Một cuộc biển du

Sơn Nam

 

Linh đinh bo nước biết về đu ?

ậu bến An Giang thấy những rầu,

Bảy Ni my liền, chim nhp cnh,

Ba dng nước chảy, c vnh ru.

C rau nội quạnh, dn xanh mặt,

Khng tri bần kh, khỉ bạc đầu...

(Cử nhơn PHAN VĂN TRỊ)

Lo Bch day mặt qua một bn. Nắng đổ xuống từng đm lửa đỏ như mấy cục sắt trong l rn mới rt ra, cha ln rồi bay bổng xa dần, trở nn phiu diu, mt rượi như bầy đom đm v hnh bay trong đm. ng ba ngy ry, lo chỉ uống nước chớ khng ăn một hột cơm no. Hai hm đầu, lo lấy cớ lả mệt. Hm sau, đứa con lo bới cơm đầy chn, lo hứa sẽ ăn khi khỏe người. Chờ khi n nằm ngủ trưa, lo đổ cơm trở vo nồi, thảy xuống nước vi hột để nhn bầy c linh bu lại ginh mồi, phng mnh ln... Giờ pht ny, bụng dạ của lo thơ thới lạ thường, khng biết đi l g. hay l n đ t liệt rồi ? Nhịn đi năm ba ngy lin tiếp khng phải l một l do đầy đủ để chết ; sức người chịu dai lắm nếu hy cn cảm gic biết đi. ằng ny lo khng đi nữa : phn nửa thn xc của lo, từ ngực trở xuống, dường như đ la. Từ ngực trở ln, qua hơi thở phơn phớt, lo ngỡ chỉ cn lớp da nhăn bọc xương kh. Bịnh lo honh hnh từ mười năm qua đ gip lo trt nhẹ l phổi, duy cn đi mắt v hai lỗ tai. Nhưng hai gic quan ny đ biến đổi, hư hao qu nhiều. By giờ l ngy hay đm ? Ở đy l biển trần khổ hay l ở trn bồng lai ? Trong mớ nh sng lung linh, dường như c mun ngn gương mặt khc nhau hiện ra khng r rệt, dịu hiền như ngọc nữ kim đồng, trong tiếng tiu, tiếng so, tiếng đờn c, giữa bầy phụng hong bay lượn.

- Quạ ! Quạ đừng !

Lo Bch giựt mnh thở ph pho :

- Quạ ? Vậy m cha tưởng l...

Thằng Kim b trn xuồng, hươi dầm định đập lũ quạ đang liều lĩnh bu lại mũi xuồng. Lo Bch lắc đầu :

- N muốn rỉa xc tao th cứ rỉa. Coi chừng chm xuồng... Rn bơi tới nữa... Con ơi !

Rồi lo nắm tay n m ko lại st mặt :

- Thấy chm cy, xm nh no trước mặt khng ? Hừng sng rồi hả ?

Thằng Kim hoảng hồn, đon rằng cha n đang hấp hối. Mặt trời sắp lặn. N bơi mạnh. Qua lượn sng to ny n hồi hộp, chưa kịp nghỉ tay l lượn sng khc trn tới. ằng xa kia, ẩn hiện trn ngọn sng ngọn la xanh r. Từ hồi sng, mặc dầu n bơi lin tiếp, cảnh vật chung quanh vẫn y hệt. Nước chảy hăng, trn lan từ bờ sng Hậu Giang ra vịnh Xim La, chảy mi về hướng Ty. N thắc mắc : nước ở đu m nhiều qu, ngập đồng ruộng, su cỡ hai thước, mnh mng khng bờ bến như biển khơi. Hồi hm qua, lo Bch dẫn giải :

- y vng ruộng sạ thuộc tnh Long Xuyn. Hằng năm, nước ln vi thng rồi giựt xuống. i tắt như vầy hơi cực nhưng khng ai xt giấy thuế thn.

Giờ đy, n mới hiểu r sự thật của tiếng "hơi cực". Nhớ lc đi qua ph ại Ngi để vượt ngang sng di Hậu Giang, nước su, sng rộng nhưng n cảm thấy dễ thở hơn. Sng rộng c giới hạn, bơi non một giờ l qua khỏi ; giữa sng nhiều c lao nổi ln gip người đi đường vững tinh thần, rủi chm xuồng th lội v c lao. Vng ruộng sạ ny c khc ! Bờ Bến ở tận chơn trời, nước tuy cạn nhưng c thể giết người, nạn nhn dầu lội giỏi, vượt năm bảy ngn thước cũng khng tm được một căn nh sn, một ngọn tre m nương tựa.

