NHẬN ĐỊNH VỀ NHỮNG TÁC PHẨM

CỦA VƠ THỊ ĐIỀM ĐẠM

 

Tác giả: Phan Bá Thụy Dương, Đinh Lâm Thanh,

Du Tử Lê, Tô Vũ, Ngô Chí Thẩm

 

 

http://www.vantuyen.net/imgupload/im12123295221.jpg

 

 

 

 

 

Vơ Thị Điềm Đạm

 

Sinh quán: Phan Thiết
Tác phẩm:
Mai Nở Miền Tuyết Trắng - tập truyện – An Tiêm Cali xuất bản 2007
Hương Chanh - truyện dài - Đất Sống xuất bản 2008 tại nam California
Sẽ in: Thiên Thanh - tập truyện

 

 

 

          http://www.vantuyen.net/truyendoc/1.jpghttp://www.vantuyen.net/truyendoc/2.jpg
          http://www.vantuyen.net/truyendoc/4.jpghttp://www.vantuyen.net/truyendoc/3.jpg
          http://www.vantuyen.net/truyendoc/5.jpghttp://www.vantuyen.net/truyendoc/6.jpg

 

 

NHẬN ĐỊNH VỀ NHỮNG TÁC PHẨM CỦA VƠ THỊ ĐIỀM ĐẠM

 

Phan Bá Thụy Dương:

Chỉ vài tháng sau khi tôi ấn hành tác phẩm đầu tay Mai Nở Miền Tuyết Trắng của Vơ Thị Điềm Đạm th́ sách đă được bán hết. Tuyển tập truyện này đă được rất nhiều thân hữu trong giới viết văn, làm báo, sinh hoạt văn học nghệ thuật thành danh khen ngợi, tán dương.

Riêng chưởng môn Hà Thượng Nhân - cựu chủ nhiệm nhật báo Tiền Tuyến, c̣n đi xa hơn khi nhận xét và tiên liệu rằng: với văn phong trong sáng, cởi mở, lôi cuốn như vậy chắc chắn Vơ Thị Điềm Đạm sẽ nhanh chóng trở thành nhà văn lớn thay thế các bậc đàn chị.

Tôi tin rằng truyện dài Hương Chanh với cốt truyện cô đọng, truyền cảm và cách cấu trúc tân kỳ, với bút pháp gọn gàng, tác giả sẽ dể dàng nhận được sự ưu ái nồng hậu hơn của độc giả.

California, Nov. 2008

 

Đinh Lâm Thanh:

Thời gian gần đây trên báo chí cũng như các diễn đàn điện tử xuất hiện khá nhiều tác phẩm của Vơ Thị Điềm Đạm, trong đó, ‘Hai Mẹ Con Nó’ đă gây nhiều ấn tượng với độc giả sau khi truyện nầy đoạt giải nhất truyện ngắn Viet.No 2006. Hôm nay, vừa tṛn sáu tháng kể từ ngày nhận giải, tác giả lại hân hạnh gởi đến bạn đọc tác phẩm đầu tay, ghi dấu sự nghiệp của ḿnh bằng một tuyển tập với đề tựa nghe thật dễ thương : Mai Nở Miền Tuyết Trắng.

Mai rừng Phan Thiết nở trên đồi tuyết Oslo là những h́nh ảnh tuyệt đẹp và quư giá mà tác giả đă dày công mang hơi nóng mùa xuân từ quê nhà qua sưởi ấm người miền cao tuyết lạnh. Na-Uy, vùng đất thanh b́nh yên tỉnh, tuyết phủ quanh năm chính là môi trường thuận lợi, là điều kiện thích ứng giúp cho t́nh yêu con người dễ dàng nhạy cảm, chín mùi và bộc phát nồng nhiệt, nhất là đối với những người đàn bà Việt Nam mà nguồn Thơ Văn đă có sẳn từ trong huyết quản.

Trăm hoa đua nở bất cứ nơi đâu có dấu chân người tỵ nạn, từ ba mươi năm nay người Việt tha hương đă giới thiệu thế giới một nền văn hoá nhân bản nhằm phục vụ con người, trong đó vai tṛ người vợ, người mẹ được đánh giá đưa lên hàng đầu. 

 T́nh cảm nhẹ nhàng mà tha thiết, hành động kín đáo mà quyến rũ, thái độ hời hợt mà nóng bỏng, cử chỉ dịu dàng mà phẫn nộ’…là những bí quyết tuyệt vời của người đàn bà Việt Nam qua lối xử thế với đời, trong t́nh yêu lứa đôi cũng như nếp sống hạnh phúc gia đ́nh….đă được ng̣i bút tác giả tŕnh bày qua những nhân vật điển h́nh trong tuyển tập Mai Nở Miền Tuyết Trắng.

