Tiểu Thu, Nh văn nữ đi vo

khu vườn  kỷ niệm qua tập truyện

''Tiếng Ht Vnh Khuyn''

 

Hồ Trường An 

 

Tiểu Thu l một nh văn gốc Nam Kỳ, chuyn viết về kỷ niệm những ngy chị sống ở Cao Lnh, Kontum v Ngả Năm Bnh Ha (Si Gn). Lc đc c vi truyện xảy ra trong khung cảnh thnh phố Montral (Gia-n-đại). Nhưng từ  thnh phố định cư ấy, chị khng qun viết những ngy hoa mộng ở trn 3 địa danh của đất nước Việt Nam m ti vừa kể.

Tập truyện ''Tiếng Ht Vnh Khuyn'' l tc phẩm thứ hai của nh văn nữ Tiểu Thu, sau quyển  ''Sng Nước Tnh Qu'' xuất bản vo năm 2003. Trong khi giao cho ti bản thảo của tc phẩm thứ hai vừa đng thnh tập rất đẹp, tc giả c cho biết rằng chị đang đem in n thnh sch. Đy l cng trnh thập thy tầm phương (gom gp lng chim tr v tm hoa thơm) của tc giả. Chị đ kết tập những truyện ngắn đăng trn vi tạp san ở Canada, đặc biệt l tam c nguyệt san Cỏ Thơm ở Virginia. Đy l sự đng gp tch cực vo ma văn chương ở hải ngoại d đang lc suy thoi, nhưng d sao cũng vẫn cn tiềm lực như mớ than hồng m ỉ chy dưới lớp tro mỏng.

Cũng như ở tc phẩm đầu tay, mạch văn của Tiểu Thu ở quyển sau vẫn trơn tru v thơm ngt tnh qu gợi trn dng lin tưởng người đọc cc loại hương du  như dầu m u, dầu dừa chẳng hạn, khi dng chng thắp đn th ngọn lửa sng trắng v tỏa hương thơm man mc. Văn phong của Tiểu Thu thao thao như nước khe ngi ở đồng rưộng, từ g nổng nhấp nh tun xuống trũng thấp, xuống ao, bu, lung, vũng, bật tiếng reo thnh tht v trong sng. Chị viết văn rất dễ dng, rất thoải mi, trn đầy hứng khởi như cnh diều, dải phướn, l cờ uyển chuyển bay trong cơn gi giữa thinh khng bt ngt. Chị t khi dng tới lối viết miu tả (la description) m thường dng lối thuyết thoại (la narration). Cũng như cụ Hồ Biểu Chnh hay cụ Vương Hồng Sển , chị kể chuyện tuồn tuột v ngon ơ, như nước tr Huế từ bnh tch được rt  ron rỏn  vo chn sứ mỏng trng men bạch ngọc. Lối kể chuyện của chị thật hồn nhin, thật nh nhảnh v duyn dng. Nhưng trong lối kẻ chuyện ấy, biết bao hnh ảnh kỷ niệm thn thương được hiện ra từng nt tượng hnh tuy khi qut m thật sắc sảo; những lời thuật sự ta lia, vo vảnh một cch nồng mặn.

Đy l đoạn  văn  trong truyện ngắn ''Dấu Ấn Cuộc Đời''; hai người bạn gi tm sự dưới mi nh ở thnh phố Montral, sau nhiều năm xa cch. Họ nhắc lại thời trung học:

Trầm ngm một cht Lan chợt hỏi Thư:

-- Mầy cn nhớ con Lệ Qun khng? Nh n gần kho gạo.

-- Tao lạ g. Hồi xưa n học lớp tao. Rất thng minh. Cặp mắt n vừa đen vừa sng, lng lnh như hai vin ngọc.

-- Tội n lắm mầy ơi. Sau 75, tụi tao đ khổ m n cn khổ hơn. V chồng n sĩ quan, lương cn chưa đủ sống, sau đ bị đi cải tao, n lm vất vả nui con, bữa đi bữa no. Thằng chồng n được thả về bn vượt bin, hứa sẽ bảo lnh vợ con sang sau. Ai ngờ qua được bn Mỹ, gặp mụ nặc n cũng bỏ chồng. Hai đứa hạp nhau về ci mn ... ''g'' th mầy biết rồi đ, bn bỏ lun vợ con bn nh, đang mong ngng từng ngy. Sau cng con Lệ Qun rứt ruột cho con gi theo d vượt bin. Chẳng hiểu ln tu lm sao, m con nhỏ rớt xuống biển hồi no khng ai hay! Thảm một ci l tới giờ, mỗi lần em n viết thơ về, vẫn phải ni dối l con b bnh yn, khỏe mạnh. Khng ai dm ni thật, v n c thể chết đi được Ti nghiẹp, n đu cn trẻ trung g để lm lại cuộc đời hả mầy. Cả đm trm trm nửa thế kỷ hết trơn rồi!

-- Ừ, ngy xưa nhn n lc no cũng cười, khoe hai ci răng khểnh, cặp mắt c đui. Ai ngờ đời n thảm thương như vậy.

-- Chưa đu mầy ơi! Mầy cn nhớ con Lan Đi bn lớp tao khng? Con nhỏ tc di tới thắt lưng, điệu rơi điệu rụng đ. Sau ny lấy tn Thanh, anh của nhỏ Hong lớp mầy. Sau 75, tn Thanh chạy tuốt qua Mỹ. Gia đnh nhỏ Hong bị kiểm k hết. Ngho khủng khiếp! Mẹ n từ một b mệnh phụ phải gnh hng ra chợ bn. Nhưng sau chịu khng thấu, hai ng b đều bịnh nặng. Tng cng, con Lan Đi phải hy sinh lấy cn bộ dể đem tiền nui bố mẹ chồng. Nghe cứ như l chuyện cổ tch mầy h?

Thư bi ngi:

-- Tao chỉ mong đy l những chuyện khng c thật.

Sau những tiếng thở di sườn sượt thương cho số phận khng may của đm bạn cn kẹt bn qu nh. Cả hai im lặng một lc, chợt Lan cười hi h:

-- Con Lan Đi mặt coi hiền m một cy đ mầy ơi. Tao nhớ năm đệ lục,

đứa no cũng ngố ơi l ngố ! Một bữa, giữa giờ ra chơi, bốn năm đứa vy quanh n, dĩ nhin trong đ c tao, n bn lấy giọng nghim trọng:  -- Tụi by phải nhớ cho kỹ. Đừng bao giờ để cho tụi con trai hn ln m. Biết tại sao khng? -- Cả đm ngố lắc đầu, n giơ một ngn tay ln điểm điểm trong khng kh v gằn từng tiếng cốt để cho những lời vng ngọc của n đi su vo đầu c ngu ngơ đang chờ đợi kia: -- l v khi được hn ln m bn nầy, n sẽ hn tiếp m bn kia. Rồi n sẽ hn xuống miệng v lần lần xuống cổ... v sau đ (con b di giọng ra)... mnh sẽ khng biết g nữa..! -- Cả đm ngố nhn n một cch vừa khm phục vừa sợ hi.

Thư hnh dung ra ci cảnh một lũ nhc hỉ mũi chưa sạch, mặt nghệt ra v sợ trước ci viễn ảnh bị con trai hn m cười chảy nước mắt. Nhứt l sự diễn tả của nhỏ Lan Đi tếu khng chịu được. Chẳng b với tụi nhỏ thời nay. Ở phng mạch bc sĩ Qun, nhiều đứa mới 12 tuổi đầu mẹ đ phải dẫn tối xin thuốc ngừa thai.

Lối miu tả một vận sự dưới ngi bt chạy thoăn thoắt như ngựa phi nước đại của Tiểu Thu chỉ gồm vi nt khi qut rồi bắt chuyền qua lối miu tả một vận sự khc. Cũng c thể chng ta nghĩ rằng tc giả trong lc kể chuyện, c p dụng một nghệ thuật tả cảnh tng hnh, nghĩa l chị khng trnh by những nt tạo hnh biểu kiến (c thể để cho chng ta thấy được) của bối cảnh. Nhưng trong lc kể chuyện, chị  vẫn c đủ năng lực  đưa độc giả đứng trước một khung cảnh hay một hoạt cảnh linh động, một v nhn vật sống thực v.v....  Cứ như thế, chị c  thể lần lượt tập hợp thnh một bức tranh d đơn sơ nhưng v cng linh hoạt. Đ l cch viết văn của cc cy bt gốc Nam Kỳ rất hợp với tầng lớp độc giả c khiếu thưởng ngoạn đơn giản: họ chỉ cần thưởng thức cốt truyện, chỉ muốn thả tm tư mnh tri theo từng diễn biến cốt truyện, khng cần đi su vo những chi tiết miu tả chi ly, tỉ mẩn đến độ m họ cho l rườm r v ch. Với lối hnh văn như thế ny, Tiểu Thu đ c bạn đồng hnh như Hải Bằng, Nguyễn Văn Ba... (nam), Phương Hoi Nam, Phượng Khnh... (nữ).

