tái tranh cử và trước khi K chuẩn bị viếng thăm Bắc kinh. Kissinger gặp vợ chống Bông «lần đầu tiên» trong một buổi tiệc tại dinh của Đs Elsworth Bunker, sau khi K vừa gặp Thiệu và Khiêm trong ngày. Bửa sau, K gặp riêng Bông. Sau đó, -bà Bông viết - «báo chí Saigon suy đoán rằng anh Bông sẽ là vị Thủ tướng kế tiếp được Kissinger và chính phủ Mỹ hổ trợ. Mọi người VN lúc đó đồn rằng bất cứ vị lănh tụ miền Nam nào mà không được Mỹ ủng hộ sẽ không thể tồn tại lâu được; kư ức về những ǵ đă xảy ra cho TT Diệm và người em vẫn chưa phai mờ. Cả hai ông đă bị giết chết trong một cuộc đảo chánh của các tướng lănh miền Nam năm 1963 với sự chấp thuận của Mỹ. Vài tuần sau khi gặp ông Kissinger, vào khoảng 9 giờ tối, ngay lúc anh Bông đi dự tiệc. một người lạ điện thoại cho tôi biết tánh mạng anh Bông sẽ lâm nguy. Y nói anh Bông phải lập tức trở về nhà, xong y cúp điện thoại làm tôi quá run sợ. Đêm đó, ông Khương Hữu Điểu, giám đốc Ngân hàng Phát triển Kỹ nghệ, mời anh Bông để gặp tại nhà một nhóm ngưới quan trọng, tất cả đang nắm những địa vị then chốt và được xem như những người trẻ chủ trương cải cách.»

Như thế, tin đồn K và Hoa kỳ áp lực Thiệu thay thế Khiêm bằng Bông đă xảy ra lối hai tháng trước vụ hạ sát Bông ngày 10.11.1971. Trong hồi kư chót Ending the VN War, (Simon & Schuster. NY, 2001), chính K cũng đă xác nhận: Ngày 21.10.1972, tức là trước khi tiếp K qua hôm sau tại Dinh Độc lập Saigon để chấp nhận bản dự thảo Hiệp ước Paris, TT Thiệu đă điện thoại tố cáo - với một giọng hằng hộc - K và phụ tá Alexander Haig tổ chức, theo tin t́nh báo, đảo chánh Thiệu. Trước đó, ngày 6.2.1972, trong một bức thơ riêng cho TT Thiệu, Nixon cũng đă viết không úp mở như sau: “Chúng tôi không muốn thấy tái diễn tại VN biến cố ghê tởm năm 1963” (ám chỉ vụ thảm sát TT Diệm).

Điểm chót nên ghi: Như mọi người đều biết, Đảng Đại Việt đóng vai tṛ quan yếu chẳng những trong vụ biến loạn 1.11.1963 mà c̣n trong các vụ chỉnh lư và đảo chính liên hồi về sau. PTQGCT của Bông và đảng Tân Đại Việt của Huy cũng xuất phát từ đó và có nhiều đảng viên và cảm t́nh viên chẳng những trong chính giới, Quân đội mà c̣n trong Quốc hội năm 1971.

Bs Nguyễn Lưu Viên kể với người viết: Đầu năm 1975, quân đội rút vô trật tự khỏi miền Trung. Thiệu chấp nhận cho Trần Thiện Khiêm từ chức thủ tướng mà tướng Khiêm giữ từ ngày1.9.1969. Thiệu yêu cầu Khiêm đề nghị người thay thế. Trong danh sách nạp tŕnh, Thiệu phê b́nh từng nhân vật. Đến tên Nguyễn Ngọc Huy, Thiệu gạch bỏ và cuối cùng, chọn… Nguyễn Bá Cẩn, không nguy hiểm. Năm 1997, trong môt buổi gặp gở tại Houston, tác giả bài này có hỏi TT Thiệu: Trong chính giới, phía dân sự, tổ chức nào xem như đă “phản bội” ông. Một phút suy nghĩ, Thiệu trả lởi: “Nhóm Huy – Bông”. V́ họ không giữ lời giao kết sẽ giúp xây dựng đảng Dân chủ (của Thiệu) nếu Thiệu giao cho họ nắm Học viện quốc gia hành chánh (là ḷ đào tạo các cán bộ trong guồng máy cai trị). Về sau, Bông và Huy hoạt động chống Thiệu. Mộng của cả hai chắc chắn không ngưng nơi cái ghế Thủ tướng mà c̣n nhắm cao hơn nữa. Thiệu và anh là Nguyễn Văn Kiểu đều gia nhập Đại Việt nhưng Đại Việt có nhiều phe phái. Ngoài ra, Thiệu cũng là một đảng viên Cần lao.

