HỒI Đ...

V Thị Điềm Đạm

 

Dng con dao nhỏ cn đồng lng bng, lần theo đường cuống l, Thi rọc l trầu lớn bằng bn tay b nội xe rộng, ra lm hai. Tiếp tục lần theo đường cuống l, Thi lại cẩn thận rọc để lấy ci cuống l cứng ra khỏi phần nửa l trầu cn lại. Mấy l trầu nhỏ hơn, cỡ bn tay mnh th Thi khng phải xẻ hai, chỉ việc cắt bỏ ci cuống. Xếp ngay ngắn từng l ln từng l, Thi ngước mặt, hỏi:

-      Mười gi được khng nội?

Đang mi ni chuyện với em gi, tức b nội Tm của Thi, b nội gật đầu, khen:

-      Ờ, đủ rồi con, giỏi.

Tai rng lắng nghe cu chuyện hnh như từ đời xưa no đ với những ci tn lạ quắt lạ quơ của hai b nội đ trn bảy mươi, cu mất cu cn, lắng nghe nhưng lại khng thiết tha tm hiểu tường tận những mẫu chuyện xa mờ đ, Thi tiếp tục phần việc chẩn bị cho tối nay. Quệt đều lớp vi mỏng ln ton tấm l, Thi đặt miếng cau tươi đ được cắt lm tư, miếng sc di độ hai centimet mu nu lợt đ được đập nhuyễn ln l trầu xanh mướt đ được điểm t bằng lớp vi hồng. Dng l trầu, Thi cuốn, gi, gi chặt, gọn tất cả thnh một gi nhỏ trn, di như ngn tay ci của ba mnh. Mười gi trầu nằm ngay ngắn trong hộp thuốc ty đ dng hết. Nhn ngn tay ci v tay tr v hộp tr bắng thiếc c hnh Hằng Nga ma dưới trăng, Thi ko ra một t thuốc l, vo trn, từng vin như vin bi. Cứ thế m lần lượt vo, mười vin, xếp nằm kế mười gi trầu. Đẩy ci hộp trầu đ lm gần pha b nội đang ngồi để cht b bỏ v ti o b ba, khng chờ khen, Thi chạy tm ci ghế đẩu v chợt nhớ ra l hnh như lu lắm rồi mnh khng thấy n.

Khng biết từ lc no, Thi rất thch cng việc lm trầu cho b nội mỗi lần b xuống nh Thi để chờ đi xem ht bội, lm trầu cho m mỗi lần m tuyn bố tối nay cho mấy đứa đi coi cin. Đi coi ht bội với b nội, chỉ mnh Thi được đi theo để xch ci ghế đẩu cho b nội. Đi cin với m, cả bốn người con lớn được ngồi chung trn chiếc xe xch l, m ngồi bắt cho chn ở giữa, chị Thảo ngồi kế bn nhưng lọt su v để c chỗ cho chị Thanh ngồi trn đi mnh, Thi v thằng em kế ngồi chồm hổm dưới sn để chn, hai tay giữ chặt thnh xe. Khng ai chỉ vẻ kch thước cũng như cch lm, tự Thi nhận xt, xăm xoi cch ăn trầu của m, của b nội, nhận ra được sự khc nhau trong cch thức ăn trầu của hai người đn b ny.

Gi trầu, vin thuốc xỉa, ci ống nhổ của b nội nhỏ hơn gi trầu, vin thuốc xỉa v ci ống nhổ của m. Răng b nội khng cn nhiều nn b phải dng ci ống gi trầu bằng đồng cao độ su centimet, đường knh độ hai centimet v ci chy nhỏ nhọn đầu cũng bằng đồng. Nht dồn l trầu c quệt cht vi hồng, miếng cau, miếng sc, dng ci chy, vừa ni chuyện, b nội vừa nghiền, gi, quậy đều thnh một hỗn hợp mềm nhuyễn mu đỏ, nng ln, la tất cả vo miệng, nhai nhp nhp. Nhổ cẩn thận nước bả trầu đỏ tươi v ci ống nhổ bằng đồng, nhai tiếp, nhổ cả nước lẫn bả trầu, b nội v một vin thuốc l, xỉa qua xỉa lại để lm sạch răng, nht vin thuốc l giữa niếu răng v mi trn. Tiếp tục ni chuyện hay lm g đ, một lt sau, b nội ln ngn tay lấy vin thuốc l, xỉa qua xỉa lại lần nữa trước khi quăng v ống nhổ.