Rồi vừa lm bếp, Thư vưa hồi tưởng lại thuở cn con gi, ở ci xứ Kontum xa tt m khơi. Qung đời đo sao m m đềm, v tư lự! Ai chưa gh qua Kontum, sẽ tưởng rằng nơi đ chỉ c ni rng trng điệp, cng đm người thiểu số (m dn Việt thường gọi l Mọi c răng căng tai). Nhưng nếu ở qua, th sau ny, d c đi tận chn trời gc biển no, một phần tri tim cũng đ bị xứ Kontum nhỏ b đ giữ lại! Dn nơi đy l một sự pha trộn của ba miền Nam- Trung - Bắc. Phong cảnh đẹp một cc thơ mộng với con song Dakbla bao bọc chung quanh thnh phố (c thể thật hiền ha vo ma nắng v rất hung hn vo ma mưa. Những cơn lũ lụt lắm khi cuốn tri cả nh cửa lẫn sc vật hai bn bờ) v thật hng vĩ với những ni xa xa, mau xanh lam, thuộc dy Trường Sơn trng điệp. Cảnh đẹp v lng người hiền ha. Cao nguyn lạnh nn con gi cũng da trắng m hồng, khng thua g cc tiểu thơ xứ Hoa Anh Đo. Điểm đặc biệt nữa l Kontum ct trắng, khng giống Pleiku, d chỉ cch 50 cy số, m đất lại đỏ quạch. Ma mưa rt dơ, mỗi bước đi, cặp chn cứ muốn dnh chặt xuống mặt đuờng. Thư theo ba mẹ ln Kontum năm 12 tuổi, đng lc vo Đệ thất trường sơ. Những ngy đầu phải diện chiếc o di trắng, bước chn đi sao vướng lạ lng.

Đối với b Thư ngy thơ đ, cc chị Đệ ngũ, Đệ tứ, chị no cũng đẹp như tin. Nhưng v tinh lẻ, nn sau lớp cao nhất l Đệ tứ, phần lớn cc chị... theo chồng bỏ cuộc chơi hết trơn! Chẳng l Kontum c sư đon 22 Bộ Binh đng. Sĩ quan đng, nn chỉ ci e lệ gật đầu l cc c trở thnh b y, b t ngay ( học nhiều lm g cho n mau tn phai nhan sắc! ).

Nếu  đ từng đọc qua ''Sng Nước Tnh Qu'' rồi đọc ''Tiếng Ht Vnh Khuyn'', chng ta sẽ thấy Tiểu Thu yu thch tuốt luốt những địa danh, những xứ sở m chị đa từng định cư như Cao Lnh (Sa-Đc), Kontum, Ngả Năm Bnh Ha (Si Gn), Montral (Canada). Bất cứ địa danh no m chị cư ngụ trong một thời gian d di d ngắn  cũng cho chị nhiều kỷ niệm thn thương, niềm lưu luyến su đậm huống hồ la những mn trn cam giai nhục cng thổ sản thủy sản ở những nơi đ.

Trừ Montral ra, cc địa danh kia khi đi vo văn chương của Tiểu Thu mang t nhiều bng dng tuổi trăng ln hoa nở của chị. Trăng ph mỹ v sng như gương chiếu  trọn tấm lng thanh thản, hoa ph sắc bừng hương khắp một gc nhỏ của vườn đời  của một c nữ sinh yu nồng nn cuộc sống. 

 

*   *  *

 

Tập truyện  '' Tiếng Ht Vnh Khuyn'' gồm 10 truyện ngắn. Xin tm lược mỗi truyện ngắn như sau:

 

* ''C Nam Kỳ Đng Yu'':  Đy l cảnh gia đnh b quả phụ Tn thuộc hạng địa chủ. B c 3 người con: Cậu trai lớn  lưu học ở Si Gn. C c gi kế  tn Trang sau khi học xong lp nhứt, lại phải ở nh lo trau giồi nữ cng phụ xảo theo truyền thống của cc thiếu nữ  theo lễ gio gia phong thuở cựu tro. Cn c con gi t tn Cc th cn ở qu nh học bậc tiểu học. Vo dịp nghĩ Tết, Thanh rủ anh ban thn người Bắc  tn Huy xuống qu mnh ăn Tết với gia đnh mnh. Tại đy, Huy v Trang phải lng nhau. D ngn ngữ bất đồng, d c thnh kiến lệch lạc, nhưng cả hai vẫn yu nhau v đi đến cuộc hn nhn hạnh phc. Kết cuộc cu chyện đẹp như chuyện cổ tch Đng Phương lẫn Ty phương hay như chuyện thin phương dạ đm của xứ Ba Tư. Ở đy, tc giả lm sống lại ci Tết cổ truyền trn dải đất Nam Kỳ Lục Tỉnh:

Những ngy sau đ Thanh, Huy dọn dẹp nh cửa đn Tết. Trước sn nh ng nội c cy lo mai. Năm no Thanh cũng xin một cnh cắm vo ci độc bnh da rạn c vẽ bt tin mu xanh, đặt bn  cạnh bn thờ ng Tn. Chic lư đồng được đnh bng ngời. Mm ngũ quả chưng tri cy tuơi hực hỡ. Trang o bế nồi thị kho nước dừa với trứng, c lc thiệt ngon để ba ngy Tết ăn với bnh tt. Vui nhứt l chiều ba mươi, cả nh thức canh nồi bnh. Bnh tt nấu trong chảo đụn. Hai người mới khing nổi ci chảo đặt trn ba ng đầu rau ngoi sau h. Phải canh chừng cẩn thận v đi khi bnh khng cnh m bay đi mất tăm, chủ nh chỉ c nước đứng chửi đổng cho đỡ tức! Bốn người ngồi chung quanh nồi bnh. Củi kh nổ t tch, thỉnh thoảng văng tn đỏ như pho bng. Thanh v Huy thay nhau kể chuyện vui khiến Trang v nhỏ Cc cười lăn ching, qun cả buồn ngủ. Tới giao thừa th bnh vừa chn. B Tn cng giao thừa đn năm mới, rồi mọi người đi ngủ.

Sng hm sau khỏi cần ku ro, ai cũng tự động dậy thiệt sớm để sửa soạn. Hai tn đực rựa chỉ diện quần ty, o sơ-mi l xong. Thanh pha hai ly c ph rồi ngồi nhm nhi với Huy trong khi chờ đợi phi nữ lm đẹp. B Tn coi cũng kh mặn m trong chiếc o di gấm mu huyết dụ, nổi bng mai lan cc trc vng nh. Cổ đeo chuỗi hột vng, bng tai vng. Chiếc c r hột xon chiếu lấp lnh nơi ngn p t Mi tc muối tiu bới như thường ngy, chỉ c giắt thm cy trm vng tm cẩn hột trai ng nh. Nhỏ Cc từ trong phng chạy o ra như cơn lốc:

-- Anh hai, anh Huy coi em đẹp khng n?

Thanh chọc em:

-- Nhỏ nầy miệng cn hi sữa... b m đ điệu qu trời!

Cc chu mỏ:

-- X em m cn hi sữa hả? Cho anh hay trong lớp em...

Huy lật đật chen v:

-- Anh Thanh tru b thoi. Bảo đảm b Cc của anh xinh nht. Chiếc o đầm

thu hoa cc tuyệt qu. Trng b xinh như c Cng Cha Bạch Tuyết.

Cc ngơ ngc:

--  Cng Cha Bạch Tuyết l ai vậy anh Huy?

-- L c Cng Cha trong chuyện cổ tch. Thi, để lần sau anh sẽ mang về tặng Cc quyển ''Bạch Tuyết v Bảy Ch Ln''.