Gs Bông qua đời khi vừa 41 tuổi, để lại hai trai và một gái. Sau 1975, bà quả phụ Nguyễn Văn Bông nhủ danh Thu Vân (30 tuổi khi chồng bị ám sát) tái giá với Lacy Wright, một nhà ngoại giao Mỹ, nay đă về hưu tại Virginia. Bà lấy tên mới Jackie Bông Wright và hiện hoạt động hăng hái về xă hội, nhân quyền. Trong một buổi phỏng vấn có thu h́nh ngày 11.12.2004 tại Hoa Thịnh Đốn, bà Bông cho người viết biết thêm: Tháng 9.1995, K, chủ tịch công ty tư vấn Kissinger & Associates và một phái đoàn viẽn thông Mỹ viếng Ba Tây. Trong một buổi tiếp tân do đại sứ Lacy Wright tổ chức, khi biết bà đại sứ gốc Việt Nam, Kissinger nói: “Tôi lấy làm buồn khi gặp người Việt. Nước Mỹ đă bỏ rơi VN.”

Ai giết Gs Nguyễn Văn Bông ? Và v́ sao ? Jackie Bông Wright đưa ra một số giả thuyết và cho biết nhận định như sau:

1) Nhiều người nghi Quân đội là thủ phạm, v́ Bông thường tố cáo Quân đội “tham nhũng và bất tài.” Phe quân nhân tại chức sợ bị thanh lọc và không dễ dàng rút lui.

2) Có dư luận cho rằng Trung ương t́nh báo Mỹ chủ mưu, v́ Nixon lo ngại Bông sẽ cản trở kế hoạch Việt nam hóa chiến tranh bằng cách kéo dài cuộc chiến.

3) Hồi kư MMT, trang 153 ghi: “Tôi c̣n nói với đại sứ Martin Herz (một bạn thân gặp ở Hoa Thịnh Đốn mùa hè 1972) rằng nhiều người khác nghi giáo sư Huy, người cộng sự chính trị với anh Bông v́ Huy muốn anh Bông dang ra xa, bởi v́ đảng của ảnh giờ đây rất mạnh và sẵn sàng đứng lên nắm quyền trong một dịp nào đó. Ông Huy không c̣n cần anh Bông nữa nên muốn thay thế ảnh. Ông (Huy) muốn thành lập một liên minh với quân đội, hoặc với các nhóm khác mà anh Bông chống, thành lập sau lưng ảnh. Một vài chính trị gia c̣n nói ông Huy có chương tŕnh hành động được dấu kín: nắm lấy chính quyền bằng mọi giá. Ông Martin hỏi tôi có nghi ông Huy có dính líu ǵ trong cái chết của anh Bông không? Tôi trả lời: “Không. Tôi không tin rằng ông Huy có thể làm một việc khủng khiếp như thế.”

4) Sau hết, bà góa phụ Nguyễn Văn Bông nêu ra một số dữ kiện về chuyện Việt Cộng sắp xếp vụ ám sát ngày 10.11.1971:

a) Năm 1976, báo Giải Phóng có đăng một bài của kư giả thiên tả Ư Tiziano Terziani phỏng vấn Nguyễn Hữu Thái và đồng bọn, chúng xác nhận chính chúng đă giết gs Bông.

b) Môt người chị ruột của bà Bông tên “chị Năm Lư”, theo kháng chiến từ lâu, cho biết CS giết Bông v́ Bông được CIA ủng hộ.

c) Một chị khác của bà Bông là bà bác sĩ Nguyễn Văn Tạo – hiện ở Paris - được anh chồng là tướng VC Nguyễn Văn Tây cho hay năm 1985 rằng các thủ phạm giết ông Bông đă được chính phủ Hanội tặêng huân chương sau 1975. Đai sứ Bunker cũng xác nhận gíáo sư Bông là nạn nhân của Cộng sản.

