Chiếc ghe "Ngo"

 

Sơn Nam

 

Thin hạ đồn rằng lục cụ Tăng Lin c php mầu nghe được tiếng chim ku, gi thổi v nghe cả đến tm sự từng giọt nước, từng hạt bụi trong lng đất.

Ngy hm qua, theo sự hướng dẫn của cụ, ch ph hương quản Hem đ đo được một chiếc ghe ngo. Khng biết ghe ny chn vi từ bao lu rồi ; chỉ biết l đất ph sa đ lắp ln gần một thước. Lục cụ Tăng Lin bn thắp nhang giữa ruộng, đọc kinh lm rm. Chập sau, cụ qu xuống trn trọng đặt tay ln mũi ghe. Ghe chưa qu mục, thn hy cn ngời ln mu nước sơn đỏ chi. Cụ lẩm bẩm :

- Lu lắm rồi... Hồi xưa kia, chừng năm bảy trăm năm qua, vng ny giu c, sung tc. Cứ xem chiếc ghe kia cũng đủ biết người xưa ti giỏi hơn người nay...

Ch ph hương quản Hem ni :

- Thưa cụ, tm được di tch ny u cũng l may mắn cho xm mnh. Khng hiểu theo tục lệ mnh c nn đo chiếc ghe ny, đem xc n về gần cha m thờ ?

- Khng được. Chiếc ghe ngo di trn năm mươi thước. Khoảng giữa, cy đ mềm, lm sao đem về cha nguyn vẹn được. Khng kho, chng ta hủy hoại cng trnh người xưa. Th chng ta đừng gặp chiếc ghe ny cn hơn l gặp m ph hủy. Ch biết ghe ngo l g khng ? N l hiện thn của rắn thần Naga, linh hiển lắm. Hồi đức Thch Ca ngồi thiền bn bờ hồ giữa rừng, rắn Naga l thần c. Hm ấy mưa to gi lớn, đức Thch Ca cảm ha được rắn. Rắn bn quấn trn chung quanh v ngẩng đầu ln cao để che mưa gi cho đức Thch Ca. Từ đ về sau, người Min khot thn cy sao, theo hnh rắn, hằng năm bơi đua trn sng để mừng ma nước nổi...

Ch ph hương quản Hem đứng nghe, tỏ vẻ thnh knh rồi đi theo sau lục cụ m về cha. Chuyến về, cả hai im lặng. Nắng chang chang. Thỉnh thoảng, họ quay lại nhn cnh đồng mnh mng, cỏ non vừa mọc xanh rờn. Nơi ruộng su, nước ngập ln khỏi mắt c, lc đc vi người lo cy bừa. Lục cụ nhn ch ph hương quản, ch ph hương quản nhn lục cụ. Linh tnh như bo trước vời họ điềm g. iềm ấy lợi hay hại ? Một chiếc ghe ngo bị chn vi từ năm su trăm năm, nay bỗng nhin hiện ra cho nh mặt trời !

Như thường lệ, lục cụ Tăng Lin vo liu an nghỉ. Ph hương quản Hem tỏ vẻ bối rối. Ch ngồi khng yn. Ch khng muốn về nh khi bao nhiu lo u cn chồng chất, xao động trong lng. Một nghĩ thong qua, ch lập tức bước qua bn hng cha, nơi trại l. Dưới trại, một chiếc ghe ngo di k ln cao, sơn phết kỹ lưỡng. Chiếc ghe ny lin tiếp bốn ma nước, đ lm vinh diệu cho cha ; cứ mỗi kỳ đua l thắng giải nhứt. Ch nhn chiếc ghe từ mũi ch li : bề ngang chừng tm tấc nhưng bề di đến năm mươi thước. Hnh ảnh con rắn thần Naga m lục cụ giảng giải khi ny hiện ra trước mặt ch. Hai con mắt ghe chớp ln. Ton thn ghe như rung chuyển, ngời từng đốm xanh đỏ như vảy rắn. Li ghe, đằng xa ka, như quơ qua quơ lại. Gi thổi ro rạt vo trại l. o ! o ! Hai tai ch nghe lng bng tiếng cồn, tiếng trống, tiếng h reo. Ghe nọ run mnh đi phng tới, gn cốt chuyển nghe răng rắc. Khiếp qu !

* * *

Lục cụ ngồi trong liu, ngng đợi ph hương quản Hem để ra ruộng nghin cứu xc chiếc ghe thin cổ nọ.

Trời qu trưa. Rồi mi xế chiều, ch ph hương quản mới tất tả bước vo, lạy cụ hai lạy như thường lệ. i mắt ch ph hương quản sng ln :

- V c lịnh ng ốc Phủ chủ quận nn ti phải đi hầu, về trễ.

Lục cụ sửng sốt :

- i việc g ?