Đang ni chợt Huy ngưng ngang, mắt nhn sững về pha buồng của hai c gi. Trang từ trong đ bước ra. Huy nhắm mắt lại rồi mở to ra tự nhủ c thể no l c Trang của những ngy trước đy??? C nng thấy Huy nhn mnh đăm đăm th mắc cở hai m đỏ hồng. Thanh quay qua thấy mặt Huy thộn ra coi thiệt tức cười, bn đưa bn tay quơ qua quơ lại trước mặt bạn, miệng h ln:

-- Bớ ba hồn chn va thằng Huy. C lạc ở đu th về cho mau.

Trang mắc cở:

-- Anh hai. Bộ hổng chọc người khc anh ăn mất ngon hả?

Huy đập vai ban:

-- Thi my. Bữa nay mồng một, cấm chọc giận người khc.

Thanh lm bộ ng trời ng đất:

-- Thiệt la qu, đu c mưa gi g m sao c người bị st đnh trng vậy ka? Phải khng Huy?

Huy cười đp lững lờ:

-- Ừ,  th cũng c cht cht!...

Từ trước tới giờ, Thanh vẫn coi hai c em cn nhỏ dại lắm. Bữa nay thấy thằng bạn thn bị em mnh hớp hồn, Thanh mới để dm kỹ v bỗng cảm thấy lần đầu chng mới thật sự nhn thấy em. Ci o nhung mu hồng đo tn ln da trắng mịn của Trang đẹp ln bội phn. Cặp lng my nhổ kho khiến đi mắt đen huyền như to hơn. Nng đnh phớt một lớp phấn hồng ln m v đi mi cũng được t lớp son hồng lợt. Cổ chỉ đeo cy kiềng vng trơn. Tai đeo đi bng hột xon nhỏ nhưng chiếu lấp lnh. Ngn tay giữa đeo chic c r nhận hột trai thật đơn sơ. Tc chải kiểu tango phồng trước trn v mi tc bữa nay được kẹp bằng chiếc nơ cng mu o. Ử, con nhỏ coi cũng đẹp qu, hn chi...

 

* ''Tiếng Ht Vnh Khuyn'': Đy l hồi ức của c Mai, sau khi nghe bi  ht ''Trường Lng Ti'' trong  buổi tối văn nghệ trường Chu Văn An.

Khi cn thơ ấu, c b Mai học ở cc trường tại lng Tn An thuộc quận Cao Lnh. Trường gồm hai lớp cht do thầy Tnh  đảm nhiệm.  Muốn đi đến truờng phải trẩy đ ngang do người cha nui của Mai đưa đ. Sau đ l ngi trường chỉ c lớp năm do ch họ của Mai tn Thuận dạy. Ch vừa dạy học vừa hnh nghề xem mạch hốt thuốc. Năm sau, Mai khng r v nguyn nhn g m ch Thuận dẹp trường. Nguời ch họ khc tn Su Ln mở trường gồm ba lớp. Trường c  c gio Bch v c gio Liu. C Bch v ng hiệu trưởng Su Ln phải lng nhau. Nhưng cha mẹ ch bắt ch cưới c gi nh giu tn Thu lm vợ. Ch đnh chiều theo cha mẹ, nhưng vẫn cn thậm thụt dan du với c Bch. B vợ nổi ghen đnh ghen một trận, c Bch phải xin đổi đi tỉnh khc.

Khi Mai ln lớp nh, phải theo mẹ qua Phong Mỹ để tiếp tục việc học. Trường c bốn lớp năm, ba, tư, nh. Thầy Hiệu trưởng Lương người Bắc tốt nghiệp trường Sư Phạm, khi đổi về Phong Mỹ c mẹ theo. B cụ nhứt định cưới c Bạch thy mị đoan trang cho con trai mnh. Nhưng thầy đang tự tnh với chị Kim Sa cng ngồi lớp nh với Mai. Đm cưới vừa tổ chức th gia đnh Kim Sa thưa với Hội Đồng X l thầy Lương dụ dỗ chị Kim Sa tơi nỗi chị mang bầu. Thầy bằng lng bi hn với chị Bạch v chịu cưới Kim Sa, chịu trch nhiệm l tc giả ci bầu... giữa tiếng khc b lu b loa của b mẹ. Th ra thầy m mưu với Kim Sa tạo ra ci bầu chỉ ở ci miệng gia đnh của Kim Sa m khng hề c ci thai nằm trong ci bầu. V chẳng hiểu cả hai c lm ci vụ tiền dm hậu th hay khng? Thế l b cụ đnh cưới chị Kim Sa cho con trai mnh.

     Truyện ngắn ny được diễn tả bằng lời thuật vo von, nm thm mắm muối, rắc thm tiu tỏi hnh ớt, đủ cả... Tc giả khng qun kể lun thằng bạn trong lớp ve vn Mai, ngoi cch vẽ hnh hoa l rất đẹp m cn ng ln c b nũa. Văy Mai l ai? Hỏi tức l trả lời rồi. V c ai ngoi c b tiền thn của nữ sĩ Tiểu Thu chớ ai trồng khoai đất nầy?

 

* ''Thằng Luợm'': Đy l đứa con nui của vợ chng Su Hiến. Vợ th thương yu n bằng tm lng ngưi mẹ, cn chồng th chẳng đối xử khắc bạc g với n, phiền một nỗi mỗi khi say rượu ưa về nh đnh chưởi vợ con. Ch Su khng c việc lm nn ngy ngy đặt trm, nm c để kiếm ăn. Cn thm Su gip việc cho ng b Hội Đồng Vị. Bạn thơ ấu  của Lượm l con Hiếu. Cha của Hiếu nui rẻ con tru của Hương Quản Cư. Tru chết, cha của Hiếu khng c tiền bồi thường, phải ngồi t. Mẹ Hiu bắt con chị lớn của Hiếu ở đợ dể lấy tiền độ nhật Đ vậy mụ sanh tm ngoại tnh với ch Tư Lầu. Biết Hiếu ngho khổ, bữa đi bữa no, Lượm tm cch gip đỡ con Hiếu bằng cch san sẻ miếng ăn cho Hiếu.

Tnh cờ trong lc gy gổ với thằng bạn cng lớp, Lượm bị n chửi l con hoang Về nh Lượm hỏi mẹ. Thm Su xc nhận v khng con nn b xin đa con trai người bạn của anh mnh trn Nam Vang để nui lấy hn, để mai sau mnh sẽ được chửa ghn sanh nở. Thằng con nui đ chnh l Lượm vậy.    

Nh ng b Hội Đồng Vị c c con gi tn Tố Oanh cng chồng con từ Si gn về chơi, lại cn rủ thm b bạn tn i Loan. Lượm được đề cử lau chi bn ghế để đn khch v nhứt l bậu bạn với con gi b i Loan tn Cc Phương ln mười cng hai con c Tố Oanh l con b Tố i ln tm  v  thằng b Linh ln mười. Lượm by đủ tr chơi cho 3 đa trẻ nn được chng n mn. Ring b i Loan cũng cảm thấy mnh quyến luyến thương yu thằng Lươm m khng hiể tại sao? Một hm nọ v mun hi bng sen cho Tố i, Lượm ng xuống ao sen, mnh mẩy ướt mem. B i Loan cổi o n, lau mnh mẫy cho n, khm ph ci bớt son trn ngực n. B sực nhớ thuở xưa mnh l người đẹp tỉnh Bnh Dương  đ từng yu một thanh nin tn Sơn;  cả hai dan du nhau, c thiếu nữ i Loan kia c bầu. Cha mẹ nng bảo b v đưa nng ln Đ Lat sanh nở rồi đem con trai tư sinh kia  cho một cặp vợ chồng ở tận Nam Vang v bắt buộc nng phải lấy Thuần, bạn của Hưng (anh của nng) v cha mẹ Thuần v cha mẹ i Loan đ đnh hn cho hai trẻ.

Vụ cưỡng hn chỉ tạo tấm thảm kịch đồng sng dị mộng cho i Loan. Ri sau đ i Loan mang bầu, Thuần khm ph ra vợ mnh đ c con với người khc trước khi kết hn với mnh. Đứa con trong bụng nng khng phải l con đầu lng của nng, m l thứ con rạ. i Loan sanh cho Thuần đứa con gi đặt tn Cc Phương.  Cả hai cứ gay cấn lục đục với nhau đi đến chỗ ly dị khi Sơn cng dạy chung trường trung học với Hưng v tm cch thăm i Loan với tư cch người bạn. Thuần ghen tưng dằn thc nng nn nng xin ly dị, sống qung đời c đơn với con gi.