Xếp miếng cau, miếng sc ln l trầu đ được cắt cuống v quyệt một lớp vi hồng, m bỏ v miệng nhai, nhai bn hm ny, đổi qua hm kia, ngon lnh. Dng ci khăn lc no cũng nằm trong ti o cnh pha trong, m lau nước bả trầu đỏ tươi thấm ra mp miệng. Ci ống nhổ của m cũng bằng đồng nhưng lớn hơn, rộng miệng hơn của b nội nn khi m nhổ ci bẹt v m nước bả trầu khng văng ra ngoi. V một vin thuốc l lớn bằng ngn tay ci, m xỉa qua xỉa lại, hm trn hm dưới, quăng v ống nhổ. Tự rt cho mnh một ly tr nhỏ, xc xục xục, nhổ ci bẹt v ống nhổ, uống sạch phần nưc tr cn lại trong ly. Xong! Tiếp tục cng chuyện!

C lẽ tnh tnh mỗi người biểu lộ qua cch ăn trầu. B nội Thi ăn ni cũng như lm việc chậm chạp, từ tốn. M Thi cng việc lm ăn bề bộn, sai biểu người ăn kẻ lm, tay liền miệng. B nội gi, đầm tnh, ăn trầu l cch hưởng thụ. M cn trẻ, cn nhiều phấn đấu trong trường đời, ăn trầu chỉ l thi quen đ bị ghiền từ thủa con gi tập ăn trầu để c ln mi đỏ thắm. Ci khay trầu của b nội l một giỏ trn được đan bằng những lt tre mỏng c quai để dể mang đi. Khay trầu của m Thi l ci hộp bnh ty bằng thiếc mất nắp nhưng hng chữ trắng v hnh mấy ci bnh bch-ki hnh chữ nhật mu vng lm tăng sự tương phản giữa ci hộp v bn trong của n. Cả hai, cũng như những người đn b cng thời, ton diễn trnh ăn trầu được diễn đi diễn lại nhiều lần trong ngy, năm ny thng kia, đ đi su vo từng cử chỉ mỗi điệu nhai. Khng thể thiếu miếng trầu sau bữa ăn. Khng thể vắng miếng trầu khi tr chuyện. Khng bao giờ qun gh hng trầu cau mỗi lần đi chợ.

Thi v chị Thanh đ từng ln ăn trầu theo cch của b nội v của m, v đi đến kết luận: Cch ăn trầu của m vui hơn. Giai đoạn dng ống gi v ci chy khng hấp dẫn bằng tự nhai. Phải nhai ngốn, nhai lẹ, bịt mũi m nhai! Hai hm răng l ci my nghiền, tạo ra đủ mi vị trong miệng. Vị l trầu hăng hăng, vị miếng cau cay cay, vị vi hồng nồng nồng, ha với chất nước nhờn nhờn đăng đắng tiết ra từ miếng sc nu nu, tất cả tạo thnh một hỗn hợp c tc dụng lm ci đầu con nt ngy ngy, bước chn hơi lảo đảo. Mặc d sắp i v hổn hợp nhạt-cay-nồng-đắng, Thi phải rng nhai để c được nước bả trầu đỏ tươi. Mặc d nước bả trầu muốn chảy ngược v cuống họng, Thanh phải rng nhai để nhổ được một ngụm nước trẩu đỏ tươi nhiều hơn em mnh. Ngon th chắc chắn khng ngon, lợm giọng nữa l khc, nhưng vẫn kin tr v sau khi cố nhai cho lẹ để c được nước trầu đỏ trong miệng, sau khi nhổ nước bả trầu để tranh đua, cả hai v cho mnh một vin thuốc l, xỉa qua xỉa lại. Vin thuốc l khng những c tc dụng ht kh chất bả trầu trong miệng, lm sạch răng m cn lm cho ci đầu con nt cng thm ngất ngư v chất nicotine. Sau khi nht vin thuốc l giữa hng niếu v mi trn, ngắm gương mặt xấu x như hề của mnh trong tấm kiếng lớn ở phng khch, m bụng cười chọc nhau, cả hai lật đật chạy ra nh sau xc miệng v rợn người vi mi vị hăng nồng đ ln tới đỉnh đầu. Vẫn khng chừa! Lu lu, nh vắng người, khng c tr để chơi, khng c ai để bầu bạn, khng c g để nhm nhi, miệng mồm trống trơn, Thi len ln lấy khay trầu của m, trốn v kho la, lm một mn ăn trầu để rồi lật đật chạỵ ra mi nước xc miệng trong khi ci đầu ngy ngy, chất nhạt-cay-nồng-đắng lm cổ họng nhờn nhợn muốn i.