- Dạ, ng ốc Phủ dạy cha mnh đng ba ngy nữa phải đem ghe tới chợ G Quao m đua với ghe của mấy cha khc.

Khng tun th c tội.

- Tội g ? Mới thng ny, chưa tới ma rước nước ! ua ghe như vậy tri với tục lệ.

Ch ph hương quản cố suy nghĩ :

- Dạ nghe ni lễ lớn lắm. Lễ của Ty, ngy 14 thng 7. Theo mọi năm, ở Rạch Gi mới c lễ. Năm nay, quận G Quao mnh bắt chước pht phần thưởng.

Lục cụ Tăng Lin nghim mặt lại. em ghe ngo của nh cha để đua, ăn mừng một ngy lễ chẳng lin quan g đến dn mnh nghĩ cũng kh xử thật. Khng tham dự l chống lại với nh nước Lang Sa, cn tham dự th mất cả nghĩa thing ling. Lục cụ bước ra khỏi liu, đi vng qua trại l để ngắm chiếc ghe ngo. Cụ ni :

- ua th cũng được. Ngặt mnh khng sửa soạn trước. Rủi thua th mất danh xm ny. Phải bo lại cho lng, sơn hai lớp thật kỹ. Ch ph hương quản biết khng ? Ghe khng trơn lng đi chậm lắm, dầu mnh cố sức bơi. Cẩu thả như thế ny...

Ch ph hương quản ni :

- y l chuyện cực chẳng đ. Cha no cũng vậy, họ đu c thời giờ sửa soạn kỹ hơn mnh. Dầu muốn hay khng, mnh cũng phải đua. Nghe ni th quan trn gip mỗi người một ổ bnh m, mười người lnh một hộp sữa. Ai về nhứt, được giải... thưởng danh dự.

Lục cụ gật đầu :

- Phải, nhưng m... ch chắc mnh thắng kỳ ny khng ?

Ch ph hương quản cười dn :

- Dạ chắc. Dn xm mnh bơi giỏi lắm ; hơn nữa, mới tm được xc chiếc ghe ngo xưa. Ghe c hồn, lục cụ ! Hồn chiếc ghe xưa gip chiếc ghe đời nay. Hồi hm qua, hn chi ti nghe chiếc ghe ngo ny chuyển mnh răng rắc như sung sức lắm.

Thế l sng hm sau lục cụ đch thn đọc kinh lm php cho ghe ngo. Ghe đẩy xuống nước ; bao nhiu trai trng trong lng h reo vang dậy như... ln thấy pho. Su mươi bốn cy đầm nhỏ phn pht ra, mỗi người một cy. Trước mũi ghe, cy lọng đỏ giương ln che một ci khay nhỏ đầy rượu, nhang, trầu, hoa quả v một ng Phật bằng vng lớn cỡ ngn tay ci.
Ch ph hương quản được hn hạnh lnh trch nhiệm chỉ huy cuộc chiến đấu sắp tới. Ch lạy lục cụ rồi đến ngồi nơi mũi ghe, dưới bng cy lọng. Ba mươi cặp thanh nin lực lưỡng từ từ bước xuống, ngồi sắp hng hai. B ghe khẳm, ngang m nước, tưởng chừng x xch một phn nữa l chm. Nhưng khng đu ! Ch ph hương quản đ vấn chiếc khăn nhiễu đỏ ln đầu rồi đnh vo ci cồn nhỏ :

- Mn ! Mn ! Mn !...

on lực sĩ hạ dầm xuống khot nước, nhịp nhng. Chiếc ghe ngo phng tới từng bực rồi nổi ln cao khỏi mặt nước. Nước văng trắng xa hai bn. Ta thấy ch ph hương quản nng cy dầm ln cao khỏi đầu, bơi trn khng kh.

Tập dượt như vậy năm bảy bận, ch ph hương quản bắt đầu yn tm. Lục cụ mỉm cười, gh miệng vo tai ch m căn dặn lần cht :

- Ngy mốt, khi sắp hng, ch nhớ kỹ : nếu họ sắp cho mnh ở pha bờ bn ny th mnh phải lấn tới chừng một tấc. Nước ngược chảy bn ny mạnh hơn. Cha Sc Ven c ba. Trnh đừng cho bn họ đụng nhằm ghe mnh : khng kho ghe mnh đứt ra lm hai khc. C bề g ch ngậm ng Phật vng vo miệng. Nhớ dặn anh em bn mnh uống rượu bớt một cht. Mỗi người, phần ba lt l vừa.

Tuy nằm nh, lục cụ Tăng Lin vẫn theo di được cuộc đua ghe. Cụ nhắm mắt định tr, tai lắng nghe tiếng cồn của ghe gho cha mnh. N khc hẳn giọng cồn của cha khc, cao vt hơn, thanh tao hơn.