Cái chết của Trần Văn Văn và Nguyễn Văn Bông chứng minh thêm một lần nữa kỳ thị Nam-Bắc là một yếu tố không thể coi thường trong chính trường VN, không chỉ riêng trong Nam mà c̣n bên kia vĩ tuyến 17. “Hội chứng” này khi ẩn, khi hiện, có lúc nổ tung như trong giai đoạn Nam kỳ quốc của Nguyễn Văn Tâm, Trần Văn Hữu, Măt trận giải pḥng miền Nam (trước và sau 1975) và ngay cả trong cách dùng người của Hồ Chí Minh, Ngô Đ́nh Diệm, Dương Văn Minh… Các đảng phái chính trị có tiếng tại VN (Đại Việt, VN Quốc Dân đảng, Cần lao, Cộng sản..v..v..) cũng không tránh được tệ nạn đáng tiếc này. Thời hậu CS sắp đến, đây là một vấn đề thực tế, cần nghiên cứu để t́m giải pháp.

III – Cộng sản xữ tử h́nh Trần Văn Bá.

Sinh ngày 14.5.1945 tại Sa đéc, Trần Văn Bá là thứ nam của cố dân biểu Trần Văn Văn và vừa tṛn 17 tuổi khi thân phụ bị thảm sát ngày 7.12.1966. Ngày 2.1.1967, Bá qua Paris, đoàn tụ với anh là kỷ sư Trần Văn Ṭng, ghi tên vào trường trung học Carnot và sau đó, Michelet để chuẫn bị lấy bằng Tú tài. V́ rớt hạch miệng tại trường Cao đẳng thương măi HEC, Bá đổi qua môn kinh tế và thi đậu bằng cử nhân tại Đại học Assas (thiên hữu) năm 1971. Bá được tuyễn dụng làm phụ tá giáo sư tại trường Đại học Nanterre, nổi tiếng thiên tă, mặc dù Bá hoạt động hăng hái trong phong trào sinh viên Việt chống cộng.

Bá không bô trai, hom hem gầy yếu, độc thân, ít nói. Sau cái vó “con cóc chết”, Bá cỡi mở, chân t́nh, lạc quan, luôn luôn xung phong lănh việc khó, giúp mọi người, bởi thế, thu hút cảm t́nh mọi giới. V́ mang một vết son lớn trên trán, Bá được bạn bè tặng cho biệt danh Bá Đầu Đỏ. Ăn bận xuềnh x̣ang, không thích tán gái, sống khắc khổ trong một căn gác nghèo tại Bourg-la-Reine, Bá thường la cà nơi tiệm cà-phê Châlet du Parc, tại Parc Montsouris để tán gẩu với bạn học củ tại Lycée Yersin Đà lạt. Bá mê Adam Smith, thích xem phim xưa loại Le Pont de la Rivière Kwai, La Grande Illusion, Pour qui sonne le glas,,

Ngoài việc giảng huấn, Bá xông xáo hoạt động thanh niên, tổ chức trại hè Nối Ṿng tay lớn 1973, và cổ động trí thức thành tài về nước phục vụ. Năm 1972, Bá đắc cử chủ tịch Tổng hội sinh viên VN, giữ chức này bốn khóa, cổ vơ xây dựng côïng đồng, chống tuyên truyền của cộng sản Hànội…Tháng 4.1975, Sàig̣n thất thủ. Mất ṭa Đại sứ, mất Câu lạc bộ, mất trụ sở, Ban chấp hành Tổng hội sinh viên rút về ngoại ô Paris, trên lầu 6 của một chung cư, đường Maréchal Joffre. Giới người Việt ở Pháp hoang mang tột độ.

