CÀNH HOA HỒNG TÍM THẴM

Vơ Thị Điềm Đạm

T́nh cờ lang thang vào mấy trang net t́m vài cái ǵ đó đọc giải trí và tựa truyện ngắn "Ngàn Mây" tự nhiên có vẻ hấp dẫn.  Sao có cái ǵ thân quen.  Những chi tiết nhỏ trong truyện mang những h́nh ảnh, những hương thơm tràn ngập nhớ nhung đă nhiều lần hiện về trong những đêm anh trằn trọc không ngủ được.  Càng lớn tuổi, anh càng ngủ ít đi và những giấc mơ thủa thiếu thời, thủa xa xưa nào đó càng loáng thoáng hiện về thường hơn.  Những giấc mơ từ căn nhà mái ngói nằm khiêm nhường trong một thành phố miền Trung, từ cái băng ghế gỗ dưới gốc cây ngọc lan già, từ ngôi chùa không xa ruộng muối trắng toát trong những tháng nắng khô gay gắt...

Anh đọc lại tên tác giả. Thường bút hiệu nào cũng có gốc nguồn mà chỉ tác giả mới hiểu được bởi tác giả muốn cái bút hiệu sẽ chuyên chở những ước nguyện của riêng ḿnh, một kỷ niệm, một nối tiếp, một nỗi niềm.... Có những bút hiệu làm ta ṭ ṃ muốn t́m hiểu thêm, có những bút hiệu không đánh thức nổi trong ta một ư niệm nào.  Bút hiệu "Thanh Hà" nghe thật b́nh thường, ḍng sông yên b́nh?  Không.  Không b́nh thường!  "Hà" là chữ lót và cũng là họ của mẹ anh trong tên anh, Trần Hà Toàn?   "Thanh" là chữ lót trong tên "Nguyễn Thị Thanh Ngân "?  Anh vội đọc lại truyện ngắn " Ngàn mây" một lần nữa.  Có phải em đó không, Thanh Ngân? Cô nữ sinh lớp 12B1 trường trung học Phan Bội Châu ở một thành phố cuối miền Trung ngày nào, Phan Thiết.

Người lính biệt cách dù bị thương nằm trong bệnh viện quân đội Mạnh Hoặch trên tận đồi Căng cuối dăy Trường Sơn, giả bộ nhăn nhó than đau để cô nữ sinh rối rít thương hại, xoa bàn tay mềm ấm quanh vết thương, mong làm dịu cơn đau của anh chàng lính đang chờ được làm thuốc.  Cô y tá xoay người trừng mắt dọa dẫm anh chàng lính nghịch ngợm trong ánh mắt ngạc nhiên của cô nữ sinh ngây thơ: Người ta đau mà không cho than thở.  Cái khăn trắng thêu hoa của các cô nữ sinh cắm cúi thêu trong giờ nữ công để làm quà tặng  chiến sĩ trong kỳ đi thăm ủy lạo thương binh trước Tết này.  Định mệnh nào đun đuổi cho anh lính lại được tặng chính cái khăn do cô nữ sinh này thêu.  Cái khăn trắng nhỏ xíu được viền tỉ mỉ và ở một góc khăn là một cành hoa hồng nhỏ nhắn với búp hoa bằng đầu ngón tay út của anh lính.  Hai cái lá như nâng búp hoa, cả hoa và lá đều được thêu bằng cọng chỉ tím đậm.  Cánh hoa hồng màu tím nằm khiêm nhường lặng đắm ở một góc khăn.  Người lính dùng ngón tay út vuốt ve cánh hoa nhỏ xíu như mu bàn tay ai thoa nhè nhẹ lên đôi má người thiếu nữ nào đó.

Niềm cảm xúc trên gương mặt người lính làm cô nữ sinh trông ngỗ nghịch v́ mái tóc lưng chừng vừa qua khỏi vai cọng ngắn cọng dài, không thẳng ngọn, có giọng cười khanh khách, cảm động sung sướng.  Ba cánh hoa ngọc lan dài mảnh mai đă úa vàng rơi từ ḷng khăn.  Anh chàng lính đưa khăn lên mũi để hít, mùi thơm của ba cánh hoa c̣n vương lại trong khăn, thoáng ngập.  Cả một sự tẩn mẩn ngọt dịu của người xếp khăn.  Cô bé hồi hộp hỏi: "C̣n thơm không ông?"  Người lính nh́n cô bé, nh́n thật lâu... làm những mạch máu trên mặt cô bé như vỡ tung, từng mạch từng mạch, cô bé loay hoay, lúng túng hỏi: "Chút ông ra coi văn nghệ được không?"

Ba cô nữ sinh nhí nhảnh trong cánh áo bà ba đen, đầu chít khăn như ba con quạ xinh xắn, cố giả giọng miền Nam vừa hát tung tăng vừa làm điệu bộ, ngón tay chỉ chỏ nhau, mắt liếc lém lỉnh: "Kêu cái màu quạ kêu.  Kêu cái mà quạ kêu.  Quạ kêu nam đáo, tắc đáo nữ pḥng, người dưng mà khác họ, chẳng nọ thề kia, nay d́a mai ở.  Ban ngày th́ mắc cở, tối ở ớ quên d́a.  Rằng a í a ra d́a ḷng thương nhớ thương.  Rằng a í a ra d́a ḷng thương nhớ thương".  Tiếng vổ tay, đập bàn, đập gập vang cả hội trường giả chiến v́ giọng hát nhí nhảnh, điệu bộ trẻ trung của ba cô nữ sinh mỹ miều.

