Miễu B Cha Xứ

 

Sơn Nam

 

Miễu B Cha Xứ, a Gừa, G Mả Lạn... phải qua những chm cy cổ thụ, những vng lau sậy hoang vu ấy rồi mới đến nh ng Tư ạt.

Trời đ qu chạng vạng. nh nắng thoi thp, đỏ kh. Trong giy pht trở sang mu tm bầm. Muỗi dậy ổ, ku vo ve khắp gần xa. Loi ếch nhi, cn trng bắt đầu ln tiếng, cho mừng bng tối đang trn ngập qu nhanh chng.

C đơn lm sao, căn nh giữa đồng ny ! Gi thổi lnh lạnh. Ti rng mnh :

- Thưa ng, chu về.

ng Tư ạt cười ngất :

- A ha ! ứa chu ny sợ ma. Ny giờ ti qun. V đy, đốt thm ngọn đn nữa. Phải rồi, đn lu qu ! Sợ ma sao ? Ở đy chơi m !

Ti trả lời, ấp ng :

- Dạ, cũng hơi sợ. Thin hạ ni ở a Gừa, ở G Mả Lạn nầy...

ng Tư ni nhanh :

- C ma hả ? Hơi đu m tin. Họ ni ma bung xuống lng thng từ cnh tay, từ bn chơn, ci đầu rồi rp lại. Họ ni ma ở truồng bỏ tc xa, đứng trn ngọn cỏ m ma. Mnh h, n h trả lời. Mnh chạy, n rượt theo. Nhưng ti nhứt quyết xứ ny khng c loại đ. Xứ ny, chu biết khng, l xứ của ma...

Ti trầm ngm suy nghĩ : Tại sao ng Tư ạt nhn nhận c ma rồi bảo rằng khng c ? Chớ ma ở g mả ny thuộc về loại no ? Dầu sao vẻ mặt trầm tĩnh, can đảm của ng cũng lm cho ti được yn tm cht t :

- Thin hạ đồn đi nhiều. Chu phải sợ theo.

ng Tư khu ngọn đn rồi vo trong đem ra một chai rượu đế :

- Uống đi chu. Thủng thỉnh ti ni qua chuyện khc vui hơn... ồn đi l một chuyện. Nhưng sự thật lại khc. Ci g được người ta lặp đi lặp lại nhiều lần bằng cu ht đưa em ? Vậy m c người khng hiểu r. Th dụ như :

Một mai thiếp c xa chng

i bng thiếp trả, đi vng thiếp xin.

Tại sao đi bng th trả, đi vng th xin ? Khng lẽ người đn b nước mnh mang thi tham lam ? Sự thiệt n c tch như vầy : đi bng l vật cha mẹ chồng cho nng du hồi đm ni ; đi vng l của ring m hai vợ chồng trẻ nhờ dnh dụm sắm được lc sau. Nng du than vn b mẹ chồng khắc nghiệt, sẵn sng "trả đi bng" lại cho mẹ chồng. Nhưng nng vẫn thương chồng - "xin giữ đi vng" - ni nỉ chồng cất nh ở ring để thot ch. Cu ht đ cao su lắm ! Hồi xưa, khch qua đường hễ nghe n l hiểu được tnh tnh của b mẹ chồng trong nh như thế no. Bởi vậy người ht phải biết ht, người nghe phải biết nghe. Ci chuyện ma ở G Mả Lạn ny cũng như cu ht đ. Lu ngy, thin hạ khng hiểu, họ ni xm, lm mất phẩm gi người đời xưa rồi đm ra sợ sệt v l. Chung quanh nh ny c ma thiệt...

- Gh qu vậy ng !

- Phải ! l hồn oan. Mnh phải thấy r họ, mnh phải thương họ. Thường bữa, họ tới lui, muốn lm quen với mnh nữa. "Sự tử như sự sanh, sự vong như sự tồn" m...