Từ sng đến trưa, tiếng "mn, mn, mn" nghe đều đều. Cụ nhướng mắt, cau my rồi chập sau ngp di, thng cảm : ngoi kia, họ "cp" độ chưa được. Theo thường lệ, khi xuất pht hai chiếc ghe khng ở lằn mức no nhứt định. Sng qu rộng. Hai bn cứ bơi chầm chậm lấy trớn tới. hai vị chỉ huy liếc mắt nhn nhau, khi no đồng đua th mới bắt đầu. Họ mi "so cựa" với nhau như vậy.

Bỗng giữa trưa, tiếng cồn thc giục rồi im bặt. Lục cụ đứng dậy, đọc kinh lm rm, đi tới đi lui trước sn cha. Chao i ! Ngoi sng Ci Lớn, hai chiếc ghe ngo đ biến thnh hai con rắn thần bay trn mặt nước. Ka, ph hương quản Hem đỏ rực như cy đuốc : khăn đỏ, mắt đỏ v da thịt đỏ v rượu, v mu nng, v ch bảo tồn danh dự của cha mnh. Ka ! ghe của đối phương đang liều mạng xắn vo hng ghe bn ny để được huề v hai bn đều chm. Nhưng người coi li bn ny nhanh tay. lch qua được. Ph hương quản Hem vội chụp lấy cy dầm nhỏ, nng ln cao, bơi trn gi như thu ht tất cả sức mạnh của trời, của đất. Ghe vượt qua.

on dũng sĩ m cn dầm st vo ngực, ng mạnh tới, chuyển tất cả nhn lực vo mi dầm. Nước bay trắng xa. Sau cng, ph hương quản vội cầm ng Phật vng trong khay, bỏ vo miệng m ngậm.

Lục Cụ Tăng Lin hnh dung cảnh tượng dưới sng G Quao như vậy. N c thật khng ? Mồ hi tươm xuống lưng, thấm ướt o c sa. Cụ chắp tay vi Trời Phật rồi vo trong liu nằm xuống thở mệt, đợi chờ.

Chiều hm đ, tiếng ht vang dậy, tiếng cồn nhịp nhng đưa đến ngy một gần. Lục cụ đon đ l điềm chiến thắng. Cụ rửa mặt, ln cha thắp nhang để tạ ơn đức bn trn.

Nhưng ph hương quản Hem bước vo lạy cụ. Gương mặt của ch lạnh như đồng, gợn cht g buồn b.

Lục cụ hỏi :

- Sao vậy ? Mnh thua người ta ?

Ch đp :

- Dạ, mnh thắng. Nhưng m...

- Sao ?

- Nhưng m được giải thưởng...

Lục cụ trố mắt :

- ược giải thưởng, c g m ch ngại. Tiền bạc hả ? Vải b hả ? Nhang đn hả ? Năm nay, nh nước cho vật g ?

Ch ph hương quản Hem im lặng, chập sau mới bước ra ngoi đem vo một gi giấy lớn, từ từ mở ra th h ! l một l cờ tam sắc to tướng.

Ch ni :

- Ci ny của ng ốc Phủ tặng cha mnh, phần thưởng hạng nhứt.

Lục cụ khng ni nửa tiếng, nuốt nước miếng như cố nn cht g tủi nhục, xt xa. Hồi lu, cụ lắc đầu, cười xa rồi đỡ ch ph hương quản đứng dậy. Hai người bước ra sn. Một quang cảnh no nhiệt diễn ra : bao nhiu trai trng đang nằm trn bi ct, trn đất bn. Kẻ th ht nghu ngao. Kẻ th m ngực mửa ra no l rượu, bnh m, kẻ th vi tay ln như go tht, đi thm rượu nữa.

Ch ph hương quản ni :

- Dạ, by giờ mnh khing ghe ngo ln trại, mai mốt sợ khng ai rảnh.

Lục cụ ni :

- Phải. Rồi ch ở đy với ti. Ti buồn qu. C cht chuyện cần.

Ch ph hương quản sực nhớ đến chiếc ghe ngo thin cổ vừa tm được mấy ngy trước. Nếu hổm ry khng bận việc đua ghe ny, c lẽ ch xin php đo n ln được. V lục cụ chắc cũng đ dạy ch nhiều bi học hay hơn.

Ch ni :

- Mnh ra ruộng, tiếp tục đo chiếc ghe xưa coi thử, phải khng lục cụ ?

Lục cụ đp :

- Thi. Mnh cứ lấp đất lại cho chiếc ghe đ yn thn, khỏi bận hồn người xưa. Nay mai, vi chục năm nữa, chiếc ghe của cha mnh cũng vậy. Vạn vật đều biến đổi. Duy c nụ cười của đức Quan m bốn mặt... Bốn mặt của Ngi nhn bốn pha để cứu khổ chng sinh, khuyn ai nấy trầm tĩnh v sự đời mi đổi thay, thay đổi.