Ba cô chạy nhanh vào phía sau tấm màn, bất ngờ, chạy ngược ra sân khấu, xin được hát một bài nữa.  Tiếng hoan hô vang ầm, những gương mặt sung sướng, những nụ cười không chút ưu tư v́ số phần tật nguyền. Tiếng hát lần này mềm nhẹ thiết tha như lời nhạc, làm mọi người ngẫn ngơ v́ sự thay đổi quá đột ngột: "Chiều chiều, chiều chiều, dắt mẹ, dắt mẹ tà là đèo qua đèo tà là đèo qua đèo.  Chim kêu, chim kêu, t́nh như bến nớ.  Ỉ, oả, chi rứa, chi rứa, ơi hởi vượt đèo là là đèo qua đèo, tà là đèo qua đèo.  Ơi hởi vượt đèo tà là đèo... qua... đèo...."  Mắt những người lính cay cay, mũi những người lính ngây ngây nồng nồng, không khí im lặng giây lát, lắng ch́m, rồi tiếng vổ tay do người điều khiển chương tŕnh phá tan giây phút sâu xa.  Tiếng vổ tay vang vang rời rạc nhưng lần này không có những giọng cười la hét, không có những gương mặt sung sướng.  Cô nữ sinh thoáng lúng túng v́ ánh mắt không rời của anh chàng lính trẻ trong cả hai bài hát cô cùng hát với hai bạn.

Anh chàng lính nhảy dù trở về lại thành phố Phan Thiết thường hơn, anh trở thành một trong những người ngóng chờ tiếng chuông trường trung học Phan Bội Châu tan học, mong chờ các cô nữ sinh duyên dáng nghiêng chiếc nón lá quai nhung đen thẩm ẩn hiện mái tóc dài đen mướt sau lưng.  Màu tóc đen nổi bậc trên tà áo dài trắng thướt tha đang yểu điệu từng nhóm vài ba cô vừa đi vừa chuyện tṛ, vừa liếc mắt ḍm chừng xem có ai đó đang ngóng mong trên đường Nguyễn Hoàng mỗi sáng mỗi trưa. Thỉnh thoảng một cơn gió vô t́nh thổi qua, làm các cô vội nắm chặt tà áo trắng như sợ cặp đùi trinh nữ hiện ra dưới ánh mắt nghịch ngợm thích thú của những anh thanh niên đang đứng ngồi đây đó ở các quán nước dọc đường.  H́nh ảnh đẹp nổi tiếng ngàn đời của thành phố Phan Thiết. 

Vết thương nơi đùi không cản được ḷng ước muốn đấu tranh của người lính biệt cách dù với đồng đội, anh trở ra chiến trường.  Anh trở thành người khách thường xuyên trong ngôi nhà im vắng trên đường Trần Quí Cáp, ngôi nhà chỉ có ông bà nội, người cô đă luống tuổi và cô bé mồ côi chăm chút cho nhau.  Tiếng cười cô bé trong thanh hơn, tiếng hát ngọt ngào hơn trong những ngày có anh lính nhảy dù về thăm. 

Rồi một đêm nào đó, dưới gốc cây ngọc lan già cằn cỏi, trên băng ghế gỗ, cô bé mắc cở ngă vào vai người lính nhảy dù, dấu gương mặt nóng bừng trên vai anh v́ lời tỏ t́nh thiết tha:  Anh yêu miệng em cười, anh yêu tiếng em hát, anh yêu ánh mắt em lung linh, anh yêu hương tóc bồ kết ngây ngây, anh... Cô bé vói hai tay quanh cổ anh, rướn người, hôn thật nhẹ lên cổ anh.  Cô áp mặt vào cổ anh nóng, ṿng tay anh xiết càng lúc càng mạnh.  Hương hoa ngọc lan d́u dịu thoang thoảng trên tàn cây, hương bồ kết ngây ngây từ mái tóc bóng mượt mới gội hồi chiều, ḥa nhau, mê đắm.

Những tiểu tiết đó, những nũng nịu đó, những hương thơm đó... đă từng trở về trong những giấc mơ của anh, thoang thoảng, lúc rơ lúc mờ.  Anh như nghẹt thở, tay anh hơi run đẫm mồ hôi.  Anh t́m thêm những bài viết của tác giả "Thanh Hà".  Truyện ngắn "Tóc Mai Sợi Vắn Sợi Dài", truyện ngắn "Biết Đâu Bờ Bến", tô đậm thêm những h́nh ảnh, hương thơm của hoa ngọc lan trong đêm mưa vừa tạnh, mùi nước mắm nồng nồng xông lên từ khu dân chài không xa thành phố bao nhiêu trong trưa nắng oi ả... trong những tối bên ly rượu một ḿnh trong pḥng làm việc, trong những lúc lang thang đi dạo một ḿnh trong rừng.

Từ đó vườn chùa Vạn Thiện nằm phía ngoài thành phố lại có thêm đôi nhân t́nh trẻ.  Bên anh lính tay cầm chiếc mũ đỏ, cô bé tung tăng, mái tóc không dài không ngắn lay lay bay trong gió chiều, tiếng cười trong thanh làm xáo động ḷng chú tiểu kéo nước sau vườn.  Người lính biệt cách dù không về thăm thường xuyên gia đ́nh dưới Vĩnh Long nữa.  Ngôi nhà với khu vườn nhỏ phía sau, nằm khiêm nhường trên đường Trần Quí Cáp, không xa ngôi nhà của nữ sĩ Mộng Cầm, ngày xưa đă một lần là người yêu của thi sĩ Hàn Mặc Tử là nơi dừng chân của anh lính nhảy dù trong những ngày phép ngắn ngủi.  Món cá nục kho có cái đầu nhét vô bụng cá cay nồng, tô bánh canh chả cá, gỏi cá mai... trong những bữa cơm ồn ào hơn thường ngày v́ cô bé quá vui, v́ ông nội có người nói chuyện.  Những săn sóc nhỏ nhẹ kín đáo.  Nhỏ nhẹ như cành hoa bằng ngón út,  đầm thấm ngọt ngào kín đáo như màu chỉ tím được thêu cả cành, lá và nụ hồng mới hé, nằm khiêm nhường bên góc khăn trắng nuốt mang vết nâu không phai của cánh hoa ngọc lan được ép bên trong.