*****

Cơm chiều xong, trời thng ba cn sng r, thấy b nội lấy ci o b ba mu nu treo trn mc mặc vo, Thi ra đứng ngoi bực thềm, tay cầm ci ghế đẩu, chờ. Như một thỏa thuận khng văn bản, Thi cứ việc lững thững theo bước chn b nội. Từ nh Thi, đi qua hai cy cột đn l tới ng ba Lương Ngọc Quyến. Ở đy; ng ba nối liền thnh phố Phan Thiết với Xun Phong, Thiện Gio, Đại Nẩm, Ph Hội nn xe ngựa, xe lam, xe nh binh, xe đạp qua lại rất thường. Ng ba nguy hiểm! Thi phải bm st b nội để băng qua đường, trực chỉ khu nh Hiến Binh, qua khu gia binh, khu vực Cảnh st Phng Nh, nh c Ba, nh my xay gạo, qua khỏi đường ry xe lữa rồi lại phải băng qua đường. Sở dĩ b nội chọn tuyến đường rắc rối như thế ny thay v từ nh Thi cứ việc băng qua đường rồi dọc theo bờ lề hng ro bệnh viện Phan Thiết m đi miết, l v b nội sợ vi trng ho lao từ khu bệnh lao nằm khng xa hng ro mấy, bay vo mũi vo họng.

Sn diễn ht bội l một bi cỏ rộng, thuờng ngy th trống vắng hoang vu, nằm về phi phải đường xe lữa từ Phan Thiết chạy ra Mương Mn. Chung quanh bi cỏ lưa thưa vi căn nh tranh. Tiếng con nt chạy giỡn, tiếng ku nhau văng vẳng vọng từ bi cỏ nằm khuất xa đường lộ lm bước chn Thi hơi chần chừ. Tự nhin, hai bn tay nắm nhau, bn tay nhăn kh v bn tay mềm nhỏ. Bước chn b nội gi yếu tm vịn nơi đứa chu gi ln mười khi đi vo bi đất kh lồi lm, đứa chu gi tm chỗ chở che v chợt thấy lạc lng giữa rừng người xa lạ. Những lần đi xem ht bội với m, vừa qua đường ry xe lữa l chị Thanh, Thi v Thng, bỏ chạy như bay để ha nhập vo đm trẻ thập th quanh mấy tấm bạt che ch-kp, c-đo đang vẽ mặt t son. Xem chn ch, ba chị em phải la c hng ny qun nọ, tận dụng đầu c để tnh ton đồng tiền eo hẹp m pht cho, phải tm mua những mn ăn chơi no cho vừa nhiều, vừa rẻ, vừa ngon. By giờ chỉ c mnh n, khng phe khng cnh. Thi trở nn rụt r, bước chn chần chừ.

Một ch trong đon ht bội gip b nội k ci ghế đẩu ngay trước chỗ sẽ diễn. Chung quanh, người đem theo ghế đẩu ngồi xen lẩn những băng ghế di của đon ht bội đ xếp sẵn theo hnh mng ngựa. Những người khng đem theo ghế v cũng khng muốn ngồi băng ghế th ngồi bệt xuống bi cỏ hay đứng pha sau. Khng văn bản, ty theo ti tiền, ty theo lng yu chuộng nghệ thuật, ty theo vị tr ngồi, khn giả tự động bỏ tiền vo ci rổ nhỏ của một người trong đon ht bội chen chn trong đm đng người đang mi m xem. Đm con nt, khng bao giờ chịu ngồi với người thn ở băng ghế, mất tự do! Nhưng nếu c lời bảo đảm của người thn th được sắp xếp thnh một hng gần nhất. B nội ni với ch sắp xếp: Chu nội của tui đ! Cht ch cho n ngồi ở hng đầu. Ni như thế c nghĩa l hứa khi c người thu tiền đến th b nội sẽ trả thm cho phần con chu gi. Ai kiểm sot phần thm tiền ny? Tất cả chỉ dựa lng yu nghệ thuật của khn giả. Thế l v đ mua! An tm, mc ti, đưa Thi tờ giấy bạc, b nội biểu:

-      Cho con một ly nước ma.