Mặt trời xuống, ngy một thấp. V rặng cy ban ny biến đu mất rồi ? N tự hỏi. Mặt nước xanh tươi, đm ruộng sạ của ai hiện ra hng trăm cng đất. Lạc vo đ e ngọn la vướng vo dầm kh bơi, n quay xuồng qua pha tay mặt. Sng gi đ dịu xuống. Pha trước mũi xuồng, lố nhố những đốm đen ngm, chuyển động như giăng ngang kn chn trời.

Lo Bch ni vọng lại, yếu ớt :

- Thấy bờ bến g chưa ?

N nghing tai nghe tiếp.

- Ba để lại cho con ci o ny... Yếu qu... ba ngồi dậy cổi o khng được. Con..

N trố mắt. Hai chn của cha n im lm như khc gỗ bỗng nhin cựa quậy, giy dụa.

- Sao... sao khng cha ?

Thằng Kim la r ln, b tới. Tay chn ba n đ lạnh ngắt, mặt th xanh đen. N khc khng nn tiếng, nước mắt nước mũi cứ tun xuống.

ằng xa... xm nh hiện ra. N r ln. Nhưng tiếng h nghẹn trong cuống họng. Chụp cy dầm, n quơ ln trời lm dấu hiệu.


... Một chiếc xuống ba l rẽ nước tiến lại, người ngồi trn xuống qut lớn :

- G vậy ? T xuống ruộng hả ?

- Khng ! Ba ti chết rồi.

Khch nọ ngồi xuống, rờ vo lo Bch rồi nhn thằng Kim :

- Ở đu tới vậy ? Tội qu. Người ny l ba của ch em ?

- Dạ ở c lao ng Chưởng...

Khch lẩm bẩm :

- Th cũng ở trong vng tỉnh Long Xuyn... Biết sao by giờ ! i đu m lỡ đường như vậy ? C b con với ai gần đy khng ?

Thằng Kim chắp tay lại :

- ng gip dm ti. Khng ai hết. Khng ai hết.

- ể coi.

Khch quay lưng, đưa tay ngoắc chiếc xuồng pha sau. Thằng Kim đ hiểu những lằng đen ở chn trời khi ny l bầy tru v số kể đang lặn hụp. Tru quậy, sng nước chuyển nghe đng đng. Hơi tru thở kh kh như cy rừng khi nổi gi. Hng trăm cặp sừng cong vng, nhọn lễu nh trn bộ mặt ngơ ngc ba gc, giống hệt những tri ấu khổng lồ.

Khch bảo em b ở xuống sau :

- ừng cho tru đi theo. Khng kho chm xuống người ta by giờ ! My đẫn ch ny lại chi ng Hai Tch...

ứa b đp :

- Rồi ai coi chừng tru pha sau ?

Khch ngẫm nghĩ :

- Vậy th my đưa một đỗi, gần tới nh Hai Tch th h một tiếng cho ổng hay. Rồi trở ra lẹ. Ngoi ny tao len tru chậm chậm chờ my...

Rồi day lại thằng Kim :

- Ch em đi với em ny lại nh quen của ti. Họ gip gim cho.

* * *

Em b bơi trước. Thằng Kim theo sau, trong dạ buồn điếng nhưng cũng khuy khỏa được t nhiều. N ci đầu nhn : tay chn cha n đ rt ln, mặt nghing một bn khuất dưới ci nn l ; c lẽ khi ny ng khch nọ đ ch đậy mặt dm cho n.

ng khch bỗng bơi xuống theo, ku n :

- Ngừng lại nghe ti căn dặn : thằng nhỏ đ sợ ma lắm. Chiều rồi, đừng cho n thấy. Ch em lấy ci np ny của ti đem về nh ng Hai Tch. Khng chừng sng mai ti về tới. ừng buồn. ng Hai Tch cũng như ti...

Hai căn chi nằm l trn mặt nước. Khi cơm bay tỏa cuồn cuộn, tản mc trở về pha mặt trời mọc. Quạ đậu sắp hng trn nc nh, h mỏ ku rồi bay bổng vng quanh xuồng. Em b r ln :

- ng Hai ơi ! C khch của ch Tư Lập n !

Rồi n quy quả trở lại. Thằng Kim ni :

- Cm ơn.

ứa b nhn lại trong xuồng thằng Kim :

- Sao ng ny nằm hoi... Ku ổng thức dậy, tới bến rồi !

Thằng Kim mo mặt, nước mắt lại tun xuống. Như đon được trch nhiệm giao ph ny giờ, đứa b rng mnh, la ln một tiếng "trời" rồi bơi đi tuốt.

Nghe thằng Kim thuật lại hon cảnh của cha n, ng Hai Tch thở di, gọi b Hai nấu cơm thm để thằng Kim cng ăn. Thằng Kim nuốt khng v ; hồi xế trưa đến giờ tm tr n bận rộn v một cu hỏi m n khng dm thốt ra : "Chn ba n ở đu ? Lm sao m chn ?". B Hai gọi ng Hai ra phi sau. Hai vợ chồng ni qua lại th tho. ng Hai trở ra :

- của chu như thế no ? Miệt ny, ma ny ai rủi ro th cũng vậy. Bc coi chu như người nh nn mới ni thiệt. Phải chn gấp nội chiều nay, lng vng chờ sng mai khng lợi ch g.