* * *

Non 80 năm về trước, hồi đ ở tại G Mả Lạn ny xm nh đng đc hơn by giờ. Họ sống về nghề ruộng rẫy, giăng cu, bắt rắn. Giặc Ty đến. Chng đng binh ở ngoi huyện Kin Giang. Binh sĩ của ng Nguyễn Trung Trực ln ko về chu thnh để cng kch. Dn chng nghe tiếng sng, nửa mừng nửa sợ. Tới một đm đ, nhiều loạt sng nổ cht cha ngay đầu xm, tại a Gừa.

Khng ai dm bước khỏi nh. Họ đon rằng c người bị giết v tiếng sng st nhơn nọ l của Ty. Sng hm sau, vi người bạo dạn ra d xt. Họ ko mấy ci thn người dưới đa đem ln, chn chất kỹ lưỡng gần bờ thềm.

Từ đ, đm no đm nấy giống nhau. Cứ qu nửa đm dn chng phải cắn răng, nuốt lệ m nghe sng nổ. Khi th nghe tiếng ku r. Khi th nghe thm tiếng chim bay.

Nước dưới đa lần lần đen ngầu, hi tanh. Cỏ bn bờ ngy một cao v dn lng khng cn ai lui tới để gnh nước như trước. Trong khi đ, con đường từ thềm đa ra ngoi lộ ci trở nn mn lẵn v dấu chn của bọn đao phủ Ty t v của những nghĩa qun, lương dn v tội từ nơi xa lạ dẫn tới.

Dn lng qu đỗi hiền lương, hằng đm, họ thức để chờ nghe tiếng sng đầu tin nổ ngoi bờ giếng. Rồi họ ci đầu lầm thầm đọc kinh vng sanh, cầu nguyện cho người qu cố.

Trưa đ ngy mng 7 thng chạp, bất thường giặc ko nhau tới bờ a Gừa. Chng đứng lại nhn xuống đa, đếm mấy g mả xung quanh. No ai dm h h ! Chập sau, chng rt lui. Một thằng b chăn tru được may mắn np ở gần bờ đa, khi ny. N về xm thuật lại :

- Tui thấy ng Ty ny cười, ng kia la ht, ng Ty nọ gật đầu. Mấy ổng dm v xm mnh...

iềm lnh, điềm dữ hay l khng c điềm g hết ? Khng ai đon trng cả. V đ l một diềm dữ, nhưng dữ qu mức tưởng tượng của họ.

m ấy cả xm đều bị bao vy.

Nhờ ngủ ngoi chuồng tru, đứa b chạy thot được. N qua xm kế bn cầu cứu trong khi sng nổ lin hồi, lửa bốc chy.

ầu canh năm, tiếng sng vẩn cn thưa thớt. Mặt trời gần mọc, chừng đ dn lng kế bn mới dm đi qua cứu gip.

Người chết qu nhiều. Người cn sống qu t. Lm sao m chn ? Ban đầu cn b thy bằng chiếu, mỗi hầm chn một người. Sau cng, cứ chn chung một hầm, đủ gi trẻ b lớn. Khing nhiều chuyến qu sanh ra mệt mỏi ! Họ khing bằng vng, đặt hai xc chết trn một vng, người trở đầu pha trước, người trở đầu pha sau.

* * *

- ng vậy ! Hồi đ hai người nằm một vng, theo kiểu hai đứa con nt ngủ trưa như by giờ thin hạ đưa con.

m về khuya. Chai rượu gần cạn. ứa b chăn tru thưở trước l ng Tư ạt ở G Mả Lạn buổi ny, ni tiếp :

- Lu qu rồi ! Thin hạ chết oan ! Cả xm chết giống nhau. Khng một người khc. khng một miếng khăn tang. Cả thng sau, quạ cn bay đen trời như tn nh chy... Ti l người quen với họ, họ thương ti lắm. Ti khng sợ ma, nhờ đ m t gặp ma. Vậy m khng hiểu can cớ g buổi trưa đ ti gặp họ.