-      Dạ, ly lớn hay nhỏ nội?

-      Ly nhỏ thi. Cn bao nhiu để dnh cht c đi th mua ci g ăn.

-      Dạ.

-      Lo kiếm chỗ ngồi sớm nghe chưa! Khng l khng c chỗ đ.

-      Dạ.

-      Khng được chạy chơi xa nghe chưa!

-      Dạ.

Uống cạn sạch ly nước ma, Thi lững thững dạo qua mấy hng bn đồ chơi, mấy hng bnh tri. Khng c g lớn lao cả! Chỉ l những hng đồ chơi lưu động, đơn sơ. Trn thng l ci sng c vi nải chuối vng tươi, mấy con heo đỏ chi c ci đui cong ngộ nghĩnh, mấy con ch trắng đốm nu, năm ba loại tri cy tất cả lm bằng bột, ti t v được bn tay nghệ nhn tần mẫn điểm t từng chi tiết nn trng như thiệt. Người đn ng đi tới đi lui, cầm ci cần cao treo lủng lẳng mấy con chim, tu bay, tri cam được xếp bằng giấy đủ mu sắc. Gnh ch, gnh cho, xe nước ma, nước đ chia nhau đứng, ngồi quanh nơi diễn tuồng. Một mnh, Thi khng dm chạy nơi ny chỗ nọ, khng dm chen chn đm trẻ đang lấp l pha ngoi tấm bạt coi đo coi kp vẽ my vẽ mặt. Cũng như người lớn, Thi khng hề thắc mắc tối nay sẽ diễn tuồng g, lu lu được coi l vui rồi.

Tiếng trống tng tng bo giờ diễn bắt đầu. Chen lấn trong đm con nt, Thi ni lớn: B nội của con ngồi đng kia! Thế l một ch dẫn Thi tới hng đầu, nht Thi ngồi giữa đm con nt c lời bảo đảm của người thn đang ngồi trn băng ghế hay ghế đẩu pha sau. Sau nhiều năm được đi coi ht bội với nội, với m; được nghe ng ngoại kể những đm ở chơi khuya nh ngoại; d dẫm đọc mấy quyển sch của ng ngoại, Thi rnh nhiều tuồng tch. Nhưng rnh l một chuyện, được coi diễn l chuyện khc. Coi hoi khng chn! Coi hoi m vẫn m mang di theo từng chi tiết, từng cch chỉ tay, từng bước chn đi, từng ci nhu my, từng lời ca ha theo điệu đờn nhịp trống

Bầu trời đầy sao lấp lnh, trăng cao vằng vặc đang ra sức phụ với nh sng từ ci đn măng xng duy nhất treo lủng lẳng trn sn khấu. Mọi tuồng tch được diễn trn một khoảng đất kh hoang c vi tấm bạt che lm hậu trường. Khn giả đứng ngồi bao quanh sn khấu. Trước hết l đm con nt ngồi xếp bằng. Tuồng cng hấp dẫn th vng trn cng lc cng thu nhỏ lại đến nổi mỗi lần ngựa chạy hay c những trận thư hng l đm con nt phải mau mau thụt lui n trnh. Người lớn trả t tiền th ngồi pha sau đm con nt, kẻ sau người trước, nghing đầu nghễnh cổ m theo di tuồng tch chứ khng ai cm rm ai. Năm bảy ci ghế đẩu của những người cẩn thận tự đem theo v sợ khng cn chỗ xen lẫn giữa hai hng băng ghế của đon ht bội, đ l v thượng hạng. Pha sau cng, người đứng bao quanh, vai kề vai, đầu nghing trnh, chn nhn cao Đa số đn ng đều đứng.

