Ca dao miền Nam

     

         U

     

      U Minh nước đỏ, choại, dớn, cóc kèn

       Ăn ở cho hiền, dạo chơi với rắn

       Bất kỳ sâu cạn, rắn nước, rắn râu

       Bay trên trời cao, rắn rồng uốn khúc

       Chạy ngang chạy dọc, rắn ngựa phóng theo

       Hút gió thiệt kêu, là con rắn lục

       Mái gầm lục dục, bò chậm như rùa

       Mổ xuống bất ngờ, hổ mây ẩn núp

       Coi chừng nó quất, là con rắn roi

       Ra đồng dạo chơi, là rắn bông súng

       Bưng đầy một thúng, là rắn cạp nia

       Ăn rồi ngậm nghe, hổ hành nấu cháo

       Dữ mà nhỏ xíu, đúng thiệt rắn trun

       Chứ nên coi thường, con rằn ri cóc

       Rắn mà muốn học, làm cậu ông Trời

       Có khách hay mời, là con hổ chuối

       Con rằn ri cá, thấy nước thì ham

       Hình vóc hiên ngang, rắn voi, mỏ rọ

       Thật là dáng sợ, chàm oạp, hổ lang

     

      U Minh Rạch Giá Thị Quá Sơn Trường,

       Dưới sông sấu lội, trên rừng cọp đua.

     

      Ước gì anh hóa đặng con dơi

       Bay lên đáp xuống chỗ nơi em nằm.

     

      Ước gì anh hóa được con kiến vàng

       Bò ngang quai nón hun nàng cái chơi.

     

      Ước gì anh hóa dược con ó vàng

       Bay ngang đám cấy sớt nàng đi theo.

     

      Ước gì duyên thắm chỉ hồng,

       Để cho thục nữ sánh cùng trượng phu.

     

      Uổng công anh se nhợ uốn cần,

       Uốn xong con cá nó lần ra khơi.

     

      Úp lá khoai,

       Mười hai chong chóng,

       Đứa mặc áo trắng,

       Đứa mặc áo đen,

       Đứa xách lồng đèn,

       Đứa cầm ống thụt,

       Thụt ra thụt vô,

       Thụt nhằm bụi chuối.

     

     

       V

     

      Vách thành cao lắm khó dòm

       Nhớ em anh khóc đã mòn con ngươi.

     

      Vái trời đừng nắng đừng mưa

       Để tôi che nón tôi đưa bậu về.

     

      Văn kỳ thanh bất kiến kỳ hình

       Mặt chưa thấy mặt mà tình đã thương.

     

      Vắn tay với chẳng tới kèo,

       Cha mẹ anh nghèo cưới chẳng đặng em.

     

      Vắng cơm ba bữa còn no

       Vắng em một bữa giở giò không lên.

     

      Vàng mười vô lửa vàng phai,

       Anh nằm đêm, anh nghĩ lại, coi ai bạc tình.

     

      Vàng thử lửa mới biết vàng cao vàng thấp,

       Em Bảy ơi, biết làm sao gần bên em mà anh ôm ấp cho được phỉ tình.

       Kiếp nầy mà em không được làm vợ của anh,

       Thì anh cũng nguyện kiếp sau anh cùng em như chim liền cánh cây nọ liền cành.

       Cho thỏa tình bấy lâu ao ước.

     

      Về nhà thấy kiểng thêm buồn

       Nhành mai ủ dột, cửa buồng nhện giăng.

       (Ra về thấy kiểng thêm thương,

       Nhành mai ủ dột, vách tường nhện giăng.)

       (Ngó lên Sở Thượng thêm buồn

       Nhành mai ủ dột, vách tường nhện giăng.)

     

      Vì ai bướm nọ xa ve

       Mùa đông thiếp đợi, mùa hè thiếp trông

       Cảm thương thiếp bắc, chàng đông

       Tiếc người có nghĩa mà không gặp mình.

     

      Vì ai nước mắt sụt sùi

       Khăn lau không ráo, khăn chùi không khô.

     

      Ví dầu cá bống xích (đánh) đu

       Tôm càng hát bội, cá thu cầm chầu.

       (Ví dầu cá bống hai mang

       Cá trê hai ngạnh, tôm càng hai (sáu) râu.)

     

      Anh về miệt dưới ở lâu

       Có người tới bỏ trầu cau trên này.