- Ban ngy hả ng ?

ng Tư ạt ni :

- Chnh hiệu l... ban ngy. i gặt về, dọc dường ti gh lại bờ a Gừa. Thấy nước trong qu, ti nhảy xuống tắm rồi ngắt một cọng bng sng. nhai v miệng cho mt. Ti nhớ r : cọng bng sng di lắm. Nhai một hồi, bỗng nhin thấy một ng gi hiện ra, đu mặt với ti, miệng ổng th nhai đầu kia của cọng bng sng. Sợ qu, ti nhả ra nhưng khng được. Hm răng của ti cứng lại rồi... đnh ba cạp. Sau rốt, ng gi nọ nhai lần cọng bng sng đến gần mặt ti, hai mặt đụng nhau, st rạt, lạnh ngắt.

ng gi nọ hỏi ti :

- Ci thằng ạt chăn tru ! Nhớ ta đy khng ?

- ng l ai ?

- B con m ! Mấy chục năm nay, my lm ăn thế no ?

- Dạ ngho qu !

- Vậy th thằng ạt my cn sống tới by giờ cũng khng sung sướng g hơn mấy người chết yểu cả xm hồi đ. Nhớ khng ạt ? B con chết đm mng 7 thng chạp. Phải cng kiến chớ ! C thịt ăn thịt. C muối ăn muối. Rồi cất nh cho b con my ở. Nhớ thắp nhang.

ng Tư ạt ni tiếp cu chuyện :

- m đ, về nh ti ngủ khng yn. Sau rốt, ti ku gọi b con lối xm cất một ci miễu. Hương chức hội tề hỏi tại sao cất miễu m khng xin php ; ti trả lời đ l miễu thờ B Cha Xứ, no dm ni sự thật, sợ mnh bị buộc v tội lm quốc sự. Bởi vậy chu hiểu v đu ti giữ nhang khi ở miễu ny, v sao ở st G Mả Lạn m ti khng sợ ma. Ba bốn mươi năm nay, ruộng nương thất bt, c một lần bỏ xứ m đi nhưng buồn bực qu, ti trở về nền nh cũ. Ti nghĩ : Mnh ở đy ngho, nhưng m vui. Nhiều đm ti nằm ni thơ Vn Tin một mnh m khng đỡ buồn. Ti đứng nhn trời đất đồng ruộng ở ngoi. Tối thui vậy m vui qu ! Chu ra đy coi thử...

ng Tư ạt bước ra cửa, đưa tay lm dấu hiệu bảo ti đi theo. ồng ruộng mơ hồ. Trăng non chưa h. m lau sậy mịt mng chạy di như bức trường thnh, nối liền G Mả Lạn qua a Gừa, tiếp đến miễu B Cha Xứ đằng xa.

ng lẩm bẩm :

- Khng ring g ở G Mả, ở a Gừa... Rải rc đầy ruộng nương, hồi đ ở đu cũng c mả, c xương người. Ka, chu thấy khng ? Sao trn trời xẹt xuống một đốm... hai đốm. Rồi đất ruộng rung rinh, la mới cấy dợn đều như sng dậy ngoi biển. Chu thầy khng ?

Ti lạnh người. Gi thổi hiu hiu. Phải chăng oan hồn thuở trước đang về đy ? Họ trở thnh ct bụi, đang thu hnh vo rễ la để vươn ln mặt đất, đi đơm bng kết tri ?

Hay l họ buồn rầu khi nhn cậu b chăn tru cn sống st thuở nọ giờ đy sống hẩm hiu. Từng vệt sao rơi, phải chăng đ l những niềm tin tưởng soi sng quyển sử trường cửu của đất nước, một quyển sử khng c số trương m mỗi luống cy l một tờ giấy bao la, mỗi bụi la l một nt chữ khng nha, mun năm linh động ?

ng Tư ạt vỗ vai, bảo với ti :

- By giờ chu thấy ma chưa ? Khng thấy th rng đứng hoi cho tới chừng no thấy r. ng ở đy mấy chục năm rồi m chưa biết đủ mặt người. Bởi vậy đm no ng cũng thức, cũng nhn...