Tuồng ht được một nửa, nghỉ giải lao. Một d của đon ht bội cầm ci rổ nhỏ đưa trước mặt, đi len li vo giữa khn giả, xin tiền. Ai muốn cho bao nhiu th cho. Tự mnh đnh gi vị tr đứng ngồi, tự mnh đnh gi ti nghệ diễn tuồng kể tch, tự tấm lng yu chuộng nghệ thuật, tự ti o nặng nhẹ ai cũng cho. Đy cũng l lc đm con nt chạy ra bi cỏ nhảy lộn cho dn chn dn cẳng hay chen nhau ln ngắm nhn đo kp thay đổi xim y, kẻ nt mắt thm xanh, t ln mi thm đỏ thắm. V đy cũng l lc hng bnh được chiếu cố. Chn ch đậu xanh nguyn hột ngọt đậm, t cho lỏng leo teo vi miếng c, gi xi c mấy hột đậu đen bi bi lẫn trong nếp dẻo, ci bnh trng m đen nướng thơm c quyệt thm một muỗng mắm ruốc cay chảy nước mắt, bịch kẹo gừng ngọt ngọt cay cay tất cả được cc em con của mấy người bn hng đem đến tận tay những khn giả khng muốn rời hng ghế thượng hạng của mnh.

Tấm lng bnh dn của những người m ht bội được biểu lộ một cch bộc trực giản dị. Tiếng cười khoi tr v điệu hề lời chọc, tiếng ồ to ngạc nhin, tiếng chưởi qun gian c, giọng h ho hức theo bước chn ngựa đnh đuổi qun xm lăng, gương mặt lặng yn theo lời ca no ruột, nt miệng cười thỏa mn v điệu diễn qu hay, nh mắt long chờ đợi một biến cố sẽ xẩy đến tất cả l cch tn thưởng đon ht bội. Khng nghe tiếng vỗ tay ro ro. Khng thấy người người đứng dậy tỏ lng tn thưởng v cm ơn khi vở tuồng chấm dứt. Nhưng dư m một đm được thưởng thức điệu diễn lời ca đầy nghệ thuật cn vươn di qua lời bn, tiếng cười rộn r của đon người trn đường về giữa đm khuya.

Đm đ khuya, lời ca tiếng đn văng vẳng bn tai. Tch tuồng tới đu Thi khng hề nhớ. Vị tr ngồi ưu tin của Thi bị tụi nhỏ đẩy lui dần dần. Mơ mơ mng mng, Thi dựa người vo ai đ, biết l người lạ nhưng vẫn dựa. Cựa mnh thức giấc v tiếng tng phng, tiếng cười ồ Thi nhn quanh. Ai đ ko đầu Thi vo hng mnh, cho đứa con gi dựa ngủ tiếp. Sau đ l Thi khng nhớ g hết, khng nhớ ai xch ci ghế đấu. Theo bước chn b nội, về nh, Thi lăn ra bộ vn g, ngủ m tới sng, chắc chắn l khng rửa mặt, cũng chẳng rửa tay chn.

Ai đ cho Thi biết l đa số đo kp của đon ht bội thường diễn ở xm Phan Thiết cư ngụ trong vi căn nh l xm Tỉnh. Chỉ cư ngụ tạm thời khi c diễn tuồng hay cố định, điều ny Thi khng r lắm. Xm Tỉnh l những căn nh nằm dọc con đường nối liền đường Hải Thượng Ln ng v lng qu Đại Ti, Đại Nẩm. Xm ny nửa qu nửa thnh, trước mỗi nh thường c khoảng vườn nhỏ trồng c trồng ớt, t cy tri chỉ đủ ăn chứ khng để bn lấy lợi v khng ai sống bằng nghề trồng trọt. Mỗi lần về nội, về ngoại, dầu đi xe đạp hay đi bộ, Thi đều để tm quan st đời sống của những đo kp đ từng lm Thi h hốc miệng say m theo từng lời ca điệu diễn.

V rồi

Lữ Bố liếc mắt đưa tnh lại l người đn ng gương mặt tai ti trong ci o b ba trắng cũ ng vng, ngồi trước nh lặng yn nhn ra đường? Lữ Bố, gương mặt phấn trắng, hai đường chn my xếch cao giao nhau đầy quyền uy, mỗi lời ni lm trăm ngn qun lnh ci đầu tun lệnh l người đn ng dng như thu nhỏ lại trong ci quần vải nu hơi rộng. ԅ niềm thất vọng lm Thi ra sức đạp nhanh về ngoại, đầu mang dấu hỏi to tướng. C đng l Lữ Bố đ khng?