Bối cảnh dựng chuyện của Vơ Thị Điềm Đạm phần đông xoay quanh trong liên hệ gia đ́nh, người thân tại quê nhà cũng như nơi vùng đất tạm bợ. Nhưng những h́nh ảnh tác giả vẽ lên thật sống động, người xem có thể nhớ lại dễ dàng những nổi suy tư của người dân miền Nam cũng như h́nh dung được bức tranh xă hội sau những ngày tháng mất nước. Nhờ đó bạn đọc, nhất là lớp trẻ sau nầy, có thể hiểu được thế nào là ‘t́nh người t́nh đời’ để rồi có một lối phán đoán chính xác những ǵ đă xảy ra trong liên hệ gia đ́nh cũng như giữa người thân, bạn bè, làng xóm trước và sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, hay nói đúng hơn, của người đối với người dưới hai chế độ Tự Do và Cộng Sản.

Xúc động trước một mẫu tin trên báo Người Việt Oline, tác giả dựng lại thành ‘Hai Mẹ Con Nó’, câu chuyện sống động và thương tâm của em Nông Văn Phương tại miền Bắc Việt Nam. Tác giả đă viết về nổi bất hạnh của những thành phần nghèo khổ, cô đơn thất thế bị xă hội ruồng bỏ và xua đuổi chẳng qua là v́ kiến thức ngu muội của giới cầm quyền, cũng như đă nói lên thân phận khốn cùng của người đàn bà Việt Nam dưới chế độ Xă Hội Chủ Nghĩa. Nhưng dù trong hoàn cảnh nào giữa mẹ với con vẫn c̣n một t́nh thương tha thiết bao la, một bổn phận thiên liêng cao quư mà tác giả muốn vinh danh người đàn bà. Bằng lối hành văn trong sáng ngắn gọn với những lời đối thoại mộc mạc của những người dân quê bằng ḷng an phận trong tận cùng của sự đau khổ, tác giả đă diễn tả trọn vẹn h́nh ảnh một bà mẹ bao la, một người vợ phi thường, một người đàn bà can đảm trong cái xă hội mà t́nh người đă mất từ lâu và lương tâm không c̣n nhắc đến.

Nhưng ngược lại trong ‘Cành Rong Biển Chưa Khô’, ng̣i bút tác giả hướng về những tư tưởng xung khắc chính trị giữa hai người đang yêu đồng thời đưa độc giả trở lại giai thoại châm biếm của dân miền Nam sau năm 1975. Một lối châm biếm nhẹ nhàng nhưng sắc bén, nhắm thẳng vào kẻ chiến thắng mà giới b́nh dân trong Nam xử dụng hằng ngày như một vũ khí của những người trong tay không có được một tất sắt : Loan một nữ sinh viên vừa ra trường sau ngày mất nước, đă nhanh chóng nhập vào giới chợ trời, một môi trường hợp thời với những gia đ́nh thuộc chế độ cũ, nghĩa là trong nhà c̣n cái ǵ th́ bán cái đó để sống qua ngày. Trong thời gian nầy, Loan đă phải ḷng với một ‘Việt kiều yêu nước’ vừa trở lại quê hương sau ngày ‘ḥa b́nh thống nhất’. Dù yêu nhau nhưng không thể kết hợp hai tư tưởng đối nghịch trong cuộc sống lứa đôi, Loan đă bỏ lại sau lưng cuộc t́nh và âm thầm vượt biển t́m cho ḿnh một lối thoát…

Trong chuyện t́nh ‘Cành Hoa Hồng Tím Thẫm’, Vơ Thị Điềm Đạm đưa đọc giả quay trở lại những chuyện học tṛ trong thời chiến, ‘T́nh anh lính chiến và em gái hậu phương’ ngày nào. Câu chuyện t́nh thật đẹp từ buổi ban đầu tại Việt Nam, anh là thương binh oai hùng em là nữ sinh trong trắng, nhưng cuối cùng khi ra định cư xứ ngoài, tác giả đă giết chết cuộc t́nh…làm cho đọc giả phải ngậm ngùi nuối tiếc vào hồi kết cuộc.