Thấy được bớt son trn ngực Lượm, b i Loan liền về Si Gn hỏi b v của mnh về việc cha mẹ mnh đem con mnh cho người khc ở nơi thật xa. B v khai thiệt mọi sự. i Loan tm gặp lại Lượm. Tc giả Tiểu Thu đ thay thế Ngọc Hong Thượng Đề  giũ sổ một cuộc hn nhn cưỡng p v lm cho mẫu tử được trng phng. Chưa hết đu, trong lc Lượm đi ra đm bắp, chị thay Ngọc Hong by cho n gặp một cảnh đnh đ vật ạch đụi giữa ch Tư Lầu v m con Lượm trong ruộng bắp. Eo ơi, chị c bao giờ để cặp mắt nghịch ngợm của chị thot khỏi chuyn lạ lng đối với trẻ nt nhưng rất... hấp dẫn đối với người lớn đu?

... Ăn cơm  trưa xong, thằng Luợm theo lời dan của m n, đi ra ruộng bắp của ch Tư Lầu mua một chục. N băng qua lộ mới th tới ruộng bắp xanh rờn. Những tri bắp no trn nằm xin xin trn những ci l di, uốn o, phất pho theo chiều gi. Lượm tới ci chi l nhưng khng thấy ch Tư Lầu đu cả. N nghĩ chắc ch đang hi bắp đu đy, nn cứ vạch l đi theo luống dất giữa hai hng cy thẳng tắp. Đang đi bỗng nghe c tiếng g l lạ nn n dừng lại ng do dc. Hnh như c tiếng rn rỉ đu đy. Lượm vảnh lỗ tai ln nghe, rồi lần lần theo tiếng rn đi tới. Bỗng n sựng lại v cch chừng đ hai ba luống bắp, thấp thong sau những cy bắp sai oằn tri, r rng l ch Tư Lu v m con Hiếu đang... dnh nhau! Hnh như  tiếng rn đau đớn l của m con Hiếu. Thằng Lượm hoảng hốt thối lui ra khỏi ruộng bắp, chạy một mạch về kiếm con Hiếu. Con nhỏ đang ngồi truớc hng ba nhn vơ vẩn ra đường, mặt lộ vẻ buồn thiu. Thằng Lượm vừa ko tay con nhỏ vừa lắp bắp:

-- Theo tao lẹ ln. M mầy với ch Tư Lu đang vạt lộn ngoi đm bắp.

 

* '' Mnh Ơi!''. Đy l hai cu chuyện hn  nhn của một người đẹp tn

Thanh My ở Đốc Vng. C l con của b Hương Ho B, chủ nhn tiệm bn hng vải kh giu. Qua c bạn Ngọc Chu, c được quen với  cậu t Nhơn, con ng b Hội Đồng Đng ở Long Xuyn nổi tiếng giu c danh gi. Cậu tm cch ve vn Thanh My v kỳ ko với mẹ để cưới Thanh My cho bằng đưọc. B Hội Đồng Đng cũng chiều con nn đi dạm hỏi Thanh My cho con. Nhưng b Hội Đồng Đng tỏ lời ch bai với m của Ngọc Chu rằng bn b Hương Ho Thi khng mn đăng hộ đối với gia đnh mnh. Lời ch đ lọt vo tai c Kim Anh, c nầy từ lu vốn thm thuồng được lm vợ cậu t Nhơn. Kim Anh tm cch thuật lại lời miệt thị của b Hội Đồng cho Thanh My nghe. V tự i v cũng v chưa yu t Nhơn su đậm nn Thanh My buộc mẹ hồi hn. Sau đ t lu,  qua tr mai mối của người bc du, Thanh My được b Cả Trọng dắt con trai l cậu Tư Tn đến nh b Hương Ho B để coi mắt Thanh My cho cậu Tư. Cậu Tư nầy qu đẹp trai gặp một c nng Thanh My yu kiều diễm lệ th dĩ nhin hai bn gy c st nổ rầm rĩ cho nhau. Thế l cuộc hn nhn thnh tựu tốt đẹp.

Nhưng khi về nh b Cả Trọng lm du, Thanh My mải m lo việc qun xuyến tề gia nội trợ m thiếu mặn nồng với chồng. Cậu Tư Tn ngoại tnh với c Kim Phụng. C ny l con người t điền của ng Cả Trọng. Mợ Tư Tn được c em chồng thc mch nn tm cch bắt quả tang chồng mnh tổ chức lm đm... cưới ln lt với Kim Phụng m lễ cưới chỉ c ch rể v c du. Mợ toan lm dữ th ng chồng lẹ tay xớt vợ ln xe đạp đưa vợ về nh để năn nỉ xin vợ tha tội.

Thấy vợ chịu mở miệng, cậu Tư mừng hm, đi bằng hai đầu gối, sấn tới:

-- Thi, thi mnh tha thứ cho anh nghen mnh. Anh thề m. C Phụng th

cũng l chơi qua đường. Anh chỉ thương một mnh thi. Anh ni lo B bắn.

Mợ Tư trề moi, x một tiếng di thn đượm mi khinh bỉ:

-- Thiệt tnh, Tiết Đinh San cầu Phn L Hu hồi xưa chắc cũng cn thua

anh xa. Bữa nay rn m suy nghĩ lại đi. Hồi no tới giờ anh hứa, anh thề c bao nhiu lần, m c lần no anh giữ lời được hay khng?

Mợ cng ni cng tức tưởi. Cậu Tư vẫn cn quỳ, thấy vợ ni vậy th lật đật m gi của mợ đang thng dưối đất:

-- Khng khng, lần nầy anh ni thiệt. Anh thề độc cho mnh tin.

-- Thi đi. Độc tới cỡ no tui cũng đ nghe đầy hai lỗ tai rồi. Nếu lần nầy anh thnh tm th rn quỳ đ cho tới sng.Tui mệt lắm rồi. By giờ để yn cho tui ngủ.

Mợ ni xong th nhẹ hất cặp gi để rt khỏi vng tay ng chồng đang m cứng ngắt. Khng ngờ cậu cũng quyết bm trụ tới cng, khng chịu bung ra. Hai bn giằn co nu ko một hồi, ci quần lnh Mỹ A  lưng thun lng mướt chống cự khng nổi... Cậu thừa thắng xng ln , v biết đy l cơ hội cuối cng c thể lm xiu lng b vợ đang giận cậu ti t! Con b Thanh My ra đời chn thng mười ngy sau đ.

Vẫn l một đề ti cũ của cc cy bt viết truyện đồng qu, vẫn l cch diễn tả nghịch ngợm với giọng điệu lu lo trong bt php của tc giả, nhưng ci hấp dẫn của cu truyện như lc no cũng mới đối với kẻ tha hương m nặng tnh cố hương thuở cn bn khai với tập tục cổ truyền v với thứ tnh cảm  đơn giản  m lại đượm đ niềm thit tha của dn tộc.

 

* ''Thong Hương Xưa'': Cng với ''Dấu Ấn Cuộc Đời'', truyện ngắn ny

l đề ti su sắc nhất trong tập truyện. Truyện đầu như sau: c Kim, thư k của Bc sĩ Thanh. Trong cuộc du ngoạn ngắn, c  đi ngang qua ngi nh đng cửa kn mt của cặp vợ chồng bổn xứ  l Jacques v Marie Trudeau. Họ đ lần lượt qua đời cch đy ba thng. Cả hai cứ ci vả h rầm suốt trn 60 năm chung sống. Thế m sau khi chn cất chồng xong , b Marie nhứt định khng ăn uống để từ từ theo chồng về bn kia thế giới.

Trở về phng mạch, Kim gặp người da đen tn Valentin lm việc ở Caisse Populaire đến xin khm bịnh nhức đầu v theo lời hắn, d lm việc sing năng, nhưng tại sao hắn vẫn bị mấy c bạn đồng nghiệp da trắng ch hắn ta lười biếng. Hắn nhứt đầu v lời ch bất cng ấy đ đnh m cũng c thể hắn nhức đầu v tại sao người da trắng khinh thường người da đen.