Người đn ng đang đứng ht thuốc trước nh, dng vẻ thờ ơ m đ từng l tướng Trần Khắc Chn hin ngang gạt bỏ từng tn lnh Chm nhảy vo cung liều mnh cứu cng cha Huyền Trn. Tướng Trần Khắc Chn oai phong lẫm liệt m lại bận ci quần bạc mu v cnh o thun khng trắng khng vng. Sao lại thế!

Trong số ba người ngồi trn bộ vn hẹp trước sn nh vo một buổi chiều chạng vạng, với dng diệu thật bnh dn lại c ch Hai, người đn ng đ từng đng vai Từ Hải phong lưu ho kiệt chỉ cần một phất tay l sơn ho ngủ vị by la liệt trn bn ăn. Người đn ng ngồi co cao một chn, tay gt ln đầu gối, tay cầm đi đũa gắp miếng mồi nhậu đưa vo miệng nhai ngốn nhai nghiến lại l Từ Hải uất ức khi biết mnh bị mắc lừa chết đứng giữa trận mạc, một ci chết ngang tng của người đn ng bất khuất. Khng hiểu nổi!

Nng Đắc Kỷ mặt phấn trắng mi đỏ thắm, khi giỡn đa lơi lả, khi ngửa mặt cất giọng cười chấn động cả vương cung, đ lm say đắm Trụ Vương, lm nt tan cơ đồ Thnh Thang. Nng Đắc Kỷ trong tấm lụa đo mu xanh l cy c hai đường viền kim tuyến, tc ci ngọc xanh xanh đỏ đỏ lấp lnh dưới nh đn măng xng, tay phất cnh o rộng che gương mặt giả đ ho, chn mang hi cườm bước từng bước nhịp nhng theo điệu nhạc, cất lời ca giết chết quần thần. Nng Đắc Kỷ c nhan sắc hu ghen nguyệt thẹn, cất giọng oanh ca đi mổ bụng kẻ th Tỷ Can lấy gan lm thuốc trị chứng ho g của mnh. Nng Đắc Kỷ c hng chục nữ tỳ đứng hầu quạt lại l người đn b tc bi đang đứng bn hng nh rải la, miệng tc tc ku đn g như d Năm. Lạ lng qu!

Lữ Bố, một tay tướng ngang tng m ngay cả ba anh em Lưu Quan Trương dầy cng truy bắt bao nhiu năm cũng đnh b tay. Cha nui Lữ Bố, Đổng Trc, tướng hng xảo quyệt, triều đinh nh treo bao giải thưởng vẫn khng ai lng bắt được. Vậy m, chỉ v ci liếc mắt đưa tnh của nng Điu Thuyền c nt đẹp khiến trăng phải e thẹn np mnh sau đm my đ lm cả hai cha con điu đứng. Vậy m, chỉ v nụ cười lm chim đang bay phải ngẩn ngơ đậu lại, c đang tung tăng bỗng mang nặng tự ti m lặn su của nng Điu Thuyền đ khiến được tay kiếm Lữ Bố giết chết người cha nui, Đổng Trc. Nng Điu Thuyền mặt trắng m hồng au, đường mắt kẻ nt ch xanh sắc sảo, đi mi đỏ thắm nt cười duyn, thướt tha yểu điệu trong bộ xim y mu xanh viền chỉ vng sang trọng với giọng ht m hoặc lại l người đn b đội ci nn l, mặc cnh o b ba v quần sa-ten đen, xch ci giỏ đi chợ như m, như c Ba. Sao lại như thế được!

*****

Những năm 66, 67, Việt Cộng pho kch vo thnh phố hầu như mỗi đm. Tiếng l Việt Cộng nhắm pho kch vo cc đồn lnh, Tiểu Khu, Ta Tỉnh, khu Cảnh St Phng Nh Nhưng những nơi ny nằm cch xa nh dn m sao nh dn bị trng pho kch thường hơn l cc khu qun sự. Nh Thi ở gần nh thương, nơi đương nhin theo ci tnh tự nhin giữa người v người l nơi an ton nhất. Vậy m xm Ba Mươi Căn bị trng pho kch đều đều. Đường Hải Thượng Ln ng cũng thường bị pho kch lm chết một anh học trường Phan Bội Chu, lm bị thương nay người ny mai người kia. Ba m Thi phải mua bao ct để xy hầm trong phng giữa. Hai ci chiếu trn nền xi măng l nơi ngủ của cả gia đnh trong thời kỳ đ.