Đối với tôi, tác phẩm gây nhiều ấn tượng nhất, ‘Bắt Phong Trần Phải Phong Trần’ qua lối nhận xét độc đáo, khi tác giả mượn lời Hai Nụ vạch trần mục đích những người đàn ông thuộc loại nhiều quyền lắm bạc mỗi lần đến với đàn bà : ‘Tôi đẹp từ mái tóc nâu dợn đến bàn chân trắng thon, nhưng những người đàn ông đến với tôi, nh́n tôi, chỉ thấy từ bụng trở xuống’. Tác giả cũng so sánh lối hành xử của công chức chế độ cũ thời trước và cán bộ Cộng sản sau nầy đă đến với Nụ : ‘Ở thời nào th́ đàn ông cũng đến với tôi như một con thú.. Nhưng cái khác nhau là một con thú nhà được nuôi dưỡng trong nếp sống chứng mực, biết chờ biết hưởng thụ và một con thú rừng, nuốt không kịp nhai, hưởng thụ trong tân trạng gầm gừ , lo sợ bị khám phá bị tranh giành’. Vơ Thị Điềm Đạm đă chứng minh ng̣i bút già dặn trong việc dựng truyện, lối viết đối thoại và cốt lơi câu chuyện qua nhân vật chánh : Lớn lên trong một gia đ́nh đông con, không cha, mẹ vô trách nhiệm, Hai Nụ chưa qua khỏi bậc tiểu học nhưng nhờ nhan sắc trời cho, nàng tự kiếm cho ḿnh một lối thoát để sống và vươn lên với tất cả mánh lới trường đời. Thành công và giàu có trong ṿng tay đùm bọc của những người đàn ông thường dối vợ, ăn cắp của công… Nhưng rồi một ngày Nụ phải tự trả một giá thật đắt cho việc làm sai trái của ḿnh. Tác giả dựng câu chuyện để gởi đến chúng ta một thông điệp quan trọng về chữ tín, một đức tính cần thiết phải có trong đời sống con người.

Đến đây xin mời lên xứ lạnh ngắm hoa nở trên tuyết…. Những đóa mai vàng rực rở và quư hiếm chắc chắn sẽ tươi măi trong ṿng tay những người yêu thơ văn. Hăy t́m đọc để mai rừng Phan Thiết tiếp tục đâm chồi nẩy nụ, biến thành những loài hoa khác, dù dưới khung trời nào cũng giữ được gốc nguồn cội rễ và hương hoa vẫn măi măi đượm t́nh quê hương.

Paris, 22.10.2006

 

Du Tử Lê:

Với tôi, trong ṿng trên dưới mười năm qua, sân chơi chữ nghĩa, sân chơi văn chương của chúng ta, ở hải ngoại, cũng như trong nước, đă bị nhiều cây bút nữ...“lấn sân.”

Họ đẩy ra biên không ít, những cây bút nam giới.

Trong hàng ngũ những cây bút nữ đang “lấn sân” tôi vừa nói, có Vơ Thị Điềm Đạm.

Một trong những đặc điểm của chị, là khả năng mang lại cho một câu chuyện b́nh thường, (thậm chí, tầm thường,) một diện mạo, một trái tim... Từ đó, câu chuyện có h́nh hài, thịt, xương riêng, (mà,) tự thân, nó không hề có.

Vẫn theo tôi, khả năng này, không phải nhà văn nào, cũng có thể có được.

California. Nov. 07.

 

Tô Vũ:

Đề tài truyện ngắn này là một đề tài xă hội, mà tất cả những người Việt Nam tránh cộng sản, bỏ nước VN thân yêu ra nước ngoài cư ngụ, không cứ ǵ ở Na Uy, đều phải lưu ư. V́ nó liên quan đến tương lai của những trẻ em trong gia đ́nh, những thanh niên trong xă hội, mà mặc dù nền giáo dục cổ truyền nền nếp gia giáo tốt đẹp của xă hội Việt Nam, các vị-thành niên, trí khôn c̣n non nớt, đă vấp phải khi chạm chán với một xă hội, đầy cạm bẫy hư hỏng ở một số nước ngoài.

Theo nhận xét của Tô Vũ, ngọn bút già dặn của Điềm Đạm đă nêu ra những vần đề được phân tích sâu rộng với nhiều kinh nghiệm sống và kinh nghiệm giáo dục trẻ em. Vấn đề thiếu nhi phạm pháp là một vấn đề phức tạp, một đề tài xă hội nóng bỏng mà nhà văn ĐĐ đă tŕnh bày thành một truyện ngắn,