Cô thiếu nữ vào Sài G̣n học, ở nhà người mẹ với người cha của những hai đứa em trai xa lạ.  Người mẹ không dám tỏ ḷng thương yêu con gái ḿnh trước mặt chồng, người mẹ dấu diếm quà cáp cho con gái làm cô thêm tủi thân.  Cô thiếu nữ lạc ḷi trong thành phố đông đảo, trong ngôi nhà rộng lớn nhiều khách khứa.  Những chiều trống giờ học, cô sinh viên trường Khoa Học lang thang  trên con đường Cộng Ḥa  dưới những tàn cây quỳnh đàn tỏa bóng mát quanh năm, chần chờ không muốn trở về căn nhà rộng lớn của mẹ. 

Mùa xuân đầu tiên ở Sài G̣n, chân dẫm trên những cánh hoa vàng khô bị gió thổi tung nằm dồn từng đống răi rác dọc đường Cộng Ḥa, Thành Thái, cô kết từng vần thơ thương yêu cho mối t́nh vừa tṛn một tuổi.  Anh lính nhảy dù không được về phép thường xuyên như trước v́ tiểu đoàn của anh đổi ra vùng hai chiến thuật, v́ chiến trận càng lúc càng dồn dập.  Anh lính nhảy dù không c̣n được những săn sóc thương yêu của gia đ́nh cô thiếu nữ nữa.  Những lá thư từ thành phố không c̣n lời chọc đùa cho anh đỡ nhớ, lời thư mang đầy nước mắt nhớ nhung buồi tủi cô đơn trong gia đ́nh xa lạ làm ḷng người lính chết lịm.

Anh t́m kiếm, anh muốn đọc thêm, anh muốn biết quăng đời cô bé từ ngày anh không về lại Sài G̣n, từ ngày anh theo ḍng người xuống tàu với gia đ́nh người thiếu nữ đă di tản cùng với những người lính c̣n sót lại trong những Ngày N+... tháng tư.  Gia đ́nh người thiếu nữ săn sóc vết thương nơi đùi anh đang làm độc trở lại, gia đ́nh tranh đấu cho anh được đi theo cùng chuyến tàu với họ.  Người thiếu nữ miền Trung ấy yêu anh và trở thành vợ anh khi vừa định cư tại thành phố Seattle. Cuộc sống gia đ́nh trôi đi êm đềm lặng lẽ như tất cả những gia đ́nh khác, âm thầm vững chăi, an phận trong kiếp sống tị nạn. 

Nhưng rồi những đêm lặng lẽ bên ly rượu, những sáng cuối tuần đi dạo một ḿnh quanh khu rừng bên nhà, anh đă để tâm tư trôi dạt t́m kiếm về những níu tay nũng nịu, những lời hát thiết tha, những câu thơ thương nhớ, mái tóc chưa khô đẵm hương bồ kết ngây ngây, hương ngọc lan trong đêm khuya thanh vắng... H́nh ảnh người con gái có mái tóc lưng chừng, có nụ cười trong thanh, có đôi mắt dài lonh lanh nét cười...lúc ẩn lúc hiện trong sương mờ khói tím.

Trong vô thức, bất kể không gian thời gian, anh lần t́m những câu thơ thương nhớ, câu thơ cô đơn được gói ghém trong những bức thư giấy perleur xanh nhạt, làm anh ngưng ngang chén cơm trong buổi cơm chiều với gia đ́nh, ngưng ngang ly cà phê bên dĩa bánh thơm nóng vợ vừa nướng, nghẹn ngào đi vào pḥng làm việc, ngồi vào bàn, lôi quyển sổ nhỏ, bắt đầu chép lại theo trí nhớ ngày càng thâu nhỏ với tuổi đời, câu nhớ câu quên:

Đôi chân nhỏ dẫm viên gạch vỡ

Đau chân em, với vịn vai anh

T́m kiếm... lặng im... sao bỡ ngỡ.

Chỉ có  cây khô, lặng đứng chờ.

..........

Em ước hàng  cây thôi ra lá

Cho em được thấy cánh dù bay

Vươn tay với măi sao không tới

Anh ơi!  Xa quá, em chơi vơi....

........

Em ước hàng me lá bớt xanh

Cho em được thấy những vầng mây

Biến h́nh đổi dạng, trời trong ngát

Ẩn hiện trong mây, bóng h́nh anh.

Trong mùa hè cùng gia đ́nh về thăm Việt Nam, về làng du lịch Mũi Né cách thành phố Phan Thiết hai mươi cây số, anh lặng lẽ một ḿnh t́m đến căn nhà ở đường Trần Quí Cáp, hỏi thăm.  Người ta kể rằng cha của cô bé đi tập kết từ năm 1954 khi cô bé được ba tháng, ông trở về với gia đ́nh mới từ Nghệ Tỉnh.  Người vợ Bắc này nghĩ rằng chồng ḿnh có công với cách mạng nên chồng ḿnh có quyền chiếm trọn căn nhà.  Ông bà nội mất từ lâu, cô bé và người cô già về quê nội ở làng Phú Long, không ai biết thêm ǵ nữa.  Anh bắt xe lam t́m lên làng Phú Long cách xa thành phố Phan Thiết năm cây số.  Lang thang trong khu chợ chỉ họp buổi sáng, lơ thơ vài sạp hàng buồn tẻ.  Không ai biết đến tên Nguyễn Thị Thanh Ngân, Nguyễn Thị Minh Tâm.