     

      Ví dầu cá lóc nấu canh,

       Bỏ tiêu cho ngọt, bỏ hành cho thơm.

     

      Ví dầu cậu giận mợ hờn

       Cháu theo cùng cậu kéo đờn cậu nghe.

     

      Ví dầu cầu ván đóng đinh

       Cầu tre lắt lẻo gập ghình khó đi

       Khó đi mẹ dắt con đi

       Con thi trường học, mẹ thi trường đời.

       (Ví dầu cầu ván đóng đinh

       Cầu tre lắt lẻo gập ghình khó đi

        Ví dầu mẹ chẳng có chi

       Chỉ con với mẹ chẳng khi nào rời.)

       (Ví dầu cầu ván đóng đinh, 

       Cầu tre lắt lẻo gập ghình khó đi,

       Khó đi mượn chén ăn cơm,

       Mượn ly uống rượu, mượn đờn kéo chơi.

       Kéo chơi ba tiếng đờn cò,

       Đứt dây đứt nhợ quên hò xự xang.

     

      Ví dầu cây cứng rễ bền

       Gió lay chẳng chuyển, sấm rền chẳng rung.

     

      Ví dầu cùi mít trôi lên

       Cùi chôm chôm trôi xuống, hai kiềng lùi* gặp nhau.

       (* Nói lái: ''Cùi liền")

     

      Ví dầu lịch vắn, lươn dài

       Quạ den, cò trắng, thằng chài xanh lông.

       (Thằng chài lặn hụp dưới sông

       Gánh gạo đưa chồng nước mắt như mưa,)

     

      Ví dầu nhà dột cột xiêu

       Muốn đi cưới vợ sợ nhiều miệng ăn.

       (Nhiều miệng ăn anh đây không sợ

       Sợ duyên nợ không tròn lỡ dỡ cho em)

     

      Ví dầu thiếp chẳng yêu chàng

       (Ví dầu tình đã phũ phàng),

       Xin đưa thiếp xuống đò ngang thiếp về).

     

      Ví dầu tình bậu muốn thôi,

       Bậu gieo tiếng dữ cho rồi bậu ra,

       Bậu ra bậu lấy ông câu,

       Bậu câu cá bống chặt đầu kho tiêu,

       Kho tiêu, kho ớt, kho hành,

       Kho ba lượng thịt để dành (mẹ) em ăn.

     

      Ví dầu ví dẫu ví dâu,

       Ví qua, ví lại, ví trâu vô chuồng.

     

      Vì em không dám phụ nghĩa tào khương

       Cho nên em phải lỗi với thung đường anh biết không.

     

      Vì giần cho cám xuống nia,

       Vì em anh phải đi khuya về thầm.

     

      Vì sông nên phải lụy thuyền,

       Chớ như đường liền ai phải lụy ai!

     

      Vịt nằm bờ mía rỉa lông

       Cá chậu chim lồng mấy thuở gặp nhau.

       (Vịt nằm bờ mía rỉa lông

       Cám cảnh thương chồng ăn học đường xa.)

     

      Vịt Tàu xuống tắm ao sen

       Trời ơi, lâu quá mới gặp em một lần.

     

      Vợ anh xấu máu hay ghen

       Anh đừng lấp lửng chơi đèn hai tiêm.

     

      Vợ chồng là nghĩa già đời,

       Ai ơi, chớ nghĩ những lời thiệt hơn.

     

      Vô duyên ghét kẻ có duyên

       Không tiền ghét kẻ có tiền cầm tay.

     

      Vô duyên mới lấy chồng khòm,

       Mai sau nó chết, cái hòm khum khum.

     

      Vò lành ai nỡ trét chai

       Áo lành ai nỡ xé hai vá quàng.

     

      Vui từ trong cửa vui ra

       Buồn từ ngã bảy, ngã ba buồn về.

     

     

       X

     

      Xa em từ mấy bữa rày

       Cơm ăn không đặng áo gài hở bâu.

     

      Xa nhau khó đứng khó ngồi

       Dạ em bối rối như nùi chỉ tơ.

     

      Xa nhau tại bậu đòi xa

       Anh em cô bác ở nhà còn thương.

     

      Xa ra đừng đứng một bên

       Em có chồng, anh có vợ, không nên đứng gần.

     

      Xa xa quê tía bốn phía mây giăng,

       Quê má rừng ngăn núi chặn,

       Quê anh sông dài rạch vắn, rồng rắn lượn quanh.