Ngày 30 tháng tư, trong cảnh hỗn loạn, Bá (30 tuổi) giữ b́nh tỉnh, chạy đến Pḥng lănh sự VNCH, đại lộ de Villiers Paris. Ông đại sứ tự ư giải nhiệm. Ṭa Đai sứ tuyên bố đóng cửa chính thức ngày thứ sáu. Nhưng Tổng hội sinh viên vẫn tồn tại, đưa lưng gánh vác một gia tài tủi nhục. Với một số bạn, Bá phụ đốt các hồ sơ, cấp phát chứng thơ cần thiết cho kiều bào, chuyển sách vở, phim ảnh vể những điểm mật của Tổng hội sinh viên. Bá tuyên bố: “Sinh viên tiếp tục đấu tranh. Hảy giúp chúng tôi!” Tới phút chót, lúc 6 giờ chiều, đại sứ Nguyễn Duy Quang trao cho Bá một ngân phiếu khiêm nhượng, tiền dư bạc thừa, quỷ đen, quỷ đỏ. Sáng thứ hai, khi đại diện của Tổng hội ra băng để lănh th́ trương mục của Sứ quán đă đóng từ tuần trước!

Bá không nản chí, luôn luôn đứng đầu mủi dùi. Dù thiếu phương tiện, dù bị hăm dọa từ mọi phía. Tổng hội sinh viên cắn răng hoạt động. Tết 1976, Bá và các bạn tổ chức biểu t́nh đả đảo Hanoi tại Salle de la Mutualité với khẩu hiệu “Ta C̣n Sống Đây!” Tổng hội xoay qua đón tiếp, giúp đở và ủy lạo – với tiền ít nhưng ḷng nhiều! – các đợt sóng thuyền nhân đầu tiên. Bá chỉ huy, tổ chức (đôi khi…”xà ngầu”),và phát ngôn không hùng hồn nhưng chinh phục mọi người v́ tân tụy hết ḿnh, làm việc bất kể giờ giấc, cắt liên lạc với mẹ, anh và chị sống tại Paris.

Năm 1977, khi Phạm Văn Đồng viếng Paris, Bá và các bạn xuống đường, đánh lộn bằng gậy, gộc, cây, búa với phe Việt kiều cộng sản, Tây cộng và sinh viên ngoại quốc thiên cộng, đông hơn. Kết quả: cuộc triển lăm và hội thảo CS tại cư xá sinh viên quốc tế đường Jourdan phải hủy bỏ. V́ lư do an ninh.

Bá nói: “Người ta nói chúng tôi nhận tiền của CIA, bị Bắc Kinh giựt giây. Không ai biết tôi đang khám phá con người thật của tôi.” . Rồi mẹ của Bá vượt đến Pháp trong số thuyền nhân. Bá mất việc làm, phải nhờ anh là kỷ sư Ṭng phụ cấp. Ṭng hỏi Bá: “ Đây có phải là lúc chống cự như vậy hay không? Cậu sẽ phải lội qua đại dương! !”. Bá cười: “Đó là con đường ít bị kẹt nhứt. Khi Hồ, Giáp và Đồng bắt tay vào business của họ, họ chỉ là 4 hay 5 người. Lúc đó, đảng CS yếu x́u. dân nghèo đă khuyến khích họ ” Đúng thế, Bá nghĩ rằng vấn đề dân chủ và thuyền nhân phải được giải quyết tại Việt Nam, bằng sự tranh đấu bên trong. Nếu người Việt không tự giúp, ai sẽ giúp họ?

Nói là làm. Lối 1979, Bá biệt tích tại Pháp. Tin đồn Bá bí mật bay qua Bangkok, vào Thái lan, Cam bốt, Việt Nam. Bá về bưng. Ngày 6.6.1982, Bá viết thơ từ nước Thái: “ Tôi vẫn mạnh khoẻ. Rất khó, khó thật. Nhưng tôi thấy tôi mạch lạc với chính tôi và đoàn kết với đất nước tôi, nghèo nàn, khốn khổ, đói rách. Tương lai Việt Nam tùy thuộc nơi thành phần đối kháng bên trong, không phải nơi các chính trị gia lưu vong.” Trong môt bức thơ khác, Bá than: “Điều khủng khiếp nhứt là sự cô đơn. T́m đâu ra những giá trị nhân bản, tôn giáo, trí tuệ? Đừng nói những ǵ chúng tôi đang làm là vô bổ.”