Trong truyện ngắn Mảnh Giẻ Vụn, tác giả đă để chính nạn nhân của sự phạm pháp, kể lại chuyện của em với những trường hợp  nào đă dẫn em đến phạm pháp. Một thiếu niên đáng thương. Một thiếu niên phạm pháp do sự đưa đẩy của ḷng tham lam của cha mẹ, do sự không hiểu biết pháp luật của cha mẹ, do sự chểnh mảng, do sự lơ là nhiệm vụ của cha mẹ, em được hưởng tất cả những phúc lợi xă hội, sự chăm lo, săn sóc, nuôi nấng tốn kém của xă hội Na Uy cho em, mong muốn em trở thành một công dân tốt như mọi công dân tốt, nhưng em đă không bắt kịp với cuộc sống ở một xứ văn minh, những đà tiến triển, em đă không lợi dụng được những phúc lợi  quư giá của một xă hội văn minh đă tặng cho em. Do sự khai man của cha mẹ ruột em tham tiền trợ cấp khai em là cháu, không có cha mẹ,  nên em được nuôi dưỡng sống đầy đủ tiện nghi trong một trại mồ côi, em sống ở xă hội Na Uy mà em không nói được tiếng Na Uy, không hội nhập được với xă hội Na Uy, khiến em phải tụ tập bè đảng với những em đồng cảnh ngộ để làm những việc phi pháp, sống ngoài lề một xă hội văn minh, một xă hội tận t́nh săn sóc em mong em trở thành một công dân tốt, em đă bỏ uổng cơ hội của đời em.

Tác giả đă kết luận với lời hy vọng của chính em mong trở thành một vật hữu ích, hy vọng có những bàn tay giúp vá víu những mảnh giẻ vụn (là các em phạm pháp) để may thành môt vật hữu ích, một bao gối, một bao chăn, một khăn trải bàn, một patchwork đẹp, hữu ích mà ta vẫn thấy bày bán ở các tiêm bán chăn mền, rideaux ở Âu Châu.  

Paris, 08.2007                  

 

Ngô Chí Thẩm:

Sau khi đọc xong bài Mảnh Giẻ Vụn của nhà văn Vơ Thị Điềm Đạm, tôi cứ suy tư măi, bài viết hay quá, ư tứ rất lạ nhất là phần kết th́ quá tuyệt vời!

Phần đầu câu chuyện nói lên sự thật cuả một người, một gia đ́nh trong muôn ngàn sự thật chưa được nói lên của người Việt lưu vong (không có chuyện “tha phương cầu thực”). Họ chạy trốn, lưu vong v́ Việt cộng tiêu diệt tương lai của con cháu họ. Họ ra đi nhưng vẫn luôn lo lắng và t́m cách đưa người thân ḿnh vượt thoát cái chế độ ngục tù, giam hăm con người nhưng họ không có khả năng theo đuổi ước mơ, toan tính cuả họ cho đến khi rốt ráo thành công, bởi v́ họ kém văn hóa và nghị lực, nên giấc mơ của họ thật hiền ḥa mà kết quả th́ thật đau thương đầy nước mắt và ân hận! C̣n các người Hùng và ông Tướng th́ sao?

Phần giữa nói lên sự lạc lơng của con người như những nhà chính trị salon lạc lơng giữa những nhà đấu tranh thích làm mà không thích nói.

Phần kết là một phần triết học rất cao siêu trong cuộc sống của mọi người, sự chắp vá với ư tưởng đẹp nhưng khi thực hành th́ tạo ra biết bao nhiêu là oan khiên v́ sự thờ ơ, thiếu kiến thức và không đi sát với thực tế. Họ chỉ làm những việc vá víu cỏn con chứ không chịu theo đuổi tới cùng để biến mộng đẹp thành hiện thực và họ không có khả năng để biến cái áo rách thành cái áo mới có giá trị!

Phần triết học này nó bàng bạc hiển hiện khắp nơi từ những người dân lành b́nh dân, lam lũ  và nó cũng đă xẩy ngay ra trong cả những người lớn tuổi, đă từng làm tướng chỉ huy hàng vạn quân cho đến những người Hùng cách mạng đua xe để giải thể chế độ ác ôn. Và cũng có một người Hùng muốn đứng dậy nhưng loay hoay măi vẫn chưa đứng dậy đúng kiểu cho nên Cộng chưa xụp đỗ và sự việc càng làm có vẻ càng rối rắm thêm!

 “Ba má đă cắt một tấm vải từ bộ áo gia đ́nh để vá lên bộ áo gia đ́nh khác mà không cần biết đến kết quả của sản phẩm may vá đó”.  rất giống với “đoàn kết trong chia rẽ, bất kể bất đồng chính kiến”.

Triết học của nhà văn nữ này rất rơ ràng, tế nhị nhưng cao siêu. Có bao nhiêu học sinh trong 1 lớp học có 40 học sinh đại học trường đời 70, 80 tuổi hiểu được? Cũng một câu văn, lời nói nhưng hàm chứa biết bao sức mạnh tâm linh để học làm người thành công nhưng có bao nhiêu người nắm bắt được nó?