Đm chưa khuya lắm, đn đường vẫn cn sng trưng trưng. Theo thi quen, mọi người trong gia đnh Thi quy quần nơi phng giữa. Người ngồi ở một gc giường đọc truyện hnh, người nằm đu đưa ht vu vơ trn chiếc vng bắt ngang bộ vn g nu, vi người chơi cờ c ngựa. V ba Thi, như thường ngy, ngồi trn ghế xếp đọc bo. Đm nay, ng c vẻ nng lng lật tới lật lui tờ nhật trnh đ đọc nt v sao đến giờ ny m m đi thu tiền gạo chưa về. Chị Hai Cao vừa bưng ci r c nồi ch từ nh bếp ln. Mi đường tn ngọt đậm, mi gừng thơm theo hơi nng cố thot ra khỏi ci nấp đậy khng kỹ bốc ln từ ci nồi ch, ch đậu đen nước. Một tiếng nổ ầm. Ngơ ngc nhn nhau, an tm v nghe c vẻ hơi xa. Ba đứng dậy, định đi ra nh trước. Tiếp liền theo đ, tiếng nổ ầm thứ hai, cũng hơi xa, nhưng khng xa lắm. Lủ con bắt đầu nhốn nho v ba Thi bước nhanh ra phng khch. Qun mất nồi ch, chị em Thi cũng lật đật theo ba ra trước nh. Gia đnh bỗng dưng như rắn mất đầu. M chưa về! Sao pho kch sớm qu vậy? Thường l pho kch giữa khuya đang ngủ m. Trng đu vậy? M c sao khng?

Người dn khu phố Ba Mươi Căn được c ci lợi điểm l biết hết những tai nạn xẩy ra ở Phan Thiết đưa về bệnh viện Bnh Thuận nằm ngay bn kia đường, đối diện khu phố. Nạn nhn của những trận đnh nhau, pho kch nhằm nh dn, tai nạn xe cộ, ghe thuyền chm mất, tự tử, đnh lộn, đnh ghen đều được chở về nh thương. Chỉ cần ra đường ngng chuyện một lt l hiểu sơ sơ nguyn nhn cũng như tầm mức quan trọng của từng tai nạn. Muốn biết tường tận hơn th phải chạy v nh thương để xem v để nghe ngng thm chi tiết. Ba Thi cấm tiệt mấy chị em Thi, khng được v nh thương coi. Cấm th cấm nhưng lm sao ba biết được! Ba đi lm ngy hai buổi, con học một buổi. Ba thường ở trn gt nh sau đọc sch, con chơi lẩn quẩn ở sn trước. C tai nạn g xốn xo l con chạy theo v nh thương xem rồi về liền. Lm sao ba biết!

Đm nay, nng lng v m chưa về, chnh ba ra đường ngng chuyện. Chỉ năm pht sau, số người chạy từ con đường Lương Ngọc Quyến đổ dồn về ng ba cng lc cng nhiều. Người kể một cu cũng đủ hiểu l Việt Cộng pho kch v bi cỏ đang c ht bội ở gần đường ry xe lữa, nhiều người bị thương. Khu phố Ba Mươi Căn nhốn nho hẳn ln khi vi chiếc xch l chở người bị thương chạy về hướng bệnh viện ko theo một đon người nửa đi nửa chạy, nửa mếu mo nửa kể lể khng đầu khng đui. Tiếng xe cứu thương h ci inh ỏi, tiếng la ht dẹp đường từ xe cảnh st, tiếng gọi tm nhau lấn t tiếng xch l thắng ci kịch ngay trước nh. Đến chừng tiếng m hỏi to với giọng đầy lo u: C đứa no đi coi ht bội khng?, chừng đ lủ con cũng như ba mới nhận ra l m vừa về tới nh, tất cả đều thở nhẹ. Từ bn phố, nghe tiếng pho kch pha nh mnh, m bắt xch l chạy nhanh về.

Sau khi ăn vội hp vng chn ch, Thi v người em trai kế, hai chị em hiếu động dễ g bỏ qua một sự kiện đầy kch động v hấp dẫn như thế ny, đứng trn bực thềm xi măng trước nh, nhn chn, quay qua ng lại, mắt quan st, tai ngng chuyện, miệng bn tn:

-         May m bữa nay m khng dẫn mnh đi coi ht bội.