Người đến thứ hai l ng gi Phan. ng cho Kim biết vợ chồng ng về viếng tỉnh Chu Đốc, nổi tiếng c nhiều mắm ngon nhất Việt Nam. B vợ m ăn đủ thứ mắm nn bị đứt mạch mu chết đi để ng ở lại c đơn.

Rồi tn Jacques Gagn vốn l dn Canadien 100 % v cũng vốn l thứ k sinh trng ăn bm x hội. Thn thể, tc tai hắn bẩn thỉu; mi hi nồng nặc tỏa ra tm lum t la. Hắn đến xin thuốc ngủ v  từ ngy ch tối, hắn chỉ coi Tivi v uống bia lu b.

Đang li hi xếp hồ sơ th Kim nghe c bạn Mai bo tin gia đnh vợ chồng c Nga tan nt v b mẹ chồng đm dm pha để  gy xo xo cho vợ chồng con trai mnh. Cho nn từ chỗ ci vả đi đến chỗ thằng con đin tiết đnh đập vợ thừa chết thiếu sống. Nga phải nhờ cảnh st can thiệp v được cng đứa con tạm tr nơi cơ quan bảo vệ phụ nữ. Cn ng chồng bị đưa vo bịnh viện tm  thần. c nghiệt cho hon cảnh hơn nữa l Nga đang mang bầu được 3 thng.

Về những tấm thảm kịch gia đnh kiều bo, Kim nhớ lại một ng gi nọ được con bảo lnh qua Canada. ng vui sống với cng việc lm vườn. D đu một ngy nọ ng bị cảnh st hỏi tội v ng đi bậy trn sở vườn của mnh nn bị người hng xm thưa với cc đấng ''bạn dn'' rằng ng cốt ''khoe của''. ng gi tức giận đi về Việt Nam để được tự do ''tưới cy'', chẳng sợ ai lm mỏng lm dầy, lm kh lm dễ...

Người khch sau cng l c nữ qui bụi đời vốn dn bản xứ đến xin thuốc ngủ lẫn thuốc an thần v thằng bồ của ả đnh cướp nh băng bị t nn thần kinh ả căng thẳng.

Cuối truyện l Kim bắt gặp mi nước hoa ở đu thoảng đến. Kim nhớ đến c bạn ch thn ngy xưa tn Lệ Hồng. C ta chỉ thch nước hoa hiệu Tabu, khng chịu thay dổi thứ no khc. Kim nhớ lun bao kỷ niệm giữa Kim v c ta trn đất nước qu hương trong tuổi thanh xun lng man mộng mơ.

 

*''Dấu Ấn Cuộc Đời:' Trong truyện ngắn ny, tc giả Tiểu Thu dựng hai cảnh chị em thỏ thẻ trong đm dưới mi nh của c Thư tại thnh phố Motral (Gia-n-đại). Lần đầu, Thư v Lan đi bạn cũ học trường sơ ổ Kontum sau nhiều năm xa cch được dịp hn huyn trong chuyến Lan đến Montral viếng Thư. Lan kể hon cảnh bi đt của hai c ban chung l Lệ Qun v Lan Đi. Xin xem lại đoạn kể  được bt giả trch ra ở phần đầu bi viết ny. Trong đm tm sự đ Thư c nhắc tới Kim nh, c bạn chung thứ ba vốn l đầm lai xinh đẹp. Trước đ,  Kim nh c phone từ Mỹ cho Thư c hẹn qua Motral thăm Thư.  t lu sau đ, cũng lại c mn chị em thỏ thẻ đm thanh vắng. Kim nh kể lại cuộc đời ba chm bảy nổi chn ci lnh đnh của mnh cho bạn nghe. Truyện kể như sau: Kim Anh nghe lời đường mật v tin tưởng ci xảo kế điu mưu của Minh để gặp cảnh chồng cha vợ ti, gặp b mẹ chồng lựu đạn nn cực nhục trăm bề. Khi Cộng Sản xm lăng miền Nam, Minh đi học tập. B mẹ chồng sợ con du lai u của mnh sẽ gy cho bọn Cộng Sản lm kh dễ mỉnh nn đuổi 8 mẹ con Kim nh ra khỏi nh. Sau thời gian điu đứng, Kim nh gặp quới nhơn gip đỡ bun bn thuốc Ty nn sống kh vững. C gặp được anh chng qun tử tn Phương gip cho hai đứa con trai đầu của c vượt bin bằng đuờng bộ. Cn hai đứa con kế trong chuyến 6 mẹ con vượt bin bằng đường biển thất bại, bị mất tch. Sau đ, Kim nh được Hội Hồng Thập Tự cho biết hai đứa con mất tch kia đ được một gia đnh bn Mỹ bảo lnh. Lần vượt bin thứ ba, Kim nh lại bị thất bại, bị t, nhưng nhờ chng qun tử tn Phương kia tim cch gip c được phng thch để cng nhau trở thnh vợ chồng v cng vượt cbin trt lọt qua Mỹ. Sau thời gian lận đận trong cuộc mưu sinh tại xứ người, nhờ nghề bn fastfood với cc mn ăn Việt Nam m Kim nh trở nn giu c dể nui 10 đứa con (8 đứa con em, 1 đứa con anh v 1 đứa con của chng ta).

Bao giờ cũng vậy, Tiểu Thu khng bao giờ ly khai lối vit tếu đậm tếu lợt. Xen giữa từng đoạn kể lể từng tấm thảm kịch kinh hong trong cuộc đời, hễ được dịp tốt l chị xỉa vi cu tro lộng, vi cụm tu hoặc vi ngữ php nghịch ngợm, ranh mnh ranh mương. Cho nn những kẻ no ''lỡ'' đọc văn chương của chị, bt giả bảo đảm chẳng c ai c thể ngủ gục trn trang sch cả. Đ l ci triết l vui sống lun lun tươi ri của chị: D đời c ra sao th  hy cứ vui ln, vui được lc no hay lc ấy, d vui một ngy, d vui một giờ, ''dẫu một phần ba pht, gc tư giẫy'' (ni theo Nguyễn Bnh) đi nữa.

 

* ''Dưới Cội Sung Gi'': Truyện gồm hai thế hệ: đời bố mẹ v đời con. Số

l Hậu v Lng l đi bạn thn; cả hai cng đeo đuổi Cẩm Vn. Rốt cuộc, Hậu chiếm được tri tim người đẹp v cưới Cẩm Vn lm vợ. Lng đau khổ, cưới Mai lm vợ nhưng khng yu vợ. Cẩm Vn sanh cho Hậu một trai, đặt cho n ci tn T . Cn Mai sanh cho Lng một trai tn Đức v một gi tn Liễu Nhu. Nhưng khi sanh đứa thứ ba xong, Mai chết trong lc Lng ở sng bạc. Chng quyết tm bo th Hậu, dụ dỗ Hậu bi bạc. Cẩm Vn tm Lng năn nỉ Lng đừng đưa chồng mnh  ng vo bức tường thứ ba trong tứ đổ tường (tửu, sắc, ti phiến). Nhưng vốn đa lập tm bo th th Lng vẫn tiếp trục đẩy bạn vo con đường cng của th đỏ đen. Rốt cuộc, v tiu tan sự nghiệp v thiếu nợ như cha Chổm, Hậu tự tử. Cẩm Vn ka khỏi tỉnh nh, sau khi thống trch Lng dữ dội. Ngi nh của Hậu bỏ hoang, người trong xm đồn rằng đm đm c vong linh Hậu hiện về.Vi năm sau,  Cẩm Vn ti gi với một ph thương Hoa Kiều ở Nam Vang, nui con trai l T ăn học thnh ti.

T trở về sửa sang căn nh của thn phụ, nhưng giấu người lối xm tn thật của mnh. Chng xưng l Hong, tm cch quen biết Liễu Nhu, con gi của Lng v Mai. hiện giờ c thiếu nữ n nhu xinh đẹp kia đang ở chung với b nội v người v. Vtrong khi quyết chiếm đoạt tri tim của nng. T nhận thấy Liễu Nhu l một c thiếu nữ hiền hậu, giu lng nhn từ, thường gip đỡ dn ngho trong xm. Lc đ chng mới th thật mnh l T rắp tm về Sa Đc để quyến rũ nng  danh x tiết bằng cch đưa nng vo cảnh mang hoang thai để bo th kẻ lm hại cho chng tự tử, cua nh chng tan nt. Chng cn cho Liễu Nhu biết rằng sau khi suy đi nghĩ lại, việc bo th rửa hận chỉ gy thm ci c nghiệp oan oan tương bo m thi; huống hồ chng chn thnh yu nng bằng cả con tim nguyn vẹn. Vả lại, T cũng đuọc biết ng Lng cũng đ từng tỏ lời hối hận với b Cẩm Vn trước khi b bồng con đi xa. T xin cưới Liễu Nhu lm vợ v được nng nhận lời.