Anh t́m đọc nhiều truyện ngắn nữa của "Thanh Hà".  Truyện ngắn "Với Tay" làm anh bàng hoàng.

Người phụ nữ với đôi mắt nâu dài, ánh mắt lunh linh cười, phải chịu số phần làm lẻ cho một người đàn ông nàng đă gặp trong thời gian ở trại tị nạn Bataan, người đàn ông đă có vợ và ba con c̣n ở lại Mỹ Tho.  Người đàn ông lừa dối nàng, lừa dối vợ.  Nàng và hai đứa con trai phải dọn ra thuê một căn nhà nhỏ ở tỉnh khác khi người đàn ông bảo lănh vợ con qua đoàn tụ gia đ́nh.  Nàng t́m cách xa lánh, người đàn ông đeo đuổi, con nàng cần cha, nàng sống trong dằn vặc, nàng sống trong sự ghen tuông của người vợ.  Nàng muốn t́m sự an b́nh nơi cửa Phật, con nàng cần mẹ, nàng cam sống âm thầm với con.  Nàng làm thơ, nàng viết văn.  Những bài thơ t́nh lăng mạng trữ t́nh, những câu chuyện ca tụng t́nh yêu, không một lời oán trách người lính biệt cách dù ngày xưa, không một lời than thở cho số phần lận đận, không một độc giả nào có thể tưởng tượng rằng tác giả của những truyện ngắn ngọt dịu đó, tác giả của những bài thơ trữ t́nh đó được viết từ người đàn bà đă ngậm nuốt nhiều nỗi đắng cay trong ba mươi năm.

Anh quyết định. anh ghi tên vào trang net đó.  Anh phải bằng mọi cách liên lạc cho được tác giả "Thanh Hà".  Anh quyết bù đắp lại cho cô bé đă cắm cúi thêu cành hoa hồng tím thẫm nhỏ xíu ở một góc khăn, cô bé đă âu yếm hôn lên vết sẹo nơi đùi anh, cô bé đă nũng nịu than: Em nhớ anh nhớ sáng nhớ trưa nhớ chiều nhớ tối, em suưt thi rớt v́ nhớ anh...

 

Kính gởi nhà văn Thanh Hà

Tôi là một độc giả của trang ....net, đang sống tại tiểu bang Seattle, USA.  T́nh cờ tôi được đọc những truyện ngắn của nhà văn Thanh Hà.  Trong những truyện ngắn của nhà văn Thanh Hà, chuyện ngắn Ngàn Mây, Tóc Mai Sợi Vắn Sợi Dài, Biết Đâu Bến Bờ và Với Tay có những tiểu tiết, những hương thơm, những dịu ngọt... làm tôi liên tưởng đến một thiếu nữ, nữ sinh trường trung học Phan Bội Châu Phan Thiết vào năm 1973.

Nếu Ông/bà không coi đây là một sự đường đột, tôi xin hỏi: Cái tên Trần Hà Toàn có đánh thức trong tiềm thức nhà văn Thanh Hà một h́nh ảnh nào không?  Và người con gái mang tên Nguyễn Thị Thanh Ngân có một sự liên hệ nào đó với nhà văn Thanh Hà hay không?

Xin ông/bà dành chút th́ giờ để viết vài ḍng cho một độc giả đang mang rất nhiều ưu tư về những tiểu tiết trong các truyện ngắn kể trên dầu tôi biết rằng tác giả chỉ mượn một vài h́nh ảnh, một vài chi tiết hay đôi khi hoàn toàn tưởng tượng khi viết.  Nhưng những chi tiết, những h́nh ảnh vay mượn đó lại trùng hợp với những giấc mơ thường hiện về trong tôi, trong những năm sau này, cho nên tôi ưu tư.  Cái ranh giới giữa hư cấu và hiện thực trong những truyện ngắn của  tác giả Thanh Hà quá mong manh, đă lôi tôi trở về những ngày tháng thật xa xưa mà tôi tưởng đă chết từ lâu nhưng đang từ sống lại trong tâm thức tôi, lúc mơ hồ, lúc tưởng như thật.

Rất  mong!

Kính chào!

Đồi Căng

*  *  *

Kính gởi ông/ bà Đồi Căng

Trước tiên tôi cảm ơn ông/bà đă chú ư đến những truyện ngắn của tôi.  Tôi xin thú nhận là cô bé Nguyễn Thị Thanh Ngân các đây ba mươi năm, nữ sinh trường trung học Phan Bội Châu Phan Thiết.  Và Trần Hà Toàn là một người bạn thân của tôi trong những năm bảy mươi ba, bảy mươi bốn, bảy mươi lăm.

Tôi cũng mạng phép được hỏi là hai người trên có liên hệ thế nào với ông/bà để đến nổi ông /bà phải mang mối ưu tư vào trong giấc mộng.  Và biệt danh Đồi Căng phải có một nguồn gốc.  Đồi Căng, ở phía cuối cùng của dăy Trường Sơn, nằm ngoài thành phố Phan Thiết, nơi có bịnh viện quân đội, nơi có phi trường quân đội?

Rất mong điện thư từ ông/bà

Kính chào!