Chiều 11.9.1984, có tin Trần Văn Bá bị bắt với (cựu phi công) Mai Văn Hạnh tại Minh Hải trong lúc công tác, trên chiếc xe hơi của một cán bộ cao cấp CS. V́ bất cẩn hay v́ bị gài bẩy? Ngày 8.1.1985, tại Nhà Hát lớn Saigon, trụ sở của Hạ viện cũ thời quốc gia, Ṭa án Nhân dân Tối cao - sắp xếp như một tṛ hề công lư, một vở tuồng cải lương - tuyên xử Bá và 20 can phạm khác thuộc Mặt trận Thống nhất các Lực lượng Yêu nước Giải Phóng Việt Nam về tội “phản bội tổ quốc, chống phá cách mạng”. Các “chiến lợi phẩm tịch thu được từ các kháng chiến quân” được triển lăm ở nơi đây. Nhà chức trách c̣n đặt nhiều máy phóng thanh tại công trường Lam Sơn để dân chúng – trên 1000 - theo dơi diễn tiến của vụ án từ bên ngoài.

Trong bản cáo trạng, công tố viện Trần Tế cho biết: ngay từ đầu tháng giêng 1981 cho đến tháng 9.1984, cơ quan an ninh Nhà nước đă phát hiện được “mười toán gián điệp” xâm nhập vào VN với sự hổ trợ của Trung quốc, Thái lan và Hoa kỳ. Tổng cộng 119 người, bị bắt giam hoặc giết chết.

Cá nhân Bá bị truy tố về tội đă chỉ huy, từ 1981 cho đến tháng 9.1984, nhiều nhóm kháng chiến xâm nhập VN, một chuyến đường bộ từ Thái lan về An giang vớiù sự giúp đở của phe Pol Pốt và chín chuyến đường biển từ Thái đến mật cứ ở Minh Hải và Phú Khánh, đưa lậu vào VN hàng trăm tấn vũ khí, đạn dược. Báo Quân đội Nhân Dân số 8456 ghi: “Bá, người thấp, gầy, ra trước Ṭa lúc 15 giờ ngày 14.12.1984, thường chỉ nói rất ngắn, rất nhanh”

Ông Lê Quốc Túy đáng lẽ cũng đi cùng toán thứ mười nhưng v́ phải vào nhà thương ở Pháp vào giờ chót nên thoát nạn. Ngày 27.12.1984, ông họp báo tại khách sạn sang trọng Lutétia, Paris với tư cách ủy viên đối ngoại của Mặt trận nói trên. Trước báo chí ngoại quốc đông đảo, Túy – trên ngũ tuần - xác nhận lănh tụ Mặt trận c̣n ở trong xứ và một số chiến sĩ của tổ chức đă bị bắt từ 1980. Một trận đánh lớn đă xảy ra tại Hà Tiên gây thiệt hại cho khoản 120 cán binh Việt cộng. Theo ông Túy, không có nước nào giúp. Súng đạn do chính cán bộ hồi chính CS cung cấp hay binh lính CS bán lại. Trong số 21 người bị xữ, có hai cựu cán bộ cao cấp CS.

Đồng minh của Mặt trận là kháng chiến khờ-me. Mặt trận không có liên lạc với nhóm Hoàng Cơ Minh nhưng nếu cần, sẵn sàng giúp đở. Trả lời một câu hỏi, Túy cho biết Mặt trận, trong giai đoạn hiện tại, chưa chủ trương thiết lập những vùng giải phóng mà chỉ chú trọng xây dựng những cơ cấu nhỏ để từ đó, xâm nhập vào guồng máy và hàng ngũ bộ đội CS. Đáp một câu hỏi khác, Túy xác nhận số vơ khí do CS trưng bày tại Ṭa án là thực nhưng “chúng tôi c̣n nhiều hơn thế nữa.”

Điểm đáng lưu ư: Bản cáo trạng có ghi Mặt trận của Lê Quốc Túy được sự hậu thuẩn của cố Thủ tướng Trần Văn Hữu, nhóm Lai Hữu Tài, Lai Hữu Sang và nguyên nghị sĩ Ḥa Hăo Lê Phước Sang (đọc bài Vụ án Yên Báy 84 của Trần Phổ Minh, trong Tuyển tập Trần Văn Bá)..