Cốt truyện hơi giống cc cuốn phim tnh cảm x hội -đại-lợi đ từng đưa tn tuổi cc diễn vin v diễn vin u Chu, Mễ-ty-cơ ln đi vinh quang như Marta Toren, Maria Flix, Yvonne Sanson, Yvonne Furneaux, Nadia Gray, Anna Maria Ferrrero, Gianna Maria Canale, Lucia Bose, Eleonora Drossi Drago, Eva Bartok, Rossana Podesta, Silvanna Pampanini, Antonella Lualdi... (nữ), Amdo Nazzari, Ettore Manni, Jacques Sernas, Franco Interlenghi, Tomas Milan,  Pierre Crossoy, Vittorio Gasmann, Pedro Armendariz  (nam)... Nhưng ở đy, tc giả tiết kiệm sng đạn, gươm gio, mu me v c mộng hơn. Nhờ ci kết cuộc chi chan mu hồng hạnh phc nn cc độc giả b gi trầu tm cho mnh một miếng trầu ngon, cc độc giả ng gi ống vối nhồi thm thuốc l G Vấp vo tẩu thuốc, cc người trẻ tuổi trổi giọng du dương ; họ vừa ht thuốc hoặc ăn trầu, ca ht vừa hả h thưởng thức ci  hậu tốt lnh của truyện kể dưới ngi bt của nh văn nữ đất Cao Lnh ny.

 

* ''Đời Cn C Nhau'': Đy l tnh sử của cậu t Ho, con ng Hội Đồng

Ph, tốt nghiệp trường Đại Học Dược Khoa về qu vinh quy bi tổ. Cha mẹ cậu đ chọn c Thu Thảo dung nhan sắc sảo, con gi bc sĩ Đương cho con mnh cưới lm vợ. Nhưng khi về qu nh, cậu nhận thấy Lụa, con gi mụ tớ Hai Nhin trổ m mỹ miều , đm ra thm kht c ta nn tm cch quyến rũ c ta, chiếm đoạt tấm băng trinh c ta. Sau đ, cậu cưới Thu Thảo. Hai vợ chồng chẳng những mn đăng hộ đối, lại cn đẹp đi nn cả hai m man tng tịch với nhau. Lụa sau lần n i với cậu t Ho lỡ mang  thai. ng b Hội Đồng cho mẹ con thm Hai Nhin một số tiền bảo họ bỏ đi cho thật xa.

Ai d trong chuyến đi ra Vũng Tu hứng mt, cậu t Ho bị tai nạn xe  hơi, rồi bị chứng bất lực sinh l. Từ đ vợ chồng cậu sống trong cảnh đồng sng dị mộng. Thu Thảo thường vắng nh để lui tới với người ban trai cũ. B Hội Đồng Ph buồn rầu lo sợ con mnh bị tuyệt tự v hối hận đ đuổi Lụa ra đi nn gia đnh b bị Trời trả bo. Về phần Lụa, nng đ yu Ho khi vừa mới lớn. Tuy bị Ho đnh trống bỏ di nhưng nng tự hứa sẽ ở độc thn  suốt đời để nui con nn người. Khng được lm vợ Ho, nhưng c một đứa con với Ho l nng đủ mn nguyện rồi. Lụa sanh một đứa con trai đặt tn l Hiệp. Ai ngờ m con của thm Hai Nhin ăn nn lm ra, c cơ ngơi vững chắc, tuy khng giu c g. Tnh cờ, Ho gặp Lụa, hiện lm chủ sạp vải ở ngoi chợ Bến Thnh. Cuộc ti ngộ dần d đi đến chỗ thng cảm nhau, mọi sần sưọng gt mắc tan r. Nhưng Ho nghĩ mnh bất tc sinh l nn khng dm đi hỏi g ở Lụa, chỉ mong được nhn nhận Hiệp l con chnh thức của mnh. Nhưng Lụa gieo cho chng một hy vọng rằng nng sẽ đưa chng tới ng danh y giỏi khoa cham cứu để gip chng lấy lại một thể chất bnh thường. Cu chuyện chấm dứt ở đy.

Ở truyện ngắn ny, Tiểu Thu đề cao tấm lm cao đẹp của mẹ con thm Hai Nhin. Chị khng đả kch  hay buộc tội Thu Thảo. Ho dưới ngi bt chị l kẻ khng luyện đạt nhn tnh thế thi. Khi du học ra ngoại quốc, chng đ lm tnh với Mylne, em gi của bạn chng, sống cuộc đời tnh dục phng khong, khng yu nhau nữa l anh đi đường anh, ti đuờng ti. Với Lụa, chng chơi hoa cho biết mi hoa, rồi bỏ mặc nng gnh vc hệ lụy m chng qun rằng ở xứ ta, người đn b sa ng kh lm lại cuộc đời. Vậy m Lụa can đảm gnh vc ci tnh yu đơn phương của mnh, khng on trch Ho. Cn thm Hai Nhin bị tn ho ph cưỡng bức mới sinh ra Lụa, cũng khng on trời trch đất. Gặp được ch Hai Nhin cưới lm vợ rồi t lu lại gặp cảnh ga bụa, thm nhận nui thằng Cầm, đứa con ring của chồng, coi n như con ruột. V d bị b Hội Đồng cho một t tiền rồi đuổi đi, thm cũng khng on trch b v thm chỉ nghĩ lc thm chửa hoang đẻ lạnh, b đ ra tay cứu gip thm.

Đn b Việt Nam dưới ngi bt của Tiểu Thu trội hơn đn ng Việt Nam nhiều.       

 

* ''Hạnh Phc Nơi No?'': Đy l cuộc đời của Hoa, một thiếu nữ bạc phuớc, đa trun đa  khổ lụy. Sớm m ci mẹ phải ở với cậu ruột, bị mợ du ngược đi. Sau đ, đuợc b Năm, một nghiệp chủ gip đỡ cưu mang nn khi lớn ln, từ con Xu ốm o lu lt trở thnh một c Hoa xinh đẹp. Rồi c yu một tn

Chệt lai đẹp trai tn Hiếu, bị b mẹ y ta chửi mắng bu xấu nn cả hai phải chia tay. C yu hắn chn thnh su đậm, cn hắn yu c hi hợt. Sau đ c yu tn Hưng, cũng bảnh trai, cũng hời hợt. Khi c mang thai, hắn toan bỏ mặc c với ci bo thai, nhưng nhờ b Năm can thiệp, hắn phải cuới c, rồi ln lt đi đm với một  c chiu đi vin ở qun Chiều Tm. Sự tan vỡ khng sao trnh khỏi. B Năm gip Hoa mở ci sạp bn cơm ngoi gc chợ. Rồi c lại yu một tn trung sĩ từ Nha Trang đổi vo. Hắn c vợ nhưng bảo rằng vợ chết. Cả hai ăn ở nhau rất hạnh phc. Rồi mụ vợ hay đuợc đến ph tan nt ổ uyn ương. Văy l mối tnh thứ ba kết liễu một cch tức tưởi. Trong số thực khch ăn cơm ở sạp c chng đạp xch-l tn Minh th rri lại yu Hoa chn thnh. Cảm tnh của hai nhen nhm dần d mới tượng hnh thnh tnh yu. Cả hai toan đi tới hn nhn. Nhưng Minh gặp tai nạn xe cộ : một  chiếc qun xa đụng chiếc xch l của Minh.  Đầu Minh bị đập vo chn cột đn. Tc giả bung lửng ở y, khng cho biết Minh sống chết ra sao.