Thằng Kim hỏi :

- Thưa bc, chn ở đu ?

on được vẻ lo u sợ hi ấy, ng Hai Tch ngập ngừng :

- Ni chn cho đng tục lệ chớ đất ở đu m chn ? Tứ bề l nước. C hai cch : một l xc cy tro ở giữa đồng rồi treo ln mặt nước, chờ khi nước giựt mới đem chn lại dưới đất. Như vậy mất cng lắm, diều quạ honh hnh. Chi bằng b xc lại rồi dằn cy dằn đ m neo dưới đy ruộng...

Thằng Kim đập đầu xuống sn nh, hai tay bứt tc :

- Trời ơi, phải biết vậy, ba ti đi tới xứ ny lm chi...

B Hai Tch rưng rưng nước mắt :

- Chu đừng khc. Trời định vậy. Ở đy ai cũng vậy ; người c của, ai tới xứ ny ? Trch cha, trch mẹ, trch trời l thm tội. Chu thắp nhang đi, lạy khng được th x ba x. Bc ra tay dm. Trời chạng vạng, lt nữa tối tăm, kh lắm.

Bước ra sau h để coi bng mặt trời rồi ng Hai Tch lật đật trở lại pha trước, tay cầm chai rượu. ng dở ci nn che mặt lo Bch, phun rượu ko tay chn xc chết ra cho ngay ngắn.

Hai chiếc np gi kn xc kẻ bạc mạng. B Hai vo nh rt mười sợi dy choại, chuyền xuống. Sau rốt, hai ng b lum khum khing xuống suồng ci thớt trn của cy cối xay la cũ.

Xuồng rời khỏi nh, mỗi lc một xa. Thằng Kim khc đi đi theo... để tự vận. B Hai Tch ni :

- Lớn rồi, chu khng phải l con nt nữa m đi liều mạng dại dột như vậy. Coi như l xong một ci tai nạn...

Thỉnh thoảng, ng Hai Tch day mặt lại, khot tay như ra dấu bảo người trong nh đừng trng theo. Biết cử chỉ của mnh v hiệu quả, ng cho xuồng tẽ qua một bn hng trong nh khng ai nom thấy cảnh tượng đau xt cuối cng. i mắt thằng Kim mở rộng, trừng trừng. Cả mặt nước giờ đy hiển hiện như con c th khổng lồ h miệng ra nuốt trọn thn xc cha n rồi ngậm miệng lại, giận dữ v chưa no. Nhưng chỉ giy pht thi ! Mặt nước trở lại yn tịnh, phải chờ khi da trời tỏ rạng sao Hm, nắng vng chm xuống, cơn gi Nam mới nổi ln lần nữa, triền min đến khi g gy văng vẳng.

Ngay bn thờ giữa, khi hương chy đỏ. của ng Hai v b Hai l cầu siu cho vong hồn người bạc mạng. Phần thằng Kim th sau khi uống trọn go nước lạnh, n nằm ngả trn sn, mệt lịm, ngủ tự hồi no. N mớ. N trở mnh đấm tay, đạp chn nghe rầm rầm. ng Hai, b Hai lấy chiếc chiếu đắp cho n.

B Hai ni :

- Tội nghiệp. thn n đơn chiếc m gặp cảnh ny...

ng Hai cau my :

- Biết vậy th tại sao hối ny b tiếc ci cối xay la ? Bộ b muốn cho ba n nổi snh lềnh bềnh trn mặt nước hay sao ?

- ừng ni nữa ng ơi. Tới ma nước giựt, bề no ng cũng rn nhớ hốt xương, chn cất kỹ lưỡng dm n. Ti khổ lắm...

ng Hai hớp miếng rượu :

- Khng cần... ất ruộng ny rải rc, Lũ khũ... xương người ta với xương tru, thứ tru "len" đi xa bị bịnh m chết dọc đường. Tới ma cy ruộng, năm no cũng vậy, ti gặp xương đ hoi.

- Rồi ng lm sao ?

- Th cy đất lấp lại cho la sạ mọc ln. Mnh cứ tưởng đ l xương của người hồi đời Bn Cổ... Chớ nhn nhận rằng n cn tươi trẻ hơn bộ xương m mnh đang mang đy th... mnh phải suy nghĩ cho phận lm người của mnh qu ! Mấy bữa đ, ti buồn, về nh khảo tiền của b để mua rượu uống, b khng hiểu nn rầy ti... B nhớ khng ?

Thằng Kim lại trở mnh, đập tay xuống sn nh...