Thanh Hà

*  *  *

Ngân thương

Anh không thể khách sáo với em được nữa.  Dầu em có cho phép hay không th́ anh vẫn cứ gọi em là "Thanh Ngân thương" bởi v́ h́nh ảnh con bé Thanh Ngân ngày nào c̣n nằm măi trong góc tim anh, c̣n tiếp tục làm nghẹn tim anh khi anh nghĩ tới căn nhà ở đường Trần Quí Cáp.  Dầu cho tiếng "Thanh Ngân thương" có làm em buồn giận hay không th́ anh vẫn không thể dối ḷng ḿnh mà dùng những từ ngữ khách sáo khác.  Anh biết Thanh Ngân vẫn c̣n ôm ấp rất nhiều những kỷ niệm của tháng ngày nơi thành phố Phan Thiết qua những truyện ngắn, thơ.

Nhưng có một điều làm anh phân vân rất nhiều, đă làm anh thao thức và tự dằn vặt ḿnh là anh không hề nghe một lời trách móc giận hờn về nỗi mất mát to lớn trong cuộc t́nh chúng ta mà em là người gánh chịu tất cả.  Em không thắc mắc tại sao anh không trở về lại căn nhà ông bà nội khi mà tất cả những người lính đă trở về với gia đ́nh họ dầu cho cái trở về của kẻ bại trận?  Em không thắc mắc là hương thơm ngọc lan sau những đêm mưa, hương bồ kết mộc mạc trên mái tóc sợi ngắn sợi dài vừa mới gội không làm anh ngây ngất nữa sao?   Em không thắc mắc là những chăm chút kín đáo như cành hoa hồng tím thẫm trên mảnh khăn trắng nhỏ xíu không c̣n làm anh sung sướng sao?  Em không giận hờn oán trách cho cuộc t́nh bị cắt đứt một cách đành đoạn mà em hoàn toàn đóng vai thụ động?

Tại sao? Thanh Ngân!

Em có muốn nghe lời kể của kẻ đă cắt đứt?  Anh muốn nói là lời kể v́ đây không phải là lời trần t́nh, lời biện hộ hay lời giải thích.

Mong thư em.

TB: Em hiểu tại sao anh có cái biệt danh Đồi Căng rồi chứ.

Đây là mơ hay thực hở Thanh Ngân?  Ôi sao cứ nghĩ đến em là tim anh nghẹn lại!

Anh,

Trần Hà Toàn

 *  *  *

Anh Toàn

Anh đă làm em khóc, khóc mùi mẫn, em chưa từng khóc như thế này đă lâu lắm rồi.  Thư anh đến, lời anh nói, tên anh nằm đó, em tưởng như mơ.

Tại sao em phải trách móc giận hờn cho cuộc t́nh đứt đoạn, của anh và em.  Đẹp quá mà!  Em muốn ôm ấp.  Em muốn đem những h́nh ảnh đẹp, những hương thơm ngọt ngào, những ánh mắt tŕu mến, những yêu thương câu nói vào truyện, vào thơ để được sống lại trong mơ v́ em biết không bao giờ trong đời em, em c̣n có cái diễm phúc đó nữa.  Em viết cho em.  Em viết để tô đậm lại trong trí nhớ em, để mai này một ngày nào đó trí nhớ không cho phép em đi lùi xa hơn nữa th́ đó là liều thuốc cho em.  Em trân trọng những t́nh cảm ngày xưa ta trao cho nhau. 

Em không biết tả như thế nào cái tâm trạng chờ đợi tiếng chuông bấm hai ngắn một dài cả tám tháng trời trước khi bị đuổi ra khỏi nhà, căn nhà của ông bà nội.  Em chỉ biết chờ đợi và tủi thân.  Rồi em nghĩ: Phải có một lư do nào đó để anh không thể trở lại được và cái lư đó chắc chắn ngoài ư muốn của anh, v́ em tin rằng em hiểu anh, em hiểu t́nh anh.  Em tin rằng anh cũng không sung sướng ǵ khi anh phải đi đến quyết định cắt đứt đó.  Em sẽ trách móc ai đây?  Chỉ có thế thôi.

Bây giờ em muốn biết là vết thương nơi đùi anh có hành anh những lúc trở mùa, nhất là vào mùa đông ở miền Seattle lạnh lẽo không khác ǵ mùa đông Na Uy bên em.  Cái tội anh cứng đầu, đ̣i ra viện để trở về đơn vị khi vết thương chưa lành hẳn.  Nếu chuyện anh muốn kể để cho anh thư thả tâm hồn th́ em xin nghe.

Mong thư anh

Thanh Ngân

*  *  *

Thanh Ngân thương

Em có biết cái cảm giác của anh khi anh viết lại ba chữ "Thanh Ngân thương" như thế nào không?  Mặc dù không cầm cây viết nguyên tử, không kê tập giấy trên thùng gỗ xiêu vẹo như ngày xưa, nhưng cái cảm giác tŕu mến vẫn c̣n Ngân ạ!  Anh tự cho phép ḷng ḿnh, tự thả ḷng ḿnh mà không xin phép em v́ màu sắc t́nh cảm không cần phải xin phép đối tượng.  Nếu đối tượng chấp nhận là một hạnh phúc, nếu đối tượng từ chối màu sắc t́nh cảm của ḿnh th́ đành ôm cho riêng ḿnh.  Cho nên anh vẫn tiếp tục ba chữ "Thanh Ngân thương".

Bây giờ anh kể cho em nghe những ngày cuối xuân 1975.