 Đy l một truyện ngắn duy nhất c ci kết cục bi thảm trong tập truyện ''Tiếng Ht Vnh Khuyn''. Hoa, c gi lun đi tm kiếm hạnh phc khng nhm mỏi. Nhưng hạnh phc như bức thư trao lầm hết địa chỉ nầy sang địa chỉ nọ. Nhưng tới khi thư trao trng địa chỉ th người nhận thư chưa kịp đọc hoặc chỉ đọc sơ qua th bị định mệnh tn c ging xuống đương sự một c ng quỵ. Trong pham vi truyện ngắn, tc giả c nhiều ti liệu, nhiều chất liệu nn kh ph diễn văn ti. Cho nn chị đnh dng văn php thuyết thoại. Nếu ''Hạnh Phc Nơi Nao?'' được trnh by tỉ mẩn hơn v diễn tả chi ly hơn sẽ hnh một truyện di.

 

* ''Đời Vẫn Đẹp'' : Chng thanh nin tn học tn Pht v c Xẩm lai (cha Tu mẹ Việt) yu nhau. Pht muốn cưới Mỹ Linh, nhưng ng bố Chệt Xương đ hứa gả con gi mnh cho anh chng Chệt Qun. Vả lại, người Tu vốn chủ trương th cưới vợ dị chủng cho con trai mnh , cn con gi mnh th phải kết hn với người đồng chủng. D được b vợ  năn nỉ cho tới gảy lưỡi, d Mỹ Linh c khng cự  cch no đi nữa, nhưng lo Chệt Xương vẫn giữ lng dạ cứng hơn gang v dẻo hơn thp. Tng thế, Tm người anh con nh bc của Pht by kế cho Mỹ Linh khai dối với cha rằng nng đ c mang với Pht. Văy l nhờ cch liều lĩnh của Mỹ Linh m ng cha đnh hồi hn với Chệt Qun.

Đề ti của truyện ngắn ny cũng chỉ tầm thường thi, nhưng tc giả xen lc đc trong lối kể chuyện của mnh vi đoạn tả cảnh, tả người. Vả lại, lối diễn tả mọi tnh tiết của tc giả rất duyn dng nn cu chuyện c một hấp lực mặn m. Như vậy, chị Tiểu Thu cho chng ta biết rằng: trong lối hnh văn, chọn đề ti khng quan trọng bằng diễn tả đề ti. Đề ti d c hay ho cho cch mấy th cũng như một miếng thịt tươi ngon m cch diễn tả vụng về th mn ăn sẽ dở tệ. Cn đề ti xong xĩnh m được diễn tả kho lo th  đ cũng như miếng thịt km phẩm chất nhưng nhờ gặp tay đu bếp cừ khi, n sẽ biến thnh một mn ăn ngon như đuợc lm bằng giai nhục trn cam.

 

*   *  *

 

Ci đặc điểm trong văn chương của Tiểu Thu l cảnh vợ chồng u yếm nhau. Thường l b vợ nũng nịu cn ng chồng th mơn trớn vuốt ve, vỗ về. Cảnh lứa đi mi mẫn với nhau một cch mặn nồng như diễn ra trước mắt  người đọc lm họ c thể lin tưởng đến  Điu Thuyền ng ẹo với Lữ Bố trong tuồng ''Phụng Nghi Đnh'', đến mn Ty Thi giỡn nhột vua Ng Ph Sai trong vở ''Ty Thi Gi Nước Việt''. Tc giả dng lối đối thoại đậm đ kịch tnh để thm mặn muối cay gừng v  xng ướp thơm tho mi trầm hương ngọc quế vo cu chuyện.

Đy l một pha vợ Nam chồng Nam đa cợt nhau trong truyện ngắn ''C Nam Kỳ Đng Yu''. Tc giả khng vẽ ra một hoạt cảnh với những cử chỉ những động tc gơi hnh, m chỉ dng lời ni bng đa, pha lửng một cch nghịch ngợm. Đ l những lời đối thoại trong cc vở hi kịch nhẹ nhng, nhưng tnh  no km nồng mặn:

Cc như chọt nhớ ra điều g, cặp mắt chợt sng như hai đn pha:

-- Anh ơi, em nhớ ra rồi. Năm nay vừa đng 40 năm đm cưới chị Trang.

Tụi mnh sẽ dnh cho ảnh chỉ một ''sự ngạc nhin'' thch th. Em sẽ tổ chức một bữa tiệc kỷ niệm tưng bừng. Mời đm bạn b của tụi mnh tới ht karaok cho vui. Anh thấy vợ anh c sng kiến hay chưa?

Hưng giở giọng t Tr n:

-- Hỡi ơi, c ai hiểu vợ anh hơn anh nữa??? Ừa, anh thấy ci hổn danh m

hồi anh Thanh với chị Trang đặt cho em ''nhỏ Cc x xọn'' sao m đng ''một chăm phần chăm''...

Cc vo v bắp vế Hưng một ci đau điếng:

-- Cho chừa ci tật ni xấu vợ! Thi, ra coi hockey đi cho em dọn dẹp.

Chuyện chị Trang hạ hồi phn giải.

Hưng đứng ln một ci rột:

-- Xin tun lịnh... b lớn!

Cc trợn mắt:

--  N, bộ muốn c... b nhỏ hay sao m bữa nay phong tui ln chức b lớn vậy  c? Ni thiệt đi cho tui liệu... mua xăng!

-- Chi vậy cưng?

-- Chn đc ơi! Bộ anh qun chuyện c Hườn rồi hả?

Nghe tới đy Hưng vội vng đưa tay ln trời:

-- Xin Thượng Đế lm chứng cho con. Đời con chỉ yu c một nng. Đ chnh l ''c Cc x xọn''!

Cc cười xa:

--Thi được rồi. Tha cho anh.

Hai đứa nhỏ đưa mắt nhn nhau: Thiệt hết hai ci ng b gi nầy!!!

Cn đy l cảnh vợ Nam chồng Bắc đang u yếm cũng bằng ngn ngữ ỡm ờ,  vui nhộn trong truyện ngắn ''Tiếng Ht Vnh Khuyn''. ng chồng c lẽ l Bắc di cư  sống lu ngy trn đất nước Nam Kỳ Lục Tỉnh, cố tập ni tiếng Nam Kỳ cho đẹp lng người vơ gốc Nam Kỳ. Nhưng đương sự ni khng hon ton bằng ngn ngữ Nam Kỳ, thỉnh thoảng chen một vi tiếng Bắc. Điều đ cũng như trong mớ gi sống c lẩn lộn visơi rau muống chẻ:

 Sng hm sau dậy trễ, Mai ra bếp đ thấy Tiến đang ngổi nhm nhi ly c ph phin bốc khi thơm lừng, vừa đọc bo. Thấy vợ ra Tiến bung tờ bo xuống hỏi:

-- Lm g m đm qua cứ lăn lộn hoi vậy cưng?

Mai bưng ly c ph của chồng uống một hớp:

-- Nghe bi ''Trường Lng Ti'', em nhớ tới những mi trường xưa dưới qu lc cn nhỏ. Nhớ muốn chết lun!

Tiến giả bộ hốt hoảng:

-- Ấy ấy, nhớ th cứ nhớ nhưng đừng chết. Bỏ tui cu ky một mnh tội lắm nha!

Mai x một tiếng:

-- Người ta ni vậy thi, chớ bộ ngu sao chết ! Cn anh nữa, sao khng bao giờ em thấy anh ni nhớ về miền Bắc ?

Tiến lấy giọng bi thảm :

--Ối giời, b x yu qu, bộ b tưởng ng chồng b c tri tim bằng sắt hay sao chứ? Nhiều khi tui nhớ da nhớ diết ci xứ Hưng Yn. Nhất l vo ma h, mỗi khi b mua nhn về ăn, l lng tui đứt ra từng đoạn (?!) v nhớ tới mấy cy nhn ngon khng thể tả trong vườn b ngoại ngy xưa...

-- Thơ mộng dữ hn! Nhớ g m khng nhớ, chỉ nhớ mấy cy nhn!

Tiến cười h h:

-- Cưng ơi, cổ nhn c phn rằng: c thực mới vực được đạo. Ch, ni đến đy anh lại cảm thấy đi bụng. Thi, đi hm nồi bn riu đi cưng.

Mai vừa mở tủ lạnh vừa ni:

-- Thưa ng tướng c ngay. Trong khi chờ đợi, gọi dm mấy nhc t ăn lun.

Tiến đứng dậy ci rụp:

-- Xin tun lệnh b nội... tướng! 