       Đi không nỡ, ở không đành,

       Chiều chiều gắng gượng lên gành ngó mông.

     

      Xăm xăm bước tới cây chanh

       Lăm le muốn bẻ sợ nhành có gai.

     

      Xấu tre uốn chẳng nên cần,

       Xấu mai nên chẳng được gần với em.

     

      Xin trời đừng nắng chớ mưa,

       Lâm râm gió mát cho vừa lòng tôi.

     

      Xứ độc địa người đi ít lại,

       Chốn hiểm nguy có vãng không lai.

       Anh đi phụ rẫy trúc mai,

       Bỏ em than vắn thở dài nhớ thương.

     

      Xứ hiếm địa chim kêu vượn hú

       Dế ngâm sầu nhiều nỗi đa đoan

       Ngó dưới sông thấy cá mập lội nghinh ngang

       Nhìn dưới suối thấy sấu nằm hơn trăm khúc

       Con tới đây là nguồn cao nước đục

       Loài thú cầm nhiều thứ gớm ghê

       Gấu chằn tinh lai vãng dựa bên hè

       Còn gấu ngựa tới lui khít vách

       Ra một đỗi xa ngoài mé rạch

       Thấy beo nằm đếm biết mấy ngàn

       Ngó lên bờ thấy cọp dọc ngang

       Lần tay tính biết bao nhiêu chục.

       Bầy chồn cáo đua nhau lúc nhúc

       Lũ heo rừng trừng giỡn bất loạn thiên.

       Đá chân hòn hươu chạy giáp dấu liền

       Nhìn triền núi nai đi nối gót

       Đôi vượn bạch nựng con thảnh thót

       Cặp giả nhơn cất tiếng rảnh rang.

       Ngó sau lưng thấy kỳ lân lửa mặt đỏ nanh vàng

       Nhìn trước mặt voi đông lố nhố

       Hướng Đông Bắc công kêu tố hộ

       Cõi Tây Nam gà rừng gáy ó o.

       Ngó trên cây thấy khỉ đột mặt đen mò

       Nhìn xuống đất thấy lọ nồi nhăn răng trắng xác.

       Xứ Tà Lơng nhiều con thú ác.

       Lọt vào rừng ắt chẳng đặng về:

       Muôn đàn ong xây tổ tứ bề

       Loài ong độc kể sao cho hết

       Các thứ kiến, kiến nào cũng nghiệt

       Dòng kiến hùm đếm biết ngàn bao

       Đường cheo đi qua lại non đèo

       Dấu thỏ lội dưới chân non liễu ...

       Dòng đẻn cườm rất nên quá dữ

       Chạm vào người ắt phải bỏ mình

       Loài sứa gai đụng tới thêm kinh

       Con cá cóc chạm vào đau nhức

       Cá mang ếch trúng vào thúi thịt

       Lưỡi hồng đao mang nó khó ngồi.

       Sớm mơi ra vào muỗi tựa trấu xay

       Rạng đông rồi bù mắt lấp chân tay.

       Sau bực thạch biết bao nhiêu con vích

       Trước sân đình rắn hổ ở chật đường

       Khi lặn trời gối tuyết dầm sương

       Giờ tắt nắng đồi mồi ra hứng tuyết

       Bầy chim ấy đố ai biết hết

       Muôn thú cầm người thấy hảo tình

       Khi lặng trời bầy sam nổi linh đinh

       Cơn sóng gió cua bò chật đất

       Ốc len ở như bao hòn núi chất

       Biển bãi bùn sò ở bất loạn thiên.

       Kìa là chim phụng, chim loan, cao các,

       Hồng hoàng thẳng cánh bay lên..

     

      Xứ nào bằng xứ Cạnh Đền,

       Muỗi kêu như sáo thỗi, đỉa lội lềnh như bánh canh

       (Cà Mau hãy đến mà coi,

       Muỗi kêu như sáo thổi, đỉa lội lềnh  như thể bánh canh.

       (Rừng thiêng nước độc thú bầy

       Muỗi kêu như sáo thổi, đĩa lội đầy như bánh canh.

     

      Xứ nào vui bằng xứ Sài Gòn

       Người đi như hội, anh còn nhớ em.

     

      Xưa kia ai cấm duyên bà

       Bây giờ bà già, bà cấm duyên tôi.

     

      Xung quanh cô bác giáp vòng

       Anh muốn hun về chốn loan phòng sẽ hun.