Em đă đọc truyện dài Ngày N+... của Hoàng Khởi Phong, nếu không th́ em nên t́n đọc v́ anh là một trong những người lính trong đoàn di tản đó.  Nhưng anh lại không là những người lính bảo vệ dẫn đường cho đoàn người di tản.  Vết thương nơi đùi làm độc.  Anh nóng mê mang.  Một gia đ́nh, thuộc thành phần to lớn, người vợ là em của tỉnh trưởng đă chăm sóc anh trong cơn nửa tỉnh nửa mê đó.  Rồi gia đ́nh được tách rời ra đoàn người di tản, được đưa xuống cảng.  Người thiếu nữ trong gia đ́nh yêu anh, muốn đem anh theo, gia đ́nh tranh đấu để anh được nằm trong danh sách của gia đ́nh. 

Anh trong t́nh trạng nóng sốt nhưng anh vẫn c̣n đủ sáng suốt để tự quyết định cho cuộc đời ḿnh, anh không dùng sự sáng suốt đó, anh để cho mọi người thu xếp định mạng ḿnh.  Khi chiến hạm với hơn ngàn người cập đảo, anh hiểu rằng anh đă mất em.  Anh để lại sau lưng ḿnh một mối t́nh mà anh biết là ngàn năm không xóa được.  Anh không ân hận là đă để gia đ́nh người thiếu nữ mà không bao lâu trở thành vợ anh đă đưa anh thoát khỏi cảnh lao tù. Cảnh lao tù khi nghe các đồng đội kể lại sau này làm anh mang mặc cảm là ḿnh không đóng trọn vai tṛ của người lính bại trận, cảnh lao tù ḿnh không trải qua để ḷng oán hận thực tiển hơn, cảnh lao tù để sau này ḿnh hănh diện kể cho con cháu nghe.

Người thiếu nữ, vợ anh đă đem đến cho anh t́nh thương, sự b́nh an, một mái ấm gia đ́nh như mọi người ao ước.  Anh không có ǵ để ân hận.  Và bây giờ, viết lại ba chữ "Thanh Ngân Thương" anh mớí hiểu rằng t́nh yêu với em và t́nh yêu với vợ anh hoàn toàn khác nhau.  T́nh yêu anh dành cho vợ anh không giống như t́nh yêu chúng ta ngày xưa, không có niềm đam mê, không có những nhớ nhung lịm người, không có những giọt nước mắt trong đêm trằn trọc khi nhận được thư em từ căn nhà ở Sài G̣n.  Nhưng anh yêu vợ anh, anh yêu gia đ́nh với ba đứa con tất cả đều trưởng thành, tất cả đều tự lập, t́nh yêu như một bổn phận, không rơ nét. T́nh yêu với vợ anh như một thói quen.  Đó, cuộc đời của anh như thế.

Thanh Ngân, trong truyện ngắn "Với Tay", em viết về cuộc đời một người đàn bà.  Người đàn bà có cặp mắt nâu dài, ánh mắt lung linh cười.  Người đàn bà có nét mặt chỉ cần một xớ thịt nhích động là cả khuôn mặt như cười.  Thế mà nàng phải sống đời làm lẻ v́ con cần cha, nàng sống trong sự ghen tuông của người vợ, nàng sống âm thầm với hai đứa con, nàng viết văn, nàng làm thơ ca tụng t́nh yêu.  Người đàn bà ấy có mang chút nào trong cuộc đời của Thanh Ngân?  Cho anh biết về đời sống của em sau tháng tư 1975 cho đến bây giờ.  Anh xin em, Thanh Ngân.

Hương tóc em có c̣n mùi bồ kết?

Mong thư em.

Anh Toàn

*  *  *

Anh Toàn

Em vui v́ anh đang hạnh phúc, cho dù đó là một thói quen, thói quen đáng trân trọng.

Anh biết, người viết văn thường đem những điều mắt thấy tai nghe từ chung quanh, từ người thân cho đến người sơ rồi thêm thắt, rồi tưởng tượng thêm để tạo thành một cốt truyện, đôi lúc mang một vài chi tiết của riêng ḿnh để tạo một nhân vật, đôi lúc người viết cũng khóc cũng vui theo số phận nhân vật ḿnh tạo ra nữa đó.  Anh đừng bận tâm về truyện này.

Em sẽ kể vắn tắc về em từ tháng tư năm 1975 cho đến nay.  Em bỏ học trường Khoa Học, về lại Phan Thiết.  Anh biết là ba em đi tập kết từ khi em được ba tháng, má lấy chồng khác, em sống trong sự nuông chiều của ông bà nội và cô Tư.  Sau tháng tư 1975, ba em trở về lại Phan Thiết với người vợ miền Nghệ Tỉnh và bốn người con.  Người vợ này cũng như nhiều người thắng trận lúc đó nghĩ rằng họ có quyền làm chủ bất cứ những ǵ họ muốn, tất cả những ǵ ở miền Nam là chiến lợi phẩm của họ. 

Ông bà nội, cô Tư và em được cất một căn nhà nhỏ sau vườn, lúc đầu th́ có cây ngọc lan cằn cỏi chia cắt căn nhà nhỏ sau vườn với căn nhà lớn phía trước.  Nhưng sau đó, ngươi vợ cho rằng cây ngọc lan làm phí đất, bà chặt đi.  Bà không biết rằng bà chặt đi cây ngọc lan là bà đă chặt đi t́nh nghĩa với gia đ́nh chồng.  Ba em biết cây ngọc lan được trồng để kỷ niệm người cô thứ ba đă mất khi lên bốn, người cô có tên Ngọc Lan.  Thế mà ba em để bà ấy chặt.  H́nh như người cộng sản không biết tôn trọng t́nh cảm anh ạ!  Đối với họ cái cây là cái cây, miếng ăn, cái áo là quan trọng. 