Ngn ngữ v nghệ thuật đối thoại trong cc tc phẩm truyện ngắn của Tiểu Thu l thứ ngn ngữ phổ thng trong giới trung lưu cấp thấp trở xuống, nhưng v chng duyn dng qu đỗi nn giới thượng lưu dng để đa nghịch cng với những bạn b ch thn hay trong khu phng với người yu của mnh. Chỉ c L Xuyn hồi trước 1975 v Nguyn Đức Lập ở hải ngoại  mới đạt được thứ ngn ngữ v nghệ thuật đối thoại thắm thiết hồn thing đất nước Nam Kỳ như thế. Bn phi nữ chỉ c Tiểu Thu m thi. Xin đọc tiếp đoạn cht của truyện ngắn ''Mnh Ơi!'':

Tối đ, dọn dẹp xong xui, mợ Tư v buồng ngồi trước bn phấn, xa mớ tc đen mun ra chải. Cậu Tư v sau, rn rn tới đứng sau lưng vợ, đưa tay vn mớ tc, ci xuống hn ln ci gy trắng ngần như ng sen. Mợ Tư dựa đầu v ngực chồng, cặp mắt lim dim, cảm thấy niềm hạnh phc dng ln ro rạt. C tiếng cậu th thầm bn tai:

-- Anh c ci ny tặng cho mnh. Anh đưa trước để tới Tết mnh đeo.

Nghe ni vậy mợ Tư bừng mắt, ngồi thẳng ln. Trn tay cậu Tư c ci hộp bằng nhung đỏ. Cậu mở nắp hộp, đưa tới trước mặt vợ. Đi bng tai nhận hột xon chiếu lng lnh. Mợ Tư cầm ci hộp từ tay chồng m cảm động đến nghẹn lời. Cặp hột xon nhỏ hơn đi bng hồi xưa  b Hội Đng Đng đi cho mợ rất nhiều. Nhưng đy l qu tặng của người chồng m mợ thương yu nhứt đời. Nhớ lại hồi đm hỏi rồi đm cưới với cậu Tư, b Cả cho mợ đồ trang sức bằng vng y. Bạn b, chị em trong gia đnh ai cũng ch l nh qu, nhưng mợ đu c thm để . Miễn mợ lấy được cậu Tn l hạnh phc rồi. Những thứ khc chỉ l chuyện nhỏ! By giờ mợ đ c hột xon để chưng diện với chị em. C thua g ai đu? Hột xon lớn nhỏ th quan trọng g, miễn cậu yu thương nhau nồng nn l đủ.

Mợ Tư đưa cặp mắt ướt rượt nhn chồng thỏ thẻ:

-- Mnh ơi, Tết nầy em l b vợ sung sương nhứt. Em sẽ đeo đi bng nầy cho mấy con em x xọn của em hết ch bai nhn trề. Tụi n ch em đeo vng qu qu l qu! Cm on mnh.

-- Cm ơn sung thi sao? Phải c ci g cụ thể hơn mới được.

Cậu Tư vừa ni vừa mơn trớn bờ vai trn trịa của vợ. Mợ Tư đặt ci hộp nhung ln bn phấn, quay lại đưa hai cnh tay nuột n m lấy cổ chồng nũng nịu:

-- Mnh biết lc no em cũng chu mnh m... Mnh thch l em vui rồi.

-- Vậy anh tắt đn nghe.

Cău vừa dứt lời th ngọn đn ống khi để trn bn tắt phụt. Trong phng vẫn cn sng lờ mờ của nh trăng mươi su chiếu qua rm cửa sổ. Cn mười lăm ngy nữa l Tết, mợ nghĩ thầm. Chưa bao giờ mợ mong ci Tết đến sớm như bữa nay. Cău Tư nửa du nửa ẳm vợ lại giường.

C tiếng mợ Tư cươi khc khch, rồi ku ln: Mnh ơi!!!

Vẫn l một đề ti cũ của cc cy bt viết truyện đồng qu, vẫn l cch diễn tả nghịch ngợm với giọng điệu lu lo cua tc giả, nhưng ci hấp dẫn của cu truyện như lc no cũng mới đối với kẻ ta hương m nặng tnh ci cố hương thuở cn bn khai với tập tục cổ truyền v với ci tnh cảm  đơn giản  m lại đượm đ tnh thit tha của dn tộc.

 

*  *   *

 

Những truyện ngắn của Tiểu Thu giống như truyện di của Hồ Biểu Chnh, của Duyn Anh, của Nguyễn Đnh Thiều đều c ngn ngữ điện ảnh (langage cinmatographique) từ diễn biến cu chuyện đến lời đối thoại. Nếu nh viết kịch bản (le scnariste) no đ c thể ko di một t chi tiết trong truyện th c thể đưa cho điện ảnh gia thực hiện thnh một cuốn phim với đủ hỉ, nộ, i ố. Điều ny  th đu phải l vấn đề kh khăn. Những truyện di n mạng của nữ sĩ Agatha Christie c thể thực hiện thnh phim dễ dng đ đnh, m truyện ngắn ''Le Miroir''của b chẳng hạn khi thực hiện thnh phim qua sự diễn xuất của nữ minh tinh Jane Seymour cũng hay lun!

Những nh văn nữ thường c vi tật chung: nếu  sắc diện họ khng ngoạn mục, để b đắp sự hụt hẩng về phương diện tm l, họ chăm sc v trang điểm cu văn nếu khng lm dng tr thức cũng o bế cho ngn từ hoa lệ, chuốt ngt văn phong cho uốn o cầu kỳ. V c nhiều b rất tiện tặn về cch ăn xi, nhưng khng bao giờ tiết kiệm về chuyện ph trương kiến thức lẫn phong độ tr thức của mnh.

Tiểu Thu khng như thế. Khi viết văn chị khng thch lối văn uyển chuyển đến độ ưỡn ẹo, chị khng t điểm mu sắc đến độ le loẹt rườm r cho văn phong của mnh. Đng l lối viết Nam Kỳ, hơi cẩu thả một cht, nhưng cực kỳ phng khong. Chị nghĩ sao viết vậy, văn viết gần giống văn ni 80 %. Chng ta c thể lin tưởng đ l những loại man thảo b chằng chịt trn mặt đất hoặc leo trn lm bụi cy kh cn trơ những nhnh ch. Nhưng m, man thảo c loại dẻo dai hơn thp như dy choại, dy my trong rừng trm C Mau m u. Man thảo c những loại trổ hoa đẹp như dy bm, dy sắn với bng hoa hnh chung mu xanh thy ngọc hay mau tm nhạt, như dy phấn trang trổ hoa mu hồng đo kết từng chm. Man thảo cũng c loại  trổ hoa thơm ngt  khng km l loi phương thảo; đ l dy thin l với chung hoa mu xanh nn, như dy dạ l hương trổ từng chm hoa ngọc thạch ln phn như pho bng...

Trong cuộc bt trnh trơn như mỡ, lưu lot như  tun mưa ro ro trn mi ngi mi tranh, Tiểu Thu dựa vo kỷ niệm thời con gi để lm sống lại hnh ảnh cố hương. Trn đất nước định cư ở hải ngoại, rất c thể v cuộc sống  hối hả, chng ta qun biết bao hnh ảnh giang sơn gấm vc trn cố hương. Nhưng chng như những mảnh thủy tinh của lọ, của chn dĩa bị vứt đu đ trong bụi rậm hoang sơ, m bnh thường chẳng ai để đến. Nhưng rồi một pht hoi niệm hiển linh no đ đến mạch cảm hoi chng ta. N như nh nắng tơ vng, như nh trăng trắng m dịu chiếu sng ln những mảnh vụn thủy tinh ấy. Chng nổi bật ln, sng lng lnh như được git vng git bạc. Những ci vụn vặt hn mọn kia trong lc được nh nắng hay nh trăng chiếu cố tới, ku gọi chng ta nghĩ về sự hiện hữu v sự trường tồn của chng. Cũng thế, văn chương của Tiểu Thu đng l nh nắng, nh trăng soi từng mảnh vụn của cuộc đời chị, biến chng thnh mẫu số chung cho biết bao hồi ức v tnh hoi hương của kiều bo trn đất khch.

 

(Hồ Trường An. Qu Nam Một Ci - Chương 9: Tiểu Thu, Nh văn nữ đi vo khu vườn  kỷ niệm qua tập truyện ''Tiếng Ht Vnh Khuyn'')