Trần Quốc Mạnh, một trong các luật sư (quốc doanh) được chỉ định để biện hộ thí cho nhóm bị can, làm cho các khán giả nực cười khi y tuyên bố: “Các can phạm đă vi phạm luật. Không ai bào chửa cho họ được v́ họ là những người tội đồ phản quốc”. Tại phiên Ṭa, Hồ Thái Bạch bị đàn áp bằng dùi cui khi lớn tiếng phản đối. Huỳnh Vĩnh Sanh bị bịt miệng khi hô to “VN Cộng ḥa muôn năm!” Sau bốn ngày diễn tṛ bịp bợm, Ṭa tuyên án 1) Tử h́nh: Trần Văn Bá, Mai Văn Hạnh, Huỳnh Vĩnh Sanh, Lê Quốc Quân và Hồ Thái Bạch 2) Chung thân : Trần Nguyên Hùng, Tô Văn Hườn, Hoàng Đ́nh Mỹ. 3) từ 8 đến 20 năm tù: 13 kháng chiến quân c̣n lại.

Nhiều cuộc biểu t́nh xảy ra ở ngoại quốc để phản đối nhà cầm quyền cộng sản, Đức Giáo hoàng và Tổng thống và Thủ tướng Pháp cùng nhiều nhân vật chính trị và tôn giáo trên thế giới can thiệp. Mười bốn hội đoàn thanh niên tại Đan Mạch, Đức, Thụy sĩ, Bỉ và Pháp xuống đường tố cáo Hanội. Trần Văn Ṭng, anh của Bá, phối hợp một Ủy ban quốc tế để tranh đấu cho các tội nhân. Lễ cầu an được tổ chức khắp nơi.

Dưới áp lực quốc tế, nhà cầm quyền Việt nam đổi án tử h́nh của hai can phạm có Pháp tịch là Mai Văn Hạnh và Huỳnh Vĩnh Sanh thành khổ sai chung thân. Trần văn Bá (mặc dù mang sổ thông hành Pháp), Lê Quốc Quân và Hồ Thái Bạch bị hành quyết tại khám đường Thủ Đức ngày 8.1.1985. Một thông cáo vắn tắc của Nhà nước cho biết tin này. Xác của các tử tội không được trả lại cho gia đ́nh.

Trên 3.000 đồng bào VN biểu t́nh tuần hành tại Paris ngày 10.1.1985 từ Maison de la Radio, quận 16, đến trước sứ quán Việt cộng để tỏ sự căm phẩn với bạo quyền Hànội. Hiện nay Lê Quốc Túy ở đâu ? hoạt động ra sao? Không ai được biết.

Vụ án Trần văn Bá và chiến hữu làm sống lại khí phách của vụ Yên Bái năm 30. Đây là vụ Yên Bái 84. Vụ đầu, kháng thưcï dân Pháp. Vụ sau, chống độc tài cộng sản, ghê tởm hơn nhiều. Liệt sĩ thời đại mới Trần Văn Bá đă gieo hạt giống tốt. Bá không hy sinh vô bổ. Gương của Bá đáng ghi vào sử xanh.

Chống Pháp và Mỹ, Cộng sản đă thắng.

Chống dân tộc Việt, Cộng sản chắc chắn sẽ thảm bại phen này.

LÂM LỄ TRINH

Xuân Ất Dậu

Thủy Hoa Trang

Californie

THƯ TỊCH:

1-    Tiểu luận “Vấn đề địa phương trong chính trường Việt Nam” của Lâm Lễ Trinh, trong tạp chí Thế Giới, Houston ngày 18.5.2001 và Nhân Văn Hải Ngoại, 6.2001

2-   Kư ức “Mây Mùa Thu” của Jackie Bông Wright, Virginia, 7.12.2004

3-  «Tuyển tập Trần Văn Bá » 14 mai 1945 – 8 janvier 1885, Paris. (gồm nhiều bài báo)

4-    «Trần Văn Bá Tương hội » Paris, 2.8.1999

5-    «Việt Nam máu lửa, Quê hương tôi », hồi kư của Hoành Linh Đổ Mậu, CA 19865

6-    «Blind Design, Why America lost the VN War ? » by Hoàng Lạc & Hà Mai Việt, 1996

7-    “Bí mật Hậu trường chính trị Miền Nam, 1954-1975” của Đặng Văn Nhâm 1999