Ông bà nội buồn rầu và thất vọng về người con trưởng, thay nhau mất không đầy một năm sau khi ba em dọn về căn nhà ở đường Trần Quí Cáp.  Cái vui sum hợp với người con trai trưởng tan như bọt bong bóng.  Em và cô Tư về Phú Long sống với gia đ́nh ông chú, em của ông nội.  Ba em muốn đưa em vào làm việc ở cơ quan.  Ông muốn bảo bộc, lo cho em nhưng trong sự dấu diếm v́ người vợ miền Nghệ Tỉnh không muốn chia sẻ t́nh cảm của chồng cho một ai, ngay cả ông bà nội, uống hồ chi em.  Số phần em có cha có mẹ nhưng suốt đời côi cút.  Cả cha và mẹ không ai dám thương em, không ai dám lo cho em.

Em và cô Tư  nhờ có chút vốn của ông bà nội để lại, bày bán hàng vải, quần áo ở chợ Phú Long để sống qua ngày.  Nhưng thời đó không cho buôn bán tự do.  Bị đuổi tới đuổi lui, bị tụi công an mắng chưởi v́ tụi em buôn bán hàng vải do chính công nhân cán bộ ăn cắp từ cơ quan đưa ra (mâu thuẩn anh nhỉ!)  Riêng phần em, em bị nhiều ḍm ngó của tụi công an v́ em có chút học vấn mà không chịu xin đi dạy, đi làm, sinh hoạt thanh niên xă, từ chối không chịu  nộp đơn xin được làm cảm t́nh Đoàn...

Sau vài năm, em không thể sống trong t́nh trạng bưng bít này, ngày đêm bị kiểm soát khắt khe, không thấy một ánh sáng cho tương lai, em và cô Tư t́m đường vượt biển.  Cô Tư, anh biết là ốm yếu, không chịu nổi hai mươi ngày lênh đênh trên biển cả, thiếu thức ăn, thiếu nước, vô vọng v́ không tàu nào chịu ngừng, cô mất hai ngày trước khi tàu Na Uy vớt v́ họ biết là đêm ấy sẽ có băo lớn.

Em định cư ở Na Uy, lập gia đ́nh.  Số phần vợ chồng em chậm trể, hai con mới được mười bảy và mười lăm.  Em đi học ngành Y Tá và hiện đang làm việc cho một bệnh viện nằm vùng ngoại ô Oslo.  Đời sống gia đ́nh em th́ cũng như mọi gia đ́nh khác, yên vui vớí bổn phận, bảo bộc nhau trong cái gia đ́nh nhỏ bé của tụi em. 

Anh biết là con bé Thanh Ngân đă từng nằm trong ban báo chí của trường nhiều năm, máu văn nghệ trở về sau ba mươi năm "gát bút nghiên" nên em bắt đầu viết lại từ hai năm nay.  Em dùng bút hiệu Thanh Hà v́ những ǵ em viết khởi nguồn từ mối t́nh chúng ta ngày xưa mà anh là "nhân vật" chính, cho nên chữ lót trong tên anh "được hưởng danh thơm" theo luôn đó.

Bây giờ em thật sự yên tâm.  Anh yên vui với gia đ́nh, vợ hiền con thành tài.  Em yên vui với gia đ́nh, chồng hiền, con ngoan.  Thôi th́ coi như cuốn phim t́nh có được cái kết thúc đẹp.  Em lúc này thường nghiên cứu kinh Phật, muốn t́m về cửa Phật, bỏ mọi sân si trong cuộc sống chung quanh, bỏ luôn cái ái trong ta.

Xin anh hăy giữ màu sắc t́nh cảm ngày xưa như một kỷ niệm đẹp, đừng đào xới vun bón mà nên cất gọn vào một ngăn tủ trong tâm, khi nào muốn nh́n lại th́ cứ việc kéo ngăn tủ ra, nh́n ngắm.  Đừng ưu tư về những màu sắc t́nh yêu xưa nữa, đừng tô đậm nữa.

Thư cho em, kể cho em nghe về gia đ́nh anh, cho em được là cô em lâu ngày anh mất tin.  Chắc em thôi không c̣n hứng để viết nữa, cũng có thể em t́m những đề tài khác để viết cho đỡ ghiền.

Mến chúc anh và gia đ́nh được nhiều an vui

Em

Thanh Ngân

Toàn đọc đi, đọc lại điện thư anh nhận được từ hai ngày nay.  Một linh cảm nào đó cho anh thấy là Thanh Ngân không kể hết về cuộc đời ḿnh. Tại sao Ngân muốn loại bỏ hết sân, si, ái, hỷ... Tại sao Thanh Ngân muốn t́m sự b́nh an nơi cửa Phật.  Đời sống của Thanh Ngân không đủ b́nh an sao?  Anh biết, tính Thanh Ngân bao giờ cũng dành phần thiệt tḥi về cho ḿnh.  Cành hoa hồng tím thẫm nhỏ xíu nằm kín đáo khiêm nhường ở một góc khăn trong khi những chiếc khăn của các nữ sinh cùng lớp cùng trường, cái nào cũng thêu cành hoa màu sắc rực rỡ nổi bậc trên khăn trắng để làm quà tặng ủy lạo chiến sĩ.  Trong khi những nữ sinh khác sợ hăi cảnh máu me trong bịnh viện th́ cô bé Thanh Ngân theo những người y tá, phụ những người y tá săn sóc cho các anh chiếc sĩ bị thương và cô xót xa xoa những ngón tay mềm mại quanh vết thương anh, mong làm dịu bớt cơn đau khi chờ cô y tá đến làm thuốc.