-         Ờ, hn!

-         May m b nội khng xuống để đi coi.

-         Ờ! Lm sao b nội chạy?

-         Mắc mớ g m Việt Cộng pho kch v đm ht bội!

-         Chắc ght!

-         Mắc mớ g m ght?

-         C ai chết khng?

-         Nghe ni hai người.

-         Người lớn?

-         Ờ, đn b.

-         Th thường l đn b mới hay đi coi ht bội.

-         Nh qu thch coi ht bội.

-         Chắc c lnh coi, Việt Cộng ght lnh.

-         Lnh m coi ht bội, khng h!

-         Bị thương cũng nhiều nghen.

-         Xe xch l chở, xe cứu thương chở, chắc nhiều.

-         Mấy người đng tuồng c ai bị g khng ha?

-         Hnh như khng. Nghe ni một tri rớt ngay chỗ người ngồi coi. Một tri rớt gần xe nước ma.

-         D bn nước ma bị thương? Dm chết lắm.

-         Dm lắm.

Từ đ khng một đon ht bội no về Phan Thiết diễn nữa. Một đon ht bội ở lại Phan Thiết. Họ giải tn, ở đu, lm g, Thi khng bận tm tới. Nhưng một điểm đặt biệt l ch Hai kp chnh v d Năm đo chnh sống lun ở xm Tỉnh. Ch Hai xoay ra hnh nghề hớt tc trước một căn nh mi l đơn sơ lụp xụp. Mỗi lần về nội ngoại, Thi lun di mắt tm hnh dng người đn ng chậm chạp thiểu no, khi ngồi buồn bả bng quơ ngắm người qua lại, khi lui cui tưới cy ớt cy c trước nh. Thỉnh thoảng bắt gặp d Năm cắp rổ đi chợ ngang nh mnh, Thi kn đo quan st người đn b o quần cũ kỹ, dng điệu nhẫn nhục chịu đựng, gương mặt như muốn dấu dưới vnh nn l. Trong đầu c khng bao giờ nằm yn, Thi hnh dung hnh ảnh hai vợ chồng Phạm Cng, Cc Hoa v hai đứa con Nghi Xun, Tấn Lực sống m thầm trong căn nh mi tole bốn bề vch gạch loang lổ nơi xm Tĩnh ngho buồn, để rồi xt xa thương cảm. V cũng từ đ, cảm gic bi ngi lun chỗi dậy trong tm khi Thi xem một tuồng tch xưa trn TV. Đời người, đời sn khấu sao m xa vời!

*****

Cơn gi mt rợi đm trăng sng. Hng qun chập chờn dưới nh đn dầu trn bi cỏ hoang đng người. Tiếng trẻ con chạy đa quanh căn nh khng nc, bốn bề căng vải bố, trong đ lố nhố những nhn vật lịch sử. Cảm gic hồi hộp nn thở khi chen được chỗ đứng c ci lỗ vừa đủ cho đi mắt t m ngắm nhn người đn b đang ngồi t xanh vnh mắt xếch. Cảm gic mi mệt dựa vo đi một người, biết l lạ nhưng vẫn dựa vo v cơn m ngủ đ nặng m mắt Tất cả, vẫn thỉnh thong hiện về trong giắc ngủ bnh an trong chăn thơm nệm ấm nơi xứ người. Ba mươi năm sau! Bốn mươi năm sau!

Đi lc Thi ước ao một lần trong quảng đời cn lại, được xem một tuồng ht bội trn bi cỏ thnh thang giữa bầu trời đầy sao. Thi sẽ đi rảo quanh cc hng qu bnh, gh ngồi ăn chn ch đậu xanh ngọt bi c mấy cọng l rong sừng sực, dừng chn uống ly nước ma khng đ lạnh nn ngọt lịm, mua ci bnh rế khng cn dn lắm nhưng vẫn c nhiều m thơm trn lớp đường dầy Thi sẽ ngồi bệt xuống đất, ở hng đầu, sẽ nương thật nhẹ cho con b con nh ai dựa vo đi mnh tiếp tục giấc ngủ m mang giữa tiếng trống nhịp theo lời ni điệu ca.

V Thị Điềm Đạm

Đầu thu 2007