Anh cám ơn cái văn minh tiến bộ của kỹ thuật đă cho anh cơ hội t́m được địa chỉ của Thanh-Ngan Nguyen.  Thường th́ người chồng đứng tên trong danh bạ sổ điện thoại, hay là đứng tên cả hai người. Nguyen, Thanh-Ngan đứng tên một ḿnh trong sổ điện thoại.  Khi anh có ngày tháng năm sinh của người anh muốn truy t́m, gọi điện thoại qua Na Uy để liên lạc với pḥng hướng dẫn 1881 th́ việc ra địa chỉ không c̣n nan giải nữa.  Cái vết thương ở đùi cho phép anh xin hưu trí tàn tật chiến tranh bất cứ lúc nào anh muốn.  Con anh đă ra riêng, tự lập.  Vợ anh sống đầy đủ trong t́nh thương đại gia đ́nh bên vợ.  Anh quyết t́m ra sự thật.  Anh hứa với ḷng, nếu cần, anh sẽ bỏ hết, anh sẽ bù đắp.  Vợ anh sẽ khổ, con anh sẽ trách.  Nhưng có nỗi khổ nào so được với những năm bất hạnh của cô bé một thời làm anh chết lịm v́ nhớ nhung.  Có nỗi khổ nào so được với nỗi khổ của một cô bé có giọng cười trong thanh, có gương mặt chỉ cần cử động nhẹ là trông như cười.   Anh đặt vé máy bay trong sự ngạc nhiên của vợ v́ lư do anh t́m gặp một người bà con bên Na Uy mà chị chưa hề nghe anh nhắc tới.

Xe taxi đậu ở một khu phố Furuset.  Địa chỉ trong tay, anh đi t́m số nhà Ryenveien 26C.  Anh đă dự định, nếu không có ai ở nhà th́ trở về khách sạn đă đặt trước, chiều lại đến.  Anh đă tiên liệu những ǵ ḿnh sẽ làm nếu người chồng ở nhà, anh sẽ không đưa Thanh Ngân vào hoàn cảnh khó khăn nếu thật sự anh nhận thấy Thanh Ngân sống đời sống như Thanh Ngân đă kể.

Khu phố với những căn chung cư màu xám u buồn, vườn chơi với vài cái xích đu bằng vỏ xe hơi, cái cầu tuột loang lổ sơn đỏ.  Những người đàn bà trùm khăn từ chóp đầu đến tận chân, chỉ chừa một màng lưới mỏng ở khuôn mặt, những người đàn bà thùng th́nh trong trong cái áo màu sắc rực rỡ dài phủ đầu gối, bên trong là cái quần khác màu, xách bị vừa đi chợ về.  Nh́n toàn khu chung cư, anh hiểu ngay đây là khu chung cư "nhà lá".  Ở đâu cũng thế, những khu vực có đông người ngoại quốc từ Trung Đông, Asia, Đông Âu là những khu vực "nhà lá", nếu có người bản xứ th́ cũng thuộc thành phần kinh tế không mấy dư dả để có thể sống khu vực khác. 

Anh t́m đến khu chung cư 26, cầu thang C.  Cửa đóng, lần t́m tên những gia đ́nh được ghi trên những ô chuông h́nh chữ nhật nhỏ bằng ngón tay cái.  Tên Nguyen nằm ở từng lầu ba.  Đang phân vân, định bấm chuông th́ từ cầu thang, hai người đàn bà, mặt mày hầm hầm đi nhanh xuống. 

Vừa đến cửa, người đàn bà lớn tuổi nói giọng hằn học:

- Lần này là lần cảnh cáo cuối cùng.  Nói không nó không sợ.  Để coi, nó mà c̣n dụ dỗ lăo ṃ tới nữa th́ phải cho ăn đ̣n mới chừa.  Nó dùng hai thằng con trai để níu kéo thằng chả.

Hai người đẩy cửa lánh ḿnh ra, không kịp nh́n, anh đứng tránh vội qua.  Anh chụp lấy cánh cửa lớn để cánh cửa không đóng lại,  lách người vô trong.  Khu chung cư không có thang máy, lên đến tầng lầu ba, bốn căn chung cư nằm xoay cửa chính về hướng cầu thang.  Một cánh cửa mở hờ.  Trên cửa, một mảnh gỗ h́nh bầu dục màu xanh nhạt, cành liễu mềm mại trong nét sơn trắng bao quanh  tên ba người đang sống trong căn chung cư này: Thanh-Ngan, Phu-Long, Phu-Hai.  Chần chờ… anh đánh liều, gơ cửa, gơ nhè nhẹ, không một tiếng động trả lời.  Cẩn thận, anh đẩy cửa, bước vô lối đi phía trong, bước vài bước, hai cánh cửa pḥng bên phải đóng kín, nh́n bên trái là pḥng khách.  Người đàn bà đang nằm dài trên ghế sô pha, cánh tay cong h́nh chữ V, gát che cả khuôn mặt.  Anh để valise xuống.  Nghe tiếng động, bà trở người, xoay mặt vô lưng ghế như để dấu, giọng hơi nghèn nghẹn như bị cảm, nói:

- Long đó hả?  Con coi làm cái ǵ ăn rồi đi bơi.  Má mệt, má nằm nghỉ chút.

Không có tiếng trả lời, không một tiếng động, thật lâu, người đàn bà ngồi dậy.  Anh đứng đó, lặng câm.  Người đàn bà nh́n anh, hai mắt sưng đỏ, gương mặt không chút son phấn đẫm nước mắt chưa kịp lau.  Anh đứng đó, lặng câm, ráng nở một nụ cười trên gương mặt căng cứng v́ quá xúc động.  Người đàn bà vuột kêu:

-  Anh?  